I SA/Lu 1035/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U.G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług z tytułu importu samochodu osobowego - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. U. G. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwoma synami ([...] lat). Mąż jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku a jej wynagrodzenie za pracę wynosi [...] zł brutto miesięcznie. Dodała, że nie posiada żadnego majątku. W odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów skarżąca przedłożyła: oświadczenie, że nie korzysta z pomocy społecznej; zaświadczenie A spółki z o.o. z dnia [...] r., że skarżąca jest w okresie wypowiedzenia; zestawienie operacji z rachunków bankowych U.G.i K. G. za okres od [...] do [...] r.; zaświadczenia z PUP i Urzędu Gminy, z których wynika, że mąż skarżącej jest zarejestrowany jako bezrobotny od [...] r. i że pod adresem zamieszkania wskazanym we wniosku – [...] zameldowanych jest łącznie [...] osób oraz, że skarżąca nie posiada gospodarstwa rolnego na terenie gminy [...]; odpis księgi wieczystej w/w nieruchomości, kserokopię zeznania podatkowego skarżącej za 2012 r. kserokopię decyzji o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej skarżącej z dnia [...] r. oraz kserokopię faktury za telefon komórkowy na kwotę [...] zł z terminem płatności 18.04.2014 r. Pomimo wezwania dokumentów dotyczących innych kosztów stałych miesięcznych wydatków skarżąca nie przedłożyła i nie oświadczyła, kto je ponosi. Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2014 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie skarżąca wskazała, że nie można czynić stronie zarzutu z tego, że jej rodzina nie korzysta ze wsparcia pomocy organów pomocy społecznej, oraz że skarżąca wraz z rodziną żyje skromnie i może też liczyć na pomoc innych członków rodziny (mieszka na nieruchomości należącej do innego członka rodziny). Podniosła, że to, że pełni funkcję prezesa w spółce, w której jest zatrudniona, nie oznacza jeszcze, że z tego tytułu pobiera wynagrodzenie. Dodatkowo wyjaśniła, że zasilenie jej konta przez męża kwotą [...] zł w dniu [...]. nie oznacza że były to pieniądze z "ukrytego źródła" jej męża. Wyjaśniała, że przedmiotową kwotę otrzymała od rodziców którzy też jej rodzinie pomagają i przekazała mężowy prosząc by uregulował zaległość na koncie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "ppsa") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 199 ppsa zasadą jest obowiązek poniesienia kosztów sądowych przez stronę postępowania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznej, stąd zwolnienie od ich poniesienia stanowi odstępstwo od obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia i jest stosowane w sytuacji wyjątkowej opisanej w art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych następuje, gdy strona postępowania wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązek wykazania istnienia przesłanki uzasadniającej zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa więc na stronie postępowania, a jednocześnie ustawodawca wskazuje, że chroni jedynie środki utrzymania koniecznego strony i jej rodziny, stąd obowiązkiem wnioskującej o zwolnienie strony postępowania jest poczynienie wszelkich nienaruszających koniecznego utrzymania oszczędności w celu wywiązania się z obowiązku uiszczenia należnych kosztów sądowych. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych. Tym samym udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich (bezrobotnych, bez prawa do zasiłku, samotnych, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku), że ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Przy czym, jak już wskazano konsekwencją istnienia obowiązku ponoszenia kosztów sądowych jest również fakt, że ubieganie się o zwolnienie od tego obowiązku, łączy się z koniecznością wykazania w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą wskazane w przepisach prawa przesłanki uzasadniające przyznanie takiego zwolnienia. To strona ma przekonać sąd, że znajduje się w wyżej opisanej sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej kosztów postępowania. To strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd natomiast ma prawo uznać za niewiarygodne informacje i oświadczenia strony, jeżeli ocena ta będzie opierała się na logicznej i przejrzystej argumentacji, wspartej doświadczeniem życiowym, z której jasno będzie wynikało, jakie twierdzenia strony sąd uznał za nieprawdziwe i z jakich powodów. Oceniając wniosek strony skarżącej w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, należy stwierdzić, że skarżąca nie przedstawiła w sposób wiarygodny i jasny swojej sytuacji materialnej i finansowej. Za niewiarygodne przede wszystkim w świetle realiów życia codziennego uznać należy twierdzenia strony skarżącej, że czteroosobowa rodzina utrzymuje się jedynie z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...]zł brutto ([...] zł netto – zaświadczenia pracodawcy z dnia [...] r.). Mało wiarygodne jest, by wskazana przez stronę kwota wystarczała na – nawet skromne – utrzymanie czteroosobowej rodziny (koszty utrzymania domu, zakup żywności, środków czystości, ubrań, leczenie, edukacja dzieci, dojazdy do pracy i szkoły). Zdaniem Sądu wniosek skarżącej nie odpowiada rzeczywistości, gdyż nie można wiarygodnie twierdzić, że środki w kwocie ok. [...] zł miesięcznie netto wystarczają na utrzymanie rodziny skarżącej bez pokrywania wydatków z innych źródeł, nawet jeśli skarżąca nie ponosi żadnych kosztów utrzymania domu, w którym wraz z rodziną mieszka, co też nie zostało przez stronę wyjaśnione, gdyż przedłożoną na tą okoliczność 1 fakturę za telefon z terminem płatności na kwiecień 2014 r. wystawioną na skarżącą trudno uznać za wyczerpującą odpowiedź na wezwanie odnośne stałych miesięcznych wydatków i wskazania kto je ponosi. . Jak zresztą przyznała skarżąca w sprzeciwie jej rodzina korzysta z pomocy osób bliskich. Bliższych informacji na ten temat jednak nie przedłożyła. Zauważyć również należy, że uzyskiwanie takiego dochodu w przeliczeniu na członków rodziny jednoznacznie uprawnia rodzinę skarżącej do korzystania ze wsparcia organów pomocy społecznej, z której skarżąca - jak sama oświadczyła - nie korzysta. Korzystanie z pomocy instytucji państwa, nie jest wprawdzie przymusowe, jednak w sytuacji, gdy rodzina, której koszty życia znacząco przekraczają dochody w wysokości niepozwalającej na pokrycie niezbędnych wydatków nie występuje do organów pomocy społecznej z prośbą o wsparcie, to zachodzi uzasadniona wątpliwość czy sytuacja materialna przedstawiona przez stronę jest zgodna z prawdą. Za mało wiarygodne uznać należy także wyjaśnienia odnośnie męża skarżącej (ur.[...]r.), że nie osiąga ona żadnego dochodu chociażby z prac dorywczych mając na utrzymaniu dwoje nastoletnich dzieci i przy tak niskim dochodzie żony. Dla porządku przy tym zauważyć należy, że zaświadczenie z PUP o zarejestrowaniu męża skarżącej jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku od [...] r. zostało sporządzone [...] r., a wyciągi z rachunków bankowych obejmują okres [...] 2013 r. podczas gdy wezwanie skierowane do strony w trybie z art. 255 ppsa zostało przez nią odebrane 16.12.2013 r. Ponadto jak wynika z analizy wyciągów z rachunków bankowych wynagrodzenie skarżącej nie jest przelewane na żaden z nich, co uzasadnia podejrzenie o posiadaniu bądź jeszcze innych rachunków bankowych, których skarżąca nie przedłożyła bądź celowe pobieranie wynagrodzenia "na rękę", celem utajnienia rzeczywistej jego wysokości. Mając na względzie powyższe uznać należy, że skoro oświadczenie skarżącej o jej sytuacji osobistej i majątkowej jest niepełne i nierzetelne, to na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ppsa, należało orzec jak w sentencji