I SA/Lu 104/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia [...] 2008 r., Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; postanawia I. przyznać J.K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od wpisu sądowego od wniesionej skargi, II. odmówić J.K. przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. J.K. w związku ze złożoną skargą na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej po uzupełnieniu braków formalnych złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego wniosku wynika, iż skarżący, który sam prowadzi gospodarstwo domowe znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Jego majątek stanowi dom drewniany o powierzchni [...] m, z czego część mieszkalna zajmuje [...] m2. W skład jego majątku wchodzi również nieruchomość rolna o powierzchni około [...] ha. Skarżący wskazał również, iż uzyskuje dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych w wysokości [...] zł. Natomiast według urzędu gminy jego gospodarstwo rocznie uzyskuje dochód w wysokości około [...] zł rocznie. Nie mniej jednak wskazując na swoje dochody skarżący podał, iż z tytułu posiadanego gospodarstwa domowego nie osiąga w ogóle dochodów (we wniosku określono je w wysokości 0 zł). Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdził, co następuje: Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). Skarżący wnosząc o zwolnienie w całości od kosztów sądowych, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w ww. przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z uwagi na przedmiot postępowania, koszty sądowe związane z niniejszym postępowaniem sądowoadministracyjnym, które skarżący może ponieść sprowadzają do wpisu stałego od wniesionej skargi w kwocie 100 zł ( § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Do kosztów postępowania należy zaliczyć również ewentualne koszty sądowe (zażalenie, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, potencjalny wpis od skargi kasacyjnej), które mogą ale nie muszą wystąpić, a nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł ( § 2 ust. 1 pkt 7, § 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192). Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu (bądź referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu z drugiej strony jej możliwości finansowych. Biorąc pod uwagę strukturę i wysokość uzyskiwanych dochodów jak również wysokość kosztów utrzymania, których jednak we wniosku nie sprecyzowano postanowiono zwolnić skarżącego w całości od wpisu sądowego od wniesionej skargi. Stronie poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi zapewnione zostało prawo dostępu do Sądu. Jednak w pozostałym zakresie brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. W przedstawionych przez skarżącego okolicznościach, rozważając możliwości poniesienia przez niego pozostałych kosztów sądowych (poza wpisem sądowym), które mogą ale nie muszą wystąpić stwierdzić należy, że obecna sytuacja finansowa skarżącego mimo uzyskanego zwolnienia od wpisu sądowego nie należy do skrajnie trudnych. Uiszczenie ww. pozostałych kosztów sądowych leży w zasięgu możliwości finansowych skarżącego i nie spowoduje braku możliwości zapewnienia jemu minimum warunków socjalnych. Pozytywna ocena możliwości poniesienia przez skarżącego ww. kosztów wynika przede wszystkim z tego, iż skarżący obecnie może osiągać dochody z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego jak również z tytułu uzyskiwanych dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych. Biorąc pod uwagę powyższe, działając art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.