I SA/Lu 104/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. ej w L. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. w L. S. w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za wrzesień 2014 r. p o s t a n a w i a umorzyć postępowanie z wniosku Z. ej o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 15 lipca 2015 r. pełnomocnik Z. ej w L. wniósł do Sądu skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2015 r. określającą ww. stronie zobowiązanie w podatku akcyzowym za miesiąc wrzesień 2014 r. Spółka w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wpisu od wniesionej skargi zwróciła się o przyznanie prawa pomocy. Z uwagi na fakt złożenia tego wniosku na niewłaściwym (nieobowiązującym) formularzy, wezwano stronę do wypełnienia i złożenia obowiązującego urzędowego formularza wniosku "druk PPPr". W odpowiedzi pełnomocnik spółki złożył właściwy urzędowy formularz wniosku, podpisany przez prezesa zarządu spółki - K. S.. Jednocześnie do akt sprawy wpłynęło pismo syndyka L. J. (k. 99) informujące, że wobec spółki z dniem 11 września 2015 r. prowadzone jest postepowanie upadłościowe obejmujące likwidację majątku. Do pisma dołączył wydruk z Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 4 marca 2016 r. oraz kopię sentencji postanowienia Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w L. z/s w Ś. IX Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych z dnia 11 września 2015 r., sygn. akt IX Gup [...]/15 o zmianie sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego i o powołaniu Syndyka w osobie L. J.. Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2016 r. Sąd zawiesił postepowanie, a następnie - po złożeniu oświadczenia przez Syndyka o wstąpieniu do niniejszego postępowania – postanowieniem z dnia 21 lipca 2016 r. podjął zawieszone postępowanie. Referendarz sądowy uznał, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - zwanej dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania (...). W drodze wykładni sądowej przyjęto, że stroną postępowania w sprawie o przyznanie prawa pomocy jest tylko ta strona, która wystąpiła z wnioskiem o jej przyznanie - por. np. post. NSA z 5 kwietnia 2007 r., II OZ 288/07 (niepubl.). Nie ulega przy tym wątpliwości, że prawo pomocy ma charakter osobisty, niezbywalny i niedziedziczny, uzależniony od osobistej sytuacji majątkowej podmiotu, który ubiega o nie. Z kolei art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r., poz. 233) - zwanej dalej "p.u." stanowi, że jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Na podstawie art. 102 p.u., z dniem ogłoszenia upadłości wygasają zawarte przez upadłego umowy zlecenia, w tym również pełnomocnictwo prawa materialnego i procesowego (por. postanowienie SN z 7 listopada 2003 r., I CZ 127/2003 , OSP 2004, nr 10, poz. 123, z aprobującą glosą A. Jakubeckiego). Z akt sprawy wynika, że w dniu 7 marca 2016 r. spółka reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika złożyła podlegający rozpoznaniu wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten został podpisany przez prezesa zarządu spółki - K. S.. Co istotne złożenie tego wniosku nastąpiło niemalże 6 miesięcy po tym jak Sąd upadłościowy wydał postanowienie, w którym ogłosił upadłość skarżącej spółki obejmującą likwidację jej majątku. W związku z powyższym, w dniu złożenia tego wniosku (tj. 7 marca 2016 r.) ani spółka, ani jej pełnomocnik nie posiadali już legitymacji do jego złożenia. Wskazane braki w zakresie umocowania samej spółki jak i jej pełnomocnika do występowania przed sądem w tym do złożenia wniosku o prawo pomocy skutkuje uznaniem, że wniosek ten pochodzi od podmiotu nieuprawnionego. Bezspornym bowiem jest, że w sprawie na skutek zmiany sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego, zmieniony został sposób reprezentacji spółki (w miejsce zarządu wyznaczony został syndyk masy upadłości). W chwili obecnej to syndyk jest stroną postępowania, a nie upadła spółka reprezentowana przez syndyka. Stanowisko to znajduje bezpośredni wyraz w art. 144 ust. 2 p.u.n., zgodnie z którym syndyk prowadzi postępowania (cywilne, administracyjne i sądowoadministracyjne) dotyczące masy upadłości w imieniu własnym, chociaż na rzecz upadłego. Konstatacja, że syndyk jest stroną w postępowaniach dotyczących masy upadłości, jest jednoznaczna ze stwierdzeniem, iż syndykowi przysługuje legitymacja do występowania w tych postępowaniach, w tym do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Upadły pozbawiony jest natomiast legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach. Jak natomiast stanowi art. 249a p.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Ze zbędnością postępowania w przedmiocie prawa pomocy mamy do czynienia w sytuacji braku podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia wniosku. Przyczyny zbędności postępowania mogą leżeć zarówno po stronie podmiotu, jak i przedmiotu postępowania. W rozpoznanym przypadku mamy do czynienia ze zbędnością ze względu na przyczyny podmiotowe spowodowane brakiem podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku. Oczywistym przy tym jest, że wydane rozstrzygnięcie nie zamyka ustanowionemu dla upadłej spółki Syndykowi drogi do ubiegania się o udzielenie mu prawa pomocy. W tym celu winien jednak złożyć stosowny wniosek i w razie potrzeby poprzeć go stosowną dokumentacją. Wobec powyższego na podstawie art. art. 249 a p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.