I SA/Lu 1045/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędziowie WSA Andrzej Niezgoda, Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz sądowy Ewelina Piskorek po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 marca 2018 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2017 r. - oddala skargę. Zaskarżoną do sądu decyzją z [...], znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania M. W. (dalej jako: skarżący lub podatnik) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] czerwca 2017 r., nr [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2017 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że decyzją organu pierwszej instancji określono podatnikowi wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2017 r. w kwocie 26.836 zł. Opodatkowaniem objęto: budynki zajęte na działalność gospodarczą o pow. 611 m2, budowle związane z działalnością gospodarczą o wartości 160.000 zł oraz grunty związane z działalnością gospodarczą o pow. 11.001 m2. Organ I instancji ustalił, że podatnik jest właścicielem nieruchomości położonej w P. oznaczonej nr ew. [...]. Tereny te oznaczone są symbolem Bi jako inne tereny zabudowane. Na nieruchomości prowadzona jest przez jej właściciela działalność gospodarcza (firma usługowa) oraz znajduje się siedziba spółki "A", której przedmiotem działalności jest m.in. transport drogowy. Organ zauważył, że nieruchomość objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym przez Radę Miasta Puławy uchwałą Nr XV/142/07 z dnia 29 listopada 2007 r. Z ustaleń planu wynika, że część gruntu jest przeznaczona pod bulwar. Według podatnika wyklucza to inwestycyjne wykorzystanie tej części nieruchomości, jednak w ocenie organu dane niezbędne do opodatkowania nieruchomości ustalane są na podstawie ewidencji gruntów i budynków, a nie planu miejscowego. W ocenie organu skarżący jest również podatnikiem podatku od nieruchomości w odniesieniu do części działki, na której posadowiony jest transformator należący do spółki "B". Skarżący jest właścicielem tej części działki, a spółka nabyła w 2010 r. przez zasiedzenie służebność przesyłu, co nie oznacza że stała się podatnikiem podatku od nieruchomości. W odwołaniu od decyzji podatnik zarzucił naruszenie przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (aktualnie: Dz. U. z 2017 r., poz. 1785 ze zm.; dalej jako: u.p.o.l.) poprzez błędne ustalenie, że część gruntu o powierzchni 1500 m2 jest wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej i błędne przyjęcie, że już samo prowadzenie działalności gospodarczej oznacza, że wszystkie posiadane przez przedsiębiorcę grunty są związane z działalnością gospodarczą. Ponadto organ błędnie ustalił, że spółka "B" nabyła przez zasiedzenie służebność przesyłu prądu przez grunt podatnika, gdy w rzeczywistości proces sądowy o wynagrodzenie za korzystanie z gruntu i budynku stanowiących własność podatnika nie został zakończony. Podatnik wytknął zarzucił również organowi podatkowemu szereg uchybień procesowych. W wyniku rozpatrzenia odwołania podatnika, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium w pierwszej kolejności odniosło się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, wywodząc, że adresat decyzji został prawidłowo oznaczony, a osoba podpisująca decyzję w imieniu Prezydenta Miasta miała właściwe upoważnienie. Odnosząc się do kwestii materialnoprawnych Kolegium zauważyło, że przedmiotem sporu między organem podatkowym, a podatnikiem jest jedynie część gruntu o powierzchni 1.547 m2, która w ocenie podatnika powinna być opodatkowana według stawek obowiązujących dla nieruchomości pozostałych, nie związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Powołując się na przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz na poglądy wyrażane w orzecznictwie sądowym Kolegium wywiodło, że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę skutkuje tym, że budynek, budowla, grunt jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej i opodatkowany wyższą stawką, tj. stawką od gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, bez względu na sposób wykorzystywania. Zapisy w ewidencji gruntów i budynków (podobnie jak dane wynikające z księgi wieczystej i Centralnej Informacji o Działalności Gospodarczej) są w tej kwestii jednoznaczne i wiążące dla organu podatkowego. W aktach sprawy nie ma żadnego dokumentu przedłożonego przez podatnika, który podważałby wiarygodność danych zawartych w ewidencji gruntów określających rodzaj użytków gruntowych sklasyfikowanych jako inne tereny zabudowane. Kolegium nie podzieliło zarzutów opodatkowania wyższą stawką gruntu o powierzchni 1500 m2, przeznaczonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod bulwar. Powołując się na poglądy wyrażane w orzecznictwie sądowym Kolegium wskazało, że plan miejscowy stanowi jedynie formalnoprawne ograniczenie w wykorzystaniu posiadanego gruntu, a jego faktyczne wykorzystanie nadal pozostawione jest swobodnemu uznaniu przedsiębiorcy. Odnosząc się do opodatkowania gruntu o pow. 47 m2, znajdującego się pod transformatorem, Kolegium wskazało, że spółce "B" Dystrybucja przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z tego gruntu na mocy służebności przesyłu, nabytej przez zasiedzenie, co zostało potwierdzone postanowieniem Sądu Rejonowego w P. Nie można zatem uznać, że spółka jest samoistnym posiadaczem gruntu pod transformatorem, gdyż nie spełnia ona przesłanek samoistnego posiadacza, wynikających z art. 336 Kodeksu cywilnego. Okoliczności sprawy wskazują, że transformator należy do spółki, jednak grunt pod transformatorem należy do podatnika. Posiadanie spółki nie ma charakteru posiadania samoistnego, gdyż brakuje po jej stronie elementu psychicznego (animus). Obowiązek podatkowy z tytułu opodatkowania gruntu pod transformatorem, w tym konkretnym przypadku, nie przechodzi na spółkę, gdyż transformator, jako urządzenie służące do doprowadzania prądu elektrycznego, nie należy do części składowych gruntu (art. 49 k.c.). Decyzję podatkową M. W. zaskarżył w części dotyczącej ustalenia podatku od powierzchni 47 m2 gruntu w kwocie 41,89 zł oraz w części dotyczącej ustalenia podatku od powierzchni 1500 m2 w kwocie 720 zł. Skarżący zarzucił organowi w pierwszej kolejności przedwczesne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji obciążającej skarżącego podatkiem od 47 m2 gruntu, zanim zostało rozstrzygnięte przez Sąd Okręgowy w L. zagadnienie wstępne czy spółka "B" nabyła służebność przesyłu. W ocenie skarżącego organy błędnie ustaliły, że spółka "B" jest właścicielem budynku i właścicielem transformatora w tym budynku, na gruncie stanowiącym własność skarżącego. Powoływany przez organy art. 49 K.c. nie ma w sprawie zastosowania. Włączenie transformatora do sieci spółki nie przeniosło na nią własności ani budynku, ani gruntu pod nim. Okoliczności te miały miejsce jeszcze w okresie obowiązywania zasady jednolitej własności państwowej. Wygaśnięcie tej zasady z dniem 5 grudnia 1990 r. spowodowało wygaśnięcie wszelkich stosunków z niej wynikających. Obecnie nieruchomość jest własnością skarżącego bez obciążeń na rzecz spółki, która korzysta z nieruchomości dla przesyłu prądu bez uprawnień. W dalszej kolejności skarżący zarzucił błędne ustalenie, że część gruntu o powierzchni 1500 m2 jest przez podatnika jako przedsiębiorcę wykorzystywana do prowadzonej działalności gospodarczej, gdy w rzeczywistości wykorzystywana nie jest, a ponadto organ odmówił przeprowadzenia dowodu z oględzin na tą okoliczność. W ocenie skarżącego organy dopuściły się naruszenia przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez wadliwe przyjęcie, że sam fakt posiadania gruntu przez przedsiębiorcę skutkuje tym, że grunt jest związany z prowadzoną działalnością gospodarczą bez względu na sposób wykorzystywania. W ocenie skarżącego organy nie uwzględniły zmian stanu prawnego, jakie nastąpiły z dniem 1 stycznia 2016 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z [...] marca 2018 r., zatytułowanym jako "Załącznik do protokołu rozprawy" skarżący poparł zarzuty i wyjaśnienia zawarte w skardze, odwołaniu oraz pismach kierowanych do organów podatkowych. Wyjaśnił, że brak związania spornego gruntu o pow. 1500 m2 z prowadzoną działalnością gospodarczą nie wynika z przeznaczenia w planie miejscowym, ale z decyzji samego podatnika. Ponadto powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2017 r. (sygn. akt SK 13/15), który jego zdaniem przesądza o błędniej wykładni organów, wywodzących, że sam fakt posiadania gruntu przez przedsiębiorcę skutkuje uznaniem go za związany z działalnością gospodarczą. Z kolei w kwestii opodatkowania gruntu znajdującego się pod transformatorem skarżący powołał się na wyrok Trybunału z 13 grudnia 2017 r. (sygn. akt SK 48/15). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Na wstępie należy zauważyć, że spór prawny między skarżącym a organami podatkowymi nie dotyczy pełnego wymiaru zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości za 2017 r. Już od etapu odwołania, skarżący kwestionuje rozstrzygnięcia organów podatkowych w zakresie dwóch elementów: opodatkowania podatkiem 47m2 powierzchni gruntu, znajdującego się pod transformatorem, należącym do spółki "B" Dystrybucja oraz 1.500 m2 powierzchni gruntu, opodatkowanych przez organy według stawek obowiązujących dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. W ocenie skarżącego, powierzchnia ta powinna podlegać opodatkowaniu według stawek obowiązujących dla pozostałych gruntów. W ocenie Sądu w sporze zaistniałym w rozpoznawanej sprawie rację należy przyznać organom podatkowym. W kwestii opodatkowania gruntu znajdującego się pod transformatorem z wywodów skarżącego wynika teza, że to spółka "B" Dystrybucja jest posiadaczem zarówno transformatora, jak i gruntu pod nim, a zatem to spółka, a nie skarżący powinien płacić podatek od tego gruntu. Odnosząc się do tej argumentacji należy wskazać, że w świetle art. 3 ust. 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: (1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych; (2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; (3) użytkownikami wieczystymi gruntów; (4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (przy spełnieniu dodatkowych przesłanek, nieistotnych w sprawie). Z powyższej regulacji wynika, że podatnikiem może być posiadacz gruntu, ale tylko w dwóch przypadkach: po pierwsze, gdy jest to posiadacz samoistny (punkt 1), po drugie, gdy chodzi o posiadanie nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (punkt 4). Drugi przypadek z oczywistych względów należy odrzucić. W rozpoznawanej sprawie spółka "B" Dystrybucja nie może być podatnikiem w odniesieniu do spornego obszaru gruntu będącego własnością skarżącego, bowiem nie jest posiadaczem samoistnym. Ustawa podatkowa nie definiuje pojęcia posiadacza samoistnego, zatem należy w tym zakresie odwołać się do przepisów Kodeksu cywilnego. W świetle art. 336 K.c. posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel. W ocenie Sądu nie ulega żadnych wątpliwości, że spółka nie włada spornym fragmentem gruntu jak właściciel, co wyklucza posiadanie samoistne. Spółka jest jedynie posiadaczem zależnym, bowiem jej władanie gruntem wywodzi się wyłącznie ze służebności przesyłu. Chybione są przy tym zarzuty skarżącego, że organy wydały decyzje podatkowe przedwcześnie, nie czekając na rozstrzygnięcie sporu przed sądem powszechnym dotyczącym nabycia przez spółkę służebności przesyłu w drodze zasiedzenia. Po pierwsze, kwestia nabycia służebności przesyłu nie stanowi zagadnienia wstępnego dla sprawy podatkowej (wbrew twierdzeniom skarżącego), bowiem ze służebności można wywodzić jedynie posiadanie zależne, które nie wpływa na zakres podmiotowy opodatkowania. Po drugie, jak wynika z wyjaśnień Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawartych w odpowiedzi na skargę, spór sądowy dotyczący służebności został w międzyczasie rozstrzygnięty prawomocnie, zgodnie z żądaniem spółki. W zakresie drugiego z elementów sporu prawnego – opodatkowania właściwą stawką gruntu o pow. 1500 m2, skarżący wywodzi konieczność zastosowania stawki obowiązującej dla gruntów pozostałych z faktu, że nie wykorzystuje tego obszaru do prowadzenia działalności gospodarczej. Twierdzenie to skarżący wyjaśniał bliżej w pismach kierowanych do organu I instancji (z 16 stycznia i z 9 lutego 2017 r., k. 9 i 12 akt adm.), w których wskazywał, że obszar ten w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jest przeznaczony pod bulwar, co oznacza że nie jest w posiadaniu podatnika jako przedsiębiorcy. Skarżący podnosił także konsekwentnie, że grunt ten nie jest w ewidencji prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa. Na etapie postępowania przed sądem skarżący wywodził, że brak związania spornego gruntu z prowadzoną działalnością gospodarczą nie wynika z przeznaczenia w planie miejscowym, ale z decyzji samego podatnika. Wbrew argumentom skarżącego organy podatkowe nie naruszyły art. 5 ust. 1 lit. a) w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Art. 5 ust. 1 u.p.o.l. statuuje upoważnienie ustawowe dla rady gminy do określenia w drodze uchwały wysokości stawek podatku od nieruchomości, wprowadzając górne granice tych stawek, których wielkość jest corocznie aktualizowana w trybie określonym w art. 20 u.p.o.l. Przepis ten wprowadza zróżnicowanie stawek m.in. dla związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków (pkt 1 lit a) oraz pozostałych (lit. c). Pojęcie gruntu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej zdefiniowano na użytek ustawy podatkowej w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. jako gruntu, będącego w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z zastrzeżeniem ust. 2a. Zastrzeżenie, o którym mowa w powoływanym przepisie nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie, bowiem odnosi się do gruntów pod wodami powierzchniowymi stojącymi lub wodami powierzchniowymi płynącymi jezior i zbiorników sztucznych oraz do gruntów niezabudowanych objętych obszarem rewitalizacji. Nie ma zatem racji skarżący, że opodatkowanie gruntu według stawki określonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.l. jest uzależnione od faktycznego wykorzystania przez przedsiębiorcę. W świetle powołanych przepisów gruntem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej jest grunt będący w posiadaniu przedsiębiorcy. Faktyczna rezygnacja z gospodarczego wykorzystania gruntu nie ma w rozpoznawanej sprawie znaczenia z punktu widzenia stawki podatkowej. Faktyczne zajęcie gruntu na prowadzenie działalności gospodarczej miałoby znaczenie jedynie w sytuacji, gdyby chodziło o grunt stanowiący użytek rolny lub las, w tym bowiem przypadku ta okoliczność decyduje o tym, czy dany grunt podlega opodatkowaniu (art. 2 ust. 2 u.p.o.l.). Kwestia ta nie występuje jednak w rozpoznawanej sprawie, bowiem okolicznością niesporną jest, że sporne grunty w ewidencji gruntów są zaklasyfikowane jako inne tereny zabudowane (Bi). Z punktu widzenia zastosowania stawki podatkowej nie ma również znaczenia powoływany przez skarżącego fakt przeznaczenia spornego obszaru w planie miejscowym pod bulwar. Po pierwsze, przywołane wyżej przepisy ustawy podatkowej jasno wskazują, że decydujące znaczenie dla zastosowania stawki podatkowej ma wyłącznie fakt posiadania gruntu przez przedsiębiorcę. Po drugie, trafnie organ I instancji zwraca uwagę na treść art. 35 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1073, ze zm.), zgodnie z którym tereny, których przeznaczenie plan miejscowy zmienia, mogą być wykorzystywane w sposób dotychczasowy do czasu ich zagospodarowania zgodnie z tym planem, chyba że w planie ustalono inny sposób ich tymczasowego zagospodarowania. Na tle tego przepisu, w kontekście analizowanej problematyki podatkowej, w powoływanym przez Kolegium wyroku z 14 listopada 2007 r. (II FSK 1245/06) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że plan miejscowy stanowi jedynie formalnoprawne ograniczenie w wykorzystywaniu posiadanego gruntu, a jego faktyczne wykorzystywanie nadal pozostawione jest swobodnemu uznaniu przedsiębiorcy. Wobec powyższych argumentów Sąd nie znajduje podstaw do zakwestionowania legalności rozstrzygnięć organów podatkowych w żadnym ze spornych aspektów. Skarżący słusznie oczekuje od sądu administracyjnego, że nie będąc związany zarzutami skargi, sąd dokona oceny legalności zaskarżonej decyzji również pod kątem argumentów podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania podatkowego, w tym w odwołaniu. W ocenie Sądu nie ma jednakże podstaw do podważenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji również w tym aspekcie. Kolegium słusznie nie uwzględniło podniesionego w odwołaniu zarzutu wadliwego określenia strony w decyzji organu I instancji. Sąd nie dostrzega żadnej istotnej nieprawidłowości w oznaczeniu adresata decyzji. Nie ma również podstaw do kwestionowania umocowania osoby wydającej decyzję w imieniu organu I instancji. W aktach sprawy znajduje się właściwe umocowanie (k. 74), a argumentacja skarżącego, który próbuje rozróżnić podpisanie decyzji od jej wydania jest całkowicie chybiona. Trafnie Kolegium wskazuje, że to podpis identyfikuje osobę, która działa w imieniu organu, umożliwiając weryfikację uprawnień tej osoby do wydawania decyzji. Zdaniem Sądu trafnie Kolegium nie dopatrzyło się również naruszenia przez organ I instancji przepisów regulujących postępowanie dowodowe, ani prawa skarżącego do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Argumenty podniesione przez skarżącego w piśmie procesowym z [...] marca 2018 r. nie wpływają na ocenę Sądu. Poza argumentami rozważanymi już wcześniej, skarżący powołuje się na stanowisko wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny w dwóch wyrokach – z 12 grudnia 2017 r. (sygn. akt SK 13/15) oraz z 13 grudnia 2017 r. (sygn. akt SK 48/15). Wbrew twierdzeniom skarżącego żaden z tych wyroków nie ma odniesienia do rozpoznawanej sprawy. W wyroku w sprawie SK 13/15 Trybunał stwierdził, że art. 1a ust. 1 pkt 3 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l. rozumiany w ten sposób, że wystarczającą przesłanką zakwalifikowania gruntu podlegającego opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości do kategorii gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej jest prowadzenie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną będącą jego współposiadaczem, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 84 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Analizowany przez Trybunał problem dotyczył sytuacji, w której grunt pozostaje we współposiadaniu dwóch osób, z których tylko jedna prowadzi działalność gospodarczą. Opodatkowanie takiego gruntu w stosunku do obydwu współposiadaczy (również nie prowadzącego działalności gospodarczej) stawką obowiązującą dla gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej Trybunał uznał za niezgodne z powołanymi wzorcami konstytucyjnymi. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca, zatem wyrok Trybunału w żaden sposób nie odnosi się do tej sprawy. Podobnie brak jest związku między rozpoznawaną sprawą a wyrokiem Trybunału w sprawie SK 48/15, w której orzeczono, że art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w zakresie, w jakim umożliwia uznanie za budowlę obiektu budowlanego, który spełnia kryteria bycia budynkiem, przewidziane w art. 1a ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, jest niezgodny z zasadą szczególnej określoności regulacji daninowych, wywodzoną z art. 84 w związku z art. 217, w związku z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Problem ten w żadnej mierze nie dotyczy rozpoznawanej sprawy. W świetle powyższego, wobec braku podstaw prawnych do uchylenia zaskarżonej decyzji, skarga podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1269, ze zm.).