I SA/Lu 1051/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi L. S. spółki z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2012 r. w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Spółka uzasadniała, że wysokość podatków wynikających łącznie z decyzji organu dotyczących VAT za 2011 r. i 2012 r. oraz podatku dochodowego od osób prawnych za lata 2010 - 2013 znacznie przewyższa wartość wszystkich jej aktywów. Decyzje organów podatkowych zmuszają spółkę do podjęcia działań w celu ogłoszenia upadłości. Z kolei wszczęcie egzekucji mogłoby spowodować znaczne szkody i trudne do odwrócenia skutki poprzez egzekucję z majątku wykorzystywanego na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje, że nie będzie wszczynane postępowanie egzekucyjnie, co pozwoli spółce na "podjęcie odpowiednich działań" bez inicjowania procedury upadłościowej. Zdaniem sądu, wniosek skarżącej spółki nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Jak to zostało wyjaśnione w sprawie sygn. akt II FSK 2563/11, instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Obowiązek wykazania okoliczności stanowiących podstawę wstrzymania wykonania decyzji spoczywa na wnioskodawcy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz 2005, s. 168). Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń, okoliczności, świadczących o tym, że wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione (por. sprawa sygn. akt I GZ 316/10). Należy bowiem zwrócić uwagę, że zgodnie z poglądem zarówno doktryny (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 188), jak również orzecznictwa (por. sprawa sygn. akt I FSK 1693/10) nie jest wystarczający sam wywód skarżącego odnośnie jego przypuszczeń i obaw. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wykazać, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest w danej sprawie obiektywnie zasadne. Twierdzenia zaś wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (powołane wyżej orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA). Postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji prowadzi do wyłomu od zasady jej wykonalności, wobec czego strona nie może ograniczyć się w uzasadnieniu wniosku do ogólnikowego powołania się na ustawowe przesłanki zastosowania tej instytucji, lecz precyzyjnie musi wskazać na zagrożenie płynące z jej wykonania (zob. postanowienie sygn. akt II OSK 768/12 - CBOSA). Także w sprawie sygn. akt II GSK 1799/11 Naczelny Sąd Administracyjny argumentował, że dla wykazania zaistnienia niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, strona ma obowiązek uprawdopodobnić istnienie konkretnych i obiektywnych okoliczności pozwalających przyjąć, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne. Nie wystarcza jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonania decyzji. Twierdzenia strony o niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wypadku wykonania decyzji powinny zostać poparte dokumentami, które uwiarygodniłyby sytuację skarżącego. Innymi słowy, wnioskodawca jest zobowiązany "do rzeczowego uzasadnienia swego wniosku poprzez poparcie go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia tych ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej" (por. postanowienie sygn. akt I FSK 983/08 - system elektroniczny LEX 468877). Rozpoznawany wniosek nie czyni zadość ww. wymogom. Strona skarżąca poprzestała bowiem na ogólnych stwierdzeniach, pomijając całkowicie obowiązek przedstawienia faktów, które w pełni obrazowałyby jej aktualną sytuację finansową i majątkową. Nie wystarczy przytoczenie przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Z uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wynika jedynie tyle, że spółka chciałaby uniknąć postępowania egzekucyjnego, a decyzje organu podatkowego postrzega jako zmuszające ją do podjęcia działań w celu ogłoszenia upadłości. Rzecz jednak w tym, że bez konkretnych danych dotyczących sytuacji majątkowej spółki nie sposób zasadnie przyjąć, aby rzeczywiście przymusowe wykonanie decyzji organu podatkowego, z którymi spółka się nie zgadza, miało wiązać się dla niej z realnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Same obawy skarżącej spółki nie mogą uzasadniać wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a więc odstępstwa od reguły, jaką jest wykonalność ostatecznych decyzji organu podatkowego. W tych okolicznościach bardzo ogólna argumentacja przedstawiona u podstaw wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, która nie została poparta udokumentowaniem pełnej sytuacji majątkowej strony skarżącej, przede wszystkim odnośnie poziomu uzyskiwanych przychodów, wysokości i przeznaczenia ponoszonych kosztów w prowadzonej działalności, jest niewystarczająca dla stwierdzenia, że rzeczywiście zaistniały przesłanki do zastosowania wyjątkowej instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Twierdzenia strony skarżącej powinny być bowiem skonkretyzowane i poparte aktualnymi dokumentami źródłowymi, dotyczącymi jej sytuacji finansowej, majątkowej (by wymienić dla przykładu: wyciągi z posiadanych rachunków bankowych, deklaracje podatkowe, wykaz majątku ruchomego i nieruchomego itp.). To na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Natomiast sąd nie jest uprawniony do przeprowadzania postępowania wyjaśniającego z urzędu w celu poszukiwania okoliczności, mających uzasadnić zastosowanie tej szczególnej instytucji ani też domniemywać okoliczności, które mogłyby przemawiać za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku w tej kwestii (por. też postanowienie sygn. akt II GSK 49/11 - system elektroniczny LEX 742913). Co więcej, trzeba zauważyć, że strona skarżąca nie uzyskała prawa pomocy między innymi ze względu na wartość posiadanych towarów, środków trwałych, wysokość uzyskiwanych przychodów i środków zgromadzonych na rachunku bankowym. W tym stanie sprawy, skoro spółka nie wykazała u podstaw wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji posiadanego majątku i sposobu dysponowania nim, to w następstwie nie sposób zasadnie stwierdzić, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie realizuje przesłanki sformułowane przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wobec braku wykazania analizowanych przesłanek przez stronę skarżącą wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji byłoby pozbawione podstawy prawnej, a tym samym dowolne. Trzeba zauważyć, że postępowanie egzekucyjne z istoty rzeczy wiąże się z określonymi niedogodnościami dla strony zobowiązanej, która dobrowolnie nie wykonuje ostatecznej, a więc wykonalnej decyzji organu podatkowego (w tym przypadku w zakresie w jakim spółce określone zostały zobowiązania podatkowe za poszczególne miesięczne okresy rozliczeniowe VAT). Nie można przy tym zapominać, że jeśli decyzja organu podatkowego okaże się niezgodna z prawem (czego sąd na obecnym etapie w żadnym razie nie przesądza ani pozytywnie, ani negatywnie) wówczas wyegzekwowane należności podlegają zwrotowi wraz ze stosownym oprocentowaniem. Podkreślenia jednak wymaga, że sam fakt złożenia skargi i sformułowania w niej zarzutów wobec zaskarżonej decyzji nie stanowi samodzielnej przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż ustawodawca w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. nie wiąże tej szczególnej instytucji wyłącznie ze złożeniem skargi i sformułowaniem w niej zarzutów wobec rozstrzygnięcia organu podatkowego. W tej sytuacji wobec niewykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. należało postanowić jak na wstępie.