I SA/Lu 1056/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka - Szpringer po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. D. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 kwietnia 2018 r. w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2011 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 12 kwietnia 2018 r. S. D. (dalej "skarżący") zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podał, że nie posiada żadnego majątku, a gospodarstwo domowe prowadzi razem z małżonką. Źródło utrzymania rodziny stanowi świadczenie rentowe skarżącego w wysokości 1.371,56zł netto oraz wynagrodzenie za pracę jego małżonki w kwocie 1.748,38 zł netto. Wynagrodzenie jest obciążone z tytułu zajęcia komorniczego. Odnośnie wydatków skarżący wskazał na koszty związane z mieszkaniem, opłatami za media i leczeniem. Z dodatkowych dokumentów nadesłanych na wezwanie Sądu wynika, że skarżący w 2016 r. uzyskał z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przychód w kwocie 285.931,62 zł (koszty uzyskania przychodów w kwocie 169.540,33 zł, dochód w kwocie 116.540,33 zł) oraz kwotę 12.018,83 zł z innych źródeł. Jego małżonka w tym okresie uzyskała natomiast przychód w kwocie 25.682,82 zł (koszty uzyskania przychodów w kwocie 1.335 zł, dochód w kwocie 24.347,82 zł). W roku 2017 r. skarżący osiągnął natomiast przychód w kwocie 19.505,88 zł. Skarżący oświadczył też, że wspólnie z żoną ponosi koszty utrzymania dwóch studiujących córek i jest to kwota ok. 3.000 zł, obejmująca koszty stancji i wyżywienia. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od postanowienia referendarza sądowego pełnomocnik skarżącego złożył sprzeciw. W treści uzasadnienia sprzeciwu pełnomocnik skarżącego zakwestionował stanowisko referendarza sądowego, które sprowadza się – jego zdaniem – do bezpodstawnego przekonania, że posiadanie fachowego pełnomocnika w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy. Podniósł, że dla ustalenia możliwości płatniczych strony istotny jest nie przychód, a dochód, przy czym dla oceny jej aktualnej sytuacji nie może być brany pod uwagę dochód z roku 2016. Ponadto dodał, że koszty zagranicznych oraz krajowych konsultacji lekarskich nie były wygórowane i zostały poniesione w celu ochrony wartości nadrzędnej jaką jest ludzkie zdrowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1359 ze zm.) - dalej "P.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem rozstrzygnięcie referendarza sądowego jest prawidłowe. Skarżący wnioskował o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niewątpliwie ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, jakie składa strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów musi być rzetelne i możliwe do weryfikacji. Tylko wówczas może ono stanowić podstawę rozstrzygnięcia sądowego. W świetle powyższych regulacji stwierdzić trzeba, że oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w formularzu wniosku o prawo pomocy nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, także dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Ze złożonego do Sądu wniosku wynika, że skarżący wraz z małżonką z kwoty 2.820 zł, jaka miesięcznie pozostaje w ich dyspozycji, ponoszą wydatki związane z utrzymaniem domu, mediami, etc. w kwocie 1.900 zł. Skarżący nie podaje we wniosku kwoty, jaką orientacyjnie przeznacza miesięcznie na artykuły spożywcze, higieniczne, odzież, jednak Sąd z oczywistych względów przyjmuje, że wydatki takie też są przez małżonków choć w minimalnym zakresie ponoszone (przynajmniej w kwocie kilkuset złotych, znając ceny rynkowe codziennych produktów podstawowej potrzeby). Skoro zatem skarżący podaje w dodatkowych informacjach, że na konsultacje lekarskie (krajowe i zagraniczne) w ciągu roku wydał w sumie ok. 6 tys. złotych (1.600 zł i 900 EURO), ponosi koszty utrzymania dwóch studiujących córek ok. 3 tys. miesięcznie (oświadczenie z 19 marca 2018 r.) oraz raz do roku przeznacza na zakup opału ok. 4.000 zł to oznacza to, że posiada inne dodatkowe, nieujawnione w oświadczeniach źródło finansowania ponoszonych wydatków. Sąd zaznacza przy tym, że nie kwestionuje zasadności ponoszenia wydatków na zdrowie któregokolwiek z członków rodziny, zgadza się ze skarżącym, iż tego typu wydatki zawsze są dla rodziny priorytetowe. Skoro jednak strona była w stanie je ponieść i skoro nadal ponosi wydatki na utrzymanie uczących się córek (przeznaczając na to kwotę ok. 3 tys. miesięcznie), do których dodatkowo należy doliczyć koszty bieżącego utrzymania nieujęte we wniosku, to trudno uznać za wiarygodne jej twierdzenia, że wydatki te jest w stanie ponieść z wykazanej kwoty 2.820 zł. Jak już wyżej wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan rodzinny, majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Skarżący nie przedstawił rzetelnych, wiarygodnych okoliczności dotyczących jego sytuacji finansowej, co oznacza, że nie wykazał, iż ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. W tych okolicznościach, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1- § 3 P.p.s.a., sąd postanowił jak w sentencji.