I SA/Lu 1082/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Chitrosz po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów na postępowanie zabezpieczające w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze strona skarżąca, którą w niniejszej sprawie jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, wystąpiła jednocześnie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W złożonym na wezwanie sądu urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca spółka podniosła, że wobec spółki toczy się postępowanie zabezpieczające, w wyniku którego doszło do wpisania hipoteki przymusowej na nieruchomości spółki C.. Strona podkreśliła, że posiada szereg zobowiązań wobec kontrahentów, zaś udzielenie pomocy prawnej umożliwiłoby spółce dalszą spłatę zobowiązań związanych z jej działalnością. W dalszej części urzędowego formularza skarżąca spółka wykazała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 169.400,00 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła 345.332,06 zł, zaś wysokość zysku 489.207,72 zł. Ponadto podała, że na koncie bankowym spółki na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy istnieje saldo ujemne – 577,30 zł. Postanowieniem z dnia 22 października 2012 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. Od postanowienia referendarza sądowego skarżąca spółka wniosła w ustawowym terminie sprzeciw. Zarzuciła w nim, że referendarz odmawiając przyznania prawa pomocy nie wziął pod uwagę aktualnej kondycji finansowej spółki, bowiem w chwili obecnej spółka nie posiada żadnych środków finansowych na poniesienie opłat sądowych. Zdaniem spółki o odmowie udzielenia prawa pomocy nie powinien przesądzać fakt, że za poprzedni rok obrotowy spółka osiągnęła dodatni wynik finansowy, jak też okoliczność, że spółka posiada środki trwałe. W ocenie strony skarżącej zamiana środków trwałych na aktywa finansowe mogłaby skutkować uchybieniem terminowi do wniesienia środka odwoławczego, co byłoby równoznaczne z ograniczeniem konstytucyjnego prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stroną skarżącą powoduje, na mocy art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., że zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Na wstępie podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Skarżąca spółka domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Na obecnym etapie prowadzenia sprawy do kosztów sądowych należy zaliczyć wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł - § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Pozostałe ewentualne koszty sądowe tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) i § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując oceny możliwości poniesienia przez skarżącą spółkę kosztów sądowych w sprawie niniejszej wzięto również pod uwagę wysokość kosztów sądowych w pozostałych trzech sprawach, w których skarżąca wniosła skargi i złożyła wnioski o przyznanie prawa pomocy. Koszty sądowe w pozostałych sprawach (III SA/Lu 1081/13; III SA/Lu 1083/13 i III SA/Lu 1084/13) kształtują się identycznie jak w sprawie niniejszej. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w przedmiotowej sprawie do sytuacji finansowej skarżącej spółki stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiąca pomoc państwa powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych. Koszty sądowe stanowiące część kosztów postępowania stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego i powszechnego obowiązku ich ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Obowiązek stron ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. W ocenie sądu porównanie sytuacji finansowej skarżącej spółki do wysokości kosztów sądowych występujących w przedmiotowej sprawie (przy uwzględnieniu kosztów sądowych w pozostałych sprawach, w których strona złożyła wnioski o udzielenie prawa pomocy), prowadzi do wniosku, że spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, prowadzącą działalność w większych rozmiarach. Kapitał zakładowy spółki wynosi 169.400,00 zł, a wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok 345.332,06 zł. Działalność gospodarcza spółki w 2012 r. przyniosła zysk w kwocie 489.20,22 zł. Zdaniem sądu wielkość posiadanego majątku, rozmiar prowadzonej działalności, jak również wysokość zysku skarżącej spółki za ostatni rok obrotowy, nie pozwala przyjąć, aby spółka była pozbawiona środków finansowych. Aczkolwiek na posiadanym rachunku bankowym spółka na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wykazuje niewielkie saldo ujemne, to należy podnieść, że pojęcie "dostatecznych środków" nie może być ograniczone wyłącznie do środków pieniężnych. Osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r. sygn. FZ 463/04, postanowienie WSA w Gliwicach z 14 lipca 2008 r. sygn. I SA/GI 219/08 Legalis). Samo porównanie wielkości zysku za ostatni rok obrotowy (489.20,22 zł) do wysokości kosztów sądowych tej sprawy (każdorazowo nieprzekraczającyh kwoty 100 zł) prowadzi do wniosku, że brak jest racjonalnego uzasadnienia do przerzucenia ciężaru tych kosztów (zarówno w tej sprawie jak i w pozostałych sprawach, w których strona złożyła wnioski o prawo pomocy) na pozostałych obywateli poprzez pokrycie ich ze środków publicznych. W ocenie sądu skarżąca spółka ma możność pozyskania środków na pokrycie kosztów sądowych bądź z bieżących przychodów, bądź z aktywów obrotowych czy też przez efektywne wykorzystanie posiadanych aktywów trwałych. W świetle ugruntowanej linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego, przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., GZ 61/04 http:/orzeczenia.nsa.gov.pl/). W ocenie sądu rozpoznającego wniosek, taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zachodzi. Okoliczność, że na posiadanym rachunku bankowym spółka nie posiadała w momencie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy środków pieniężnych, nie świadczy, że spółka utraciła płynność finansową. Ponadto skarżąca spółka nie wykazała, aby zamierzała zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą, czy też aby była objęta postępowaniem likwidacyjnym, upadłościowym, układowym lub naprawczym, wręcz przeciwnie, poprzedni rok obrotowy w działalności gospodarczej spółki zakończył się wysokim, dodatnim wynikiem finansowym. Odnosząc się do podniesionego w uzasadnieniu wniosku argumentu spółki, że przyznanie prawa pomocy umożliwiłoby spółce spłatę zobowiązań wobec innych kontrahentów, podkreślić należy, że koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi innymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej. Zobowiązania spółki związane z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty sądowe. Koszty te jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącego. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a, warunkujące przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie. Skarżąca spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (w tej sprawie kosztów sądowych), co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.