I SA/Lu 109/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek (spr.), Sędziowie WSA Halina Chitrosz, NSA Władysław Sobuś, Protokolant asyst. Anna Strzelec, po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2004 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji oddala skargę Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu odwołania J. A., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] października 2003 r. odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] stycznia 1997 r. Nr [...] określającej zobowiązanie w podatku dochodowym za 1991 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało wnioskiem podatnika, w którym domagał się stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] stycznia 1997 r., na podstawie art. 258 § 1 pkt 1 ordynacji podatkowej, z uwagi na niewłaściwość miejscową tego organu. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że prawidłowość powyższej decyzji Urzędu kontrolowana była w toku instancyjnym i sądowym oraz, że negatywnym dla podatnika wynikiem zakończyły się postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji organu odwoławczego i o wznowienie postępowania sądowego. Wyjaśnił również, że podnoszona w obecnie rozpoznawanym wniosku przesłanka wydania decyzji z dnia [...] stycznia 1997 r. z naruszeniem przepisów o właściwości wskazana jest w art. 247 § 1 pkt 1 ordynacji podatkowej, stąd podlegać mogła badaniu w trybie instancyjnej i sądowej kontroli tej decyzji oraz w trybie art. 248 ordynacji podatkowej, a nie na podstawie art. 258 § 1 pkt 1 ordynacji, który może stanowić podstawę wygaśnięcia decyzji jedynie wówczas, gdy na skutek zaistnienia okoliczności faktycznych lub prawnych ustały skutki prawne decyzji. Organ odwoławczy podzielił przy tym pogląd wyrażony w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, że brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, iż stosunek prawny nawiązany decyzją Urzędu Skarbowego z dnia [...] stycznia 1997 r. ustał z powodu nieistnienia jego przedmiotu lub podmiotów. Nie zaistniały bowiem żadne zdarzenia faktyczne lub prawne uniemożliwiające realizację praw i obowiązków wynikających z decyzji, ani nie ustał jej byt prawny. Dyrektor Izby Skarbowej, ustosunkowując się do treści odwołania i pism podatnika, wyjaśnił, że decyzja w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nie należy do uznania administracyjnego, a równocześnie, że jej przedmiotem nie może być stwierdzenie nieważności decyzji, stąd przywołane przez podatnika orzeczenia NSA nie mogły być w sprawie przydatne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, J. A. wnosił o uchylenie wydanych decyzji zarzucając naruszenie art. 258 § 1 pkt 1 ordynacji podatkowej przez pominięcie okoliczności, że decyzja o której wygaśnięcie wnosił wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej, a tym samym była bezprzedmiotowa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego zgodne są z prawem i wydane zostały z zachowaniem wymogów procedury administracyjnej. Przedmiotem rozpoznania w sprawie niniejszej był wniosek skarżącego skierowany do organu podatkowego o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] stycznia 1997 r. określającej zobowiązanie w podatku dochodowym za 1991 r., z uwagi na jej bezprzedmiotowość wynikającą, zdaniem skarżącego, z wydania jej przez organ niewłaściwy miejscowo. Przedmiotem postępowania było więc wyłącznie ustalenie, czy decyzja z dnia [...] stycznia 1991 r. stała się bezprzedmiotowa, jak wymaga art. 258 § 1 pkt 1 ordynacji podatkowej, bo tylko pozytywne ustalenie przesądzać mogło o konieczności stwierdzenia jej wygaśnięcia. Zasadnie przy tym organy wskazały, że bezprzedmiotowość decyzji nie może być utożsamiana z jej wadliwością, nawet kwalifikowana /powoływana przez skarżącego wadliwość wyczerpywać mogłaby dyspozycję art. 240 § 1 pkt 1 ordynacji podatkowej/. Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nie jest bowiem formą kontroli prawidłowości wcześniej wydanej decyzji, lecz wynikiem ustalenia zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 258 § 1 ordynacji podatkowej. Jedną z nich jest zaistnienie okoliczności przesądzających, że decyzja "stała się bezprzedmiotowa" /art. 258 § 1 pkt 1/. Z treści tego przepisu wynika, że decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji jest decyzją deklaratoryjną, potwierdzającą okoliczność zaistniałą po wydaniu decyzji wygaszonej, powodującą jej bezprzedmiotowość. Bezprzedmiotowość decyzji powstać może tylko po jej wydaniu, co wprost wynika ze sformułowania przepisu "stała się bezprzedmiotowa". Bezprzedmiotowość decyzji podlegającej wygaszeniu wynikać musi z późniejszych zdarzeń powodujących ustanie prawnego bytu elementu stosunku prawnego nawiązanego na podstawie tej decyzji, zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającej wykonanie decyzji lub zmiany stanu prawnego. W niniejszej sprawie bezspornym pozostawało, że po wydaniu decyzji z dnia [...] stycznia 1997 r. określającej podatek dochodowy za 1991 r., nie zaszły żadne okoliczności, które spowodować by mogły jej bezprzedmiotowość. Wskazywana przez skarżącego, jako okoliczność powodująca bezprzedmiotowość tej decyzji, niewłaściwość organu, nie mogła w oczywisty sposób zaistnieć po jej wydaniu, a więc z tej przyczyny decyzja nie mogła "stać się bezprzedmiotową". Skoro po wydaniu decyzji z dnia [...] stycznia 1997 r. nie zaszły żadne zdarzenia faktyczne lub prawne powodujące jej bezprzedmiotowość, organ zobowiązany był odmówić stwierdzenia jej wygaśnięcia. Ponieważ decyzja w tym przedmiocie nie należy do uznania administracyjnego, lecz związana jest treścią art. 258 § 1 pkt 1 ordynacji podatkowej, organ nie miał podstaw prawnych do rozważania istnienia interesu społecznego lub interesu skarżącego w wygaszeniu prawomocnej decyzji. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270/, orzeczono jak w sentencji.