I SA/Lu 1091/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Halina Chitrosz, Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Specjalista Marta Ścibor, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 grudnia 2013r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności - oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu zażalenia K. B., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]. Postanowienia i decyzje wydane zostały wobec skarżącej i W. P.. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że w dniu [...] objęto procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzony ze Szwajcarii samochód osobowy używany marki Porsche. Do zgłoszenia celnego dołączono rachunek z dnia [...] lutego 2007 r. określający wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] CHF. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego określił wartość celną importowanego pojazdu oraz niezaksięgowaną kwotę długu celnego. Następnie decyzją z dnia [...] określił kwotę podatku akcyzowego w wysokości 7.752 zł oraz kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 14.246 zł i wezwał do uiszczenia kwoty podatku akcyzowego w wysokości 7.017 zł i kwoty podatku VAT w wysokości 12.896 zł, będących różnicą pomiędzy kwotami podatków określonych w decyzji, a kwotami podatków zapłaconych. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności w związku z uzyskaną z Wydziału Egzekucji Izby Celnej informacją, że K. B. na dzień 27 maja 2013 r. posiada zadłużenie wymagalne wynikające z decyzji wymiarowej z dnia [...] w wysokości 2.557,17 zł. a odsetki od kwoty zaległości wynoszą 1.980 zł. Postępowanie egzekucyjne, prowadzone jest również wobec W. P. a łączna kwota zaległości wynosi 6.484.418,32 zł. Dyrektor Izby Celnej po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez K. B. od postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia [...] stwierdził, że jedną z przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej jest posiadanie przez organ podatkowy informacji, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych. Informacje mogą pochodzić z różnych źródeł, np. od komornika sądowego, administracyjnego organu egzekucyjnego czy od wierzyciela określonych należności. Przedmiotowa przesłanka opiera się, zdaniem organu, na założeniu, że skoro w zakresie innych należności (cywilnoprawnych lub publicznoprawnych) zostały wyczerpane możliwości dobrowolnego zaspokojenia wierzyciela, to należy przypuszczać, że również w przypadku obowiązków wynikających z decyzji nieostatecznej zobowiązani nie wykonają ich dobrowolnie. W tej sytuacji bez nadania rygoru natychmiastowej wykonalności zobowiązanie podatkowe wynikające z tej decyzji może zostać niewykonane lub nie zostanie wykonane. Organ zaznaczył, że zgodnie z orzecznictwem wojewódzkich sądów administracyjnych w postępowaniu dotyczącym nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie wymaga się od organu podatkowego wykazania na podstawie dowodów, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane, a jedynie "uprawdopodobnienie" takiej okoliczności. Orzecznictwo sądów administracyjnych, zdaniem organu, jednoznacznie wskazuje, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu, nie dającym pewności. Uprawdopodobnienie daje tylko wiarygodność - prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to zatem środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego ustalił, że w stosunku do stron prowadzone są postępowania egzekucyjne. K. B. na dzień 27 maja 2013r. posiada zadłużenie wymagalne wynikające z decyzji wymiarowej z dnia [...] w wysokości 2.557,17 zł. a odsetki od zaległości wynoszą 1.980 zł. W stosunku do W. P. Dyrektor Izby Celnej również prowadzi postępowania egzekucyjne. Zdaniem organu, skoro prowadzone są inne postępowania egzekucyjne wobec wskazanych dłużników, istnieje duże prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji określającej kwotę podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług z tytułu importu, co uzasadnia nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. B. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając naruszenie: - art. 239 b § 2 ordynacji podatkowej poprzez bezkrytyczne przyjęcie za organem pierwszej instancji słuszności nadania rygoru natychmiastowej wykonalności przedmiotowej decyzji, w momencie, gdy w rzeczywistości brak jest uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane, a co za tym idzie - organ podatkowy drugiej instancji nie spełnił obligatoryjnej przesłanki usankcjonowanej w przedmiotowej regulacji prawnej; - art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez uznanie przez organ drugiej instancji, że zarzut braku uprawdopodobnienia przez organ niespełnienia obowiązku przez stronę jest nieuzasadniony; - art. 9 i 10 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnianie skarżącej zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy, w szczególności w zakresie uznania, że uprawdopodobnione zostało, że dłużnik nie ureguluje dobrowolnie należności wynikających z nieostatecznej decyzji; - art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów administracji państwowej. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że stanowisko organu wyrażone w zaskarżonym postanowieniu oparte zostało na błędnym założeniu, że uprawdopodobnione zostało, iż zobowiązanie wynikające z decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności nie zostanie wykonane. Przesłanka uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania nie może być utożsamiana z udowodnieniem tej okoliczności. Sprowadza się ona do wykazania stosowną argumentacją istnienia uzasadnionej obawy, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Zdaniem skarżącej nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu drugiej instancji, jakoby uprawdopodobnione zostało, że zobowiązanie wynikające z decyzji z dnia [...] nie zostanie przez nią wykonane. Organ celny nie wykazał, jej zdaniem, istnienia uzasadnionej obawy przed nienależytym wywiązaniem się z powyższego zobowiązania. Na poparcie swojej argumentacji skarżąca stwierdziła, że negatywne rozstrzygnięcie, szczególnie podjęte w ramach uznania administracyjnego, powinno być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w postępowaniu podatkowym unormowanym w ustawie – Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2012 poz. 749 ze zm.), stąd zgodnie z jej art. 1 pkt 3 oraz z art. 3 § 1 pkt 2 Kpa, nie miały doń zastosowania powołane w skardze przepisy tego kodeksu. Unormowaniom zawartym w art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 Kpa odpowiadają podobnie sformułowane przepisy Ordynacji podatkowej – art. 121 § 1 i § 2, art. 122, art. 123 i art. 124. W kontekście argumentacji zarzutów skargi zauważyć należy, że postanowienie o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wydawane jest bez obowiązku poinformowania stron postępowania o jego wszczęciu (art. 165 § 5 pkt 3 Ordynacji) oraz zapoznania ze zgromadzonymi dowodami (art. 200 § 2 pkt 1 Ordynacji), stąd określona w art. 123 Ordynacji zasada zapewnienia stronom udziału w postępowaniu jest, w tym szczególnym postępowaniu, ograniczona. Gwarancją zachowania zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji ) oraz zasady wyjaśniania i przekonywania stron o zasadności rozstrzygnięcia (art. 121 § 2 i art. 124 Ordynacji) jest materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy i argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu postanowienia. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej, a jego uzasadnienie odpowiada wymogom art. 210 § 4 tej ustawy. Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do oceny czy organy podatkowe prawidłowo uznały, że wobec wydanej w dniu [...] nieostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego skierowanej do skarżącej i W. P. określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym i podatku od towarów i usług, zasadne było nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności . Zgodnie z art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej, decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności gdy: - organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub - strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub - strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub - okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Zgodnie z dyspozycją art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej, rygor natychmiastowej wykonalności zostanie nadany, gdy organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Mając na uwadze treść przytoczonych przepisów art. 239b § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, uznać należy, że musi wystąpić przynajmniej jedna z czterech przesłanek wymienionych w art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej, przy czym, w przypadku tychże przesłanek, organ podatkowy obowiązany jest ustalić ich wystąpienie przez udowodnienie, natomiast w przypadku przesłanki określonej w art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej wystarczy uprawdopodobnienie. Dla nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności konieczne jest spełnienia łącznie dwóch przesłanek tj. jednej ze wskazanych w art. 239b § 1 pkt 1-4 Ordynacji podatkowej oraz w § 2 art. 239b Ordynacji podatkowej Warunkiem koniecznym dla nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w trybie art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej jest jednoczesne uprawdopodobnienie przez organ podatkowy, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej). Organ ustala zatem, czy zaistnienie jednej z przesłanek o jakich mowa w art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej daje prawdopodobieństwo, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Po przeprowadzeniu tego procesu dowodzenia organ podatkowy może nadać decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności. Należy to do uznania organu podatkowego, który mimo spełnienia wszystkich przesłanek określonych w art. 239b § 1 i 2 Ordynacji podatkowej może dojść do przekonania, że nie ma potrzeby stosowania omawianej regulacji. W niniejszej sprawie podstawą prawną nadania rygoru natychmiastowej wykonalności stała się dyspozycja art. 239b § 1 pkt 1 w związku z art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej. Sądowej kontroli podlega zatem to czy organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych i czy jednocześnie organ podatkowy uprawdopodobnił, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej). Organ wykazał, że została wypełniona przesłanka wskazana w art. 239b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, bowiem posiadał informacje, z których wynikało, że wobec skarżącej oraz W. P. toczą się postępowania egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych. Powyższe okoliczności są bezsporne. Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej, wskazać należy, że w tym zakresie organ zobowiązany jest jedynie do uprawdopodobnienia tej okoliczności. Uprawdopodobnienie należy rozumieć jako obiektywny stan wiedzy, w świetle której istnienie faktu jest wysoce prawdopodobne. Słusznie w tym zakresie organ odwoławczy wskazał, że skarżąca stwierdzając, że jest osobą utrzymującą się z renty oraz prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe nie będzie w stanie zgromadzić środków na wykonanie zobowiązania wraz z odsetkami nałożonego na nią decyzją z dnia [...]. To uprawdopodobnia, że skarżąca może nie dysponować środkami umożliwiającymi wykonanie zobowiązania wynikającego z przedmiotowej decyzji. W sprawie organ nie wskazał, że strona nie chce wykonać zobowiązań na niej ciążących, ale istotnym było uprawdopodobnienie, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Z tego względu organy nie przekroczyły zasady swobodnej oceny dowodów, a tym samym granic uznania administracyjnego, przy ocenie okoliczności jak i dowodów w niniejszej sprawie. Wysokość zobowiązań ciążących na skarżącej dotyczących podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego oraz brak przy tym dochodów umożliwiających zapłatę tych należności przez skarżącą, uprawdopodobniają, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Wola strony dotycząca regulowania swoich zobowiązań jest istotna. Jednak samo deklarowanie woli dobrowolnej zapłaty zobowiązania, przy uwzględnieniu możliwości finansowych skarżącej oraz wysokości ciążących na niej zobowiązań, jest niewystarczające do uznania, że określone w decyzji zobowiązanie zostanie wykonane przez skarżącą lub wspólnie z nią zobowiązanego W. P.. Zdaniem Sądu, przesłanka uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania (art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej) nie może być utożsamiana z udowodnieniem tej okoliczności, a jedynie sprowadza się do wykazania stosowną argumentacją istnienia uzasadnionej obawy, przypuszczenia, że zobowiązanie to wygaśnie wskutek upływu terminu przedawnienia. Rezultat ustalenia przez organ podatkowy istnienia takiego prawdopodobieństwa znalazł swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wobec powyższego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.