I SA/Lu 1099/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca I. S. wraz ze skargą na ww. decyzję zwrócił się o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe razem z małżonkiem oraz pełnoletnim synem. Dochody rodziny stanowi emerytura skarżącej (1.001,97 zł netto), emerytura jej małżonka (1.885,42 zł netto) oraz zasiłek dla bezrobotnych syna (552,10 zł netto). Skarżąca nie wskazała na posiadanie jakiegokolwiek majątku. Odnośnie zaś ponoszonych wydatków podała: spłata kredytów i opłata karty kredytowej w łącznej wysokości około 1.400 zł, wydatki na lekarstwa - 150 zł oraz potrącenia komornicze z jej emerytury – 295,87 zł oraz zasiłku dla bezrobotnych syna – 350 zł (tytułem zaległych alimentów). Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - zwanej dalej P.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli takim jakiego domaga się strona skarżąca (zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części) jest natomiast wykazanie przez nią niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Mając to na uwadze zaznaczyć wypada, iż prawo pomocy jest odstępstwem od generalnej reguły ponoszenia przez strony kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Oznacza to tym samym, iż odstępstwo od tej zasady może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wysokość wpisu w niniejszej sprawie wynosi 500 zł. Natomiast pozostałe ewentualne koszty sądowe jakie mogą wystąpić to: opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem - 100 zł, wpis od zażalenia - 100 zł, wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej - 250 zł. Uwzględniając powyższe oraz przedstawioną przez stronę sytuację dochodową uznać należało, że ta nie jest na tyle trudna aby uniemożliwiała poniesienie wskazanych, i co należy dodać rozłożonych w czasie kosztów postępowania sądowego. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżąca oraz jej małżonek posiadają stałe źródła dochodów, którymi są otrzymywane emerytury. Niewielkim dochodem dysponuje również syn skarżącej z tytułu otrzymywanego zasiłku dla bezrobotnych. Łączna wysokość dochodów trzyosobowej rodziny skarżącej wynosi 3.439,49 zł netto. Posiadanie takich dochodów jakkolwiek niewielkich w przeliczeniu na członka rodziny nie pozwala uznać skarżącej za osobę, która wpisują się w kanony ubóstwa dla których przeznaczona jest instytucja prawa pomocy nazywanego pierwotnie "prawem ubogich". Skarżąca oraz jej małżonek dysponują stałym dochodem, mają zapewnione warunki mieszkaniowe, nie wykazują przy tym żadnych problemów z regulowaniem wszystkich bieżących zobowiązań i należności, co przy właściwym gospodarowaniu posiadanymi środkami pozwala na jednorazowy wydatek w kwocie 500 zł oraz ewentualnie pozostałe - już dużo niższe i rozłożone w czasie - koszty sądowe. Wygospodarowanie takich kwot nie będzie stanowiło dla strony skarżącej wydatku zagrażającego zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych rodziny. W kontekście zaś wskazanych wydatków w szczególności ponoszonych na spłatę kredytów wskazać należy, iż nie każdy wydatek, który subiektywnie przez stronę jest postrzegany jako dolegliwy finansowo oznacza, że ponoszony jest jako uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się jednoznacznie, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby i jej rodziny zostałby przerzucony na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Innymi słowy brak jest podstaw aby zobowiązania cywilne (raty kredytów) czy inne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów związanych z zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Poczynione wyżej uwagi pozwoliły na negatywną ocenę działań strony skarżącej zmierzających do przeniesienia ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa, a w ostatecznym rozrachunku na innych obywateli, w sytuacji, gdy osiągane przez skarżącą i pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym osoby dochody są w stanie zabezpieczyć rzeczone należności budżetowe. Ubocznie należy przypomnieć stronie, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd, przysługuje jej od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 p.p.s.a.). Z tych względów orzeczono jak w postanowieniu na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.