I SA/Lu 1099/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 1099/16. Prawomocnym postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 1099/16 referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W toku postepowania skarżąca uiściła wpis od skargi w kwocie 500 zł. Następnie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej skarżąca ponownie zwrócił się o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku oraz nadesłanych dokumentów wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe razem z małżonkiem oraz pełnoletnim synem. Dochody rodziny stanowi emerytura skarżącej (1.001,97 zł netto), emerytura jej małżonka (1.885,42 zł netto) oraz zasiłek dla bezrobotnych syna (552,10 zł netto). Skarżąca nie wskazała na posiadanie jakiegokolwiek majątku. Odnośnie zaś ponoszonych wydatków podała: spłata kredytów i opłata karty kredytowej w łącznej wysokości około 1.400 zł, wydatki na lekarstwa - 150 zł oraz potrącenia komornicze z jej emerytury – 295,87 zł oraz zasiłku dla bezrobotnych syna – 350 zł (tytułem zaległych alimentów). Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.), zwolnienie od kosztów sądowych, o które kolejny raz ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżąca może zostać przyznane osobie fizycznej o ile ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy zaś rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Przystępując jednak do rozpoznania przedmiotowego wniosku w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że kwestia przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych była już przedmiotem rozpoznania referendarza sądowego tutejszego Sądu, który wniosek ten oddalił postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 1099/16. W wyniku rozpatrzenia sprzeciwu strony tutejszy sąd postanowieniem z dnia 1 czerwca 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego co oznacza, że rozstrzygnięcie to jest prawomocne. Zgodnie zaś z treścią art. 170 P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, z tym jednak wyjątkiem, iż rozpatrzenie takiego wniosku następuje w trybie art. 165 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Innymi słowy odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Tym samym bez zmiany okoliczności sprawy nie można uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia, co wnioskodawca musi wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Uwzględniając powyższą argumentację oraz treść kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stanął na stanowisku, że wniosek ten będący w istocie wnioskiem o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 kwietnia 2017 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Ocena ta jest skutkiem przyjęcia ustaleń faktycznych zawartych we wskazanym prawomocnym postanowieniu referendarza sądowego oraz treścią ponownie złożonego wniosku. Mianowicie podnieść należy, że treść złożonego obecnie wniosku jest w istocie tożsama z treścią wniosku złożonego pierwotnie. Co najistotniejsze, nie uległy obniżeniu dochody skarżącej oraz członków jej rodziny. Również jej sytuacja bytowa nie uległą jakiejkolwiek zmianie. Wręcz przeciwnie, na poprawę sytuacji finansowej strony może wskazywać zatrudnienie zawodowego pełnomocnika do reprezentowania jej w niniejszym postepowaniu. Okoliczność ta sama w sobie przeczy bowiem dopuszczalności uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść opłat sądowych, które obecnie ograniczają się do wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł, gdyż albo już na ustanowienie radcy prawnego wygospodarowała pewne środki finansowe, albo też oceniając swoje możliwości finansowe liczyła się z taką potrzebą w przyszłości. Nadto należy dodać, że skarżąca w dotychczasowym postępowaniu uiściła wpis od skargi w wysokości 500 zł oraz opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł. Wszystko powyższe jednoznacznie skutkuje uznaniem, że skarżąca mimo deklarowanych przez siebie niewielkich dochodów, jest w stanie również znaleźć źródło poniesienia wydatków związanych z postępowaniem przed sądem drugiej instancji. W konsekwencji brak jest zdaniem referendarza sądowego podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. uzasadniających przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie (w związku z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przy uwzględnieniu art. 165 P.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.