I SA/Lu 114/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od [...]do [...] r. w zakresie wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...] r., sygn. akt I SA/Lu 114/14 odmawiającego stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt I SA/Lu 114/14 odmówił przyznania skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej, poziomu uzyskiwanych środków finansowych, w sposób wyczerpujący i odpowiadający rzeczywistości. Sąd nadmienił, ze skarżący skoncentrował się na informacjach związanych z ponoszeniem wydatków, które nie mają pokrycia w dochodach. Postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...]Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego wniesione od powyższego rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, które tym samym stało się prawomocne. Następnie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku tym powtórzył informacje zawarte w uprzednio złożonym wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem wykazać istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów, oświadczeń oraz twierdzeń musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania. Rozważając zasadność wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych zaakcentować należy, iż strona skarżąca skorzystała już z możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Kwestia przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych była już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] r. oddalił zażalenie na rozstrzygnięcie WSA. W odniesieniu do takiego stanu rzeczy zastosowanie ma art. 170 p.p.s.a., który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, z tym jednak wyjątkiem, iż rozpatrzenie takiego wniosku następuje w trybie art. 165 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Innymi słowy odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie, która nastąpiła po tym, jak sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii. Tym samym bez zmiany okoliczności sprawy nie można uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia rozstrzygającego o odmowie przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia, co wnioskodawca musiałby wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Uwzględniając powyższą argumentację oraz treść kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd stanął na stanowisku, że wniosek ten będący w istocie wnioskiem o zmianę prawomocnego postanowienia tutejszego Sądu z dnia [...] r. nie zasługuje na uwzględnienie. Innymi słowy skarżący nie wykazał, aby nastąpiła zmiana jego sytuacji majątkowej, która powodowałaby brak możliwości poniesienia przez niego kosztów sądowych. Podnieść należy, że zarówno zakres, jak i treść złożonego obecnie wniosku są tożsame z uprzednio złożonym. Składniki majątku skarżącego nie uległy uszczupleniu. Skarżący w dalszym ciągu nie przedstawił wiarygodnych danych dotyczących swojego stanu finansowego i majątkowego. Sąd w prawomocnym postanowieniu odmawiającym przyznania prawa pomocy zawarł argumentację dotyczącą wymaganego sposobu obrazowania sytuacji finansowej skarżącego, czemu skarżący nie sprostał, a nawet w toku dalszego postępowania, tj. składając kolejny wniosek o prawo pomocy nie podjął takiej próby, w dalszym ciągu powielając argumentację i całość twierdzeń zawartych w pierwotnym wniosku. Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika zaś obowiązek wykazania przez stronę, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem strona ta powinna podjąć wszelkie czynności, które świadczyłyby o zasadności jej wniosku. W niniejszej sprawie strona nie podjęła nawet próby dokonania takich czynności. Nie powołała bowiem żadnych nowych okoliczności, ani nie uzupełniła (poszerzyła) materiału dowodowego. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku jest fakt, że na etapie postępowania poprzedzającego wydanie wyroku przez tutejszy Sąd skarżący uiścił wpis od skargi w wysokości [...] zł oraz opłatę kancelaryjną za odpis wyroku z uzasadnieniem w kwocie [...] zł. Skarżący - jak należy domniemywać - poniósł również koszty postępowania związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika celem reprezentowania go przed sądem oraz sporządzenia skargi kasacyjnej od wydanego orzeczenia. Powyższe skutkuje uznaniem, że skarżący mimo deklarowanego braku dochodów, jest w stanie znaleźć źródło poniesienia wydatków związanych z postępowaniem przed sądem w tym kosztów wpisu od skargi kasacyjnej, który jest połowę mniejszy niż uiszczony przez skarżącego wpis od skargi. Konkludując w świetle powyższego nie można uznać, że we wniosku z dnia [...] r. skarżący wykazał zmianę okoliczności sprawy w zakresie jego sytuacji materialnej, której rozmiary skutkowałyby koniecznością zmiany prawomocnego postanowienia Sądu z dnia [...] r. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.