I SA/Lu 1195/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, skarżąca wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych, podając we wniosku, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz, że utrzymuje się z otrzymywanego zasiłku okresowego w wysokości 300 zł miesięcznie. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącej, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") wezwano ją do złożenia wyjaśnień dotyczących swojej sytuacji materialnej, w tym m.in. do wykazania kto jest właścicielem nieruchomości w której zamieszkuje, nadesłania zaświadczenia o wszystkich osobach zamieszkałych razem ze skarżącą, wykazania wielkości miesięcznych kosztów utrzymania oraz złożenia aktualnych decyzji przyznających prawo do świadczeń z pomocy społecznej. W zakreślonym w wezwaniu terminie, tj. do 30 grudnia 2013 r. skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie. Dopiero w dniu 10 stycznia 2014 r. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wymaganych dokumentów i oświadczeń, nie dołączając żadnych pism. Referendarz sądowy zważył, co następuje: W przedstawionym stanie rzeczy wniosek skarżącej nie mógł zostać uwzględniony. W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia wskazanych w wezwaniu referendarza sądowego dokumentów źródłowych. W tym zakresie należy stronie wyjaśnić, że zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej zwanej p.p.s.a., sąd na wniosek strony która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi przywrócenie terminu. Wskazać jednak należy, że przewidziana w powyższym przepisie możliwość przywrócenie uchybionego terminu odnosi się wyłącznie do terminów procesowych, tj. wyznaczonych przez ustawę. Termin określony w art. 255 jest natomiast terminem sądowym, wyznaczonym przez referendarza sądowego i z tej przyczyny nie podlega przywróceniu. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje art. 84 p.p.s.a., który stanowi, że przewodniczący może z ważnej przyczyny przedłużyć termin sądowy z urzędu lub na wniosek strony zgłoszony przed upływem terminu, a także skrócić termin sądowy na wniosek strony. Podsumowując, termin do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń odnośnie wnioskowanego prawa pomocy nie jest terminem procesowy, a więc nie znajduje do niego zastosowania regulacja przewidująca możliwość przywrócenia terminu - zawarta w art. 86 § 1 p.p.s.a. Termin do złożenia owych dokumentów jest terminem sądowym, który można jedynie skrócić lub przedłużyć, z urzędu lub na wniosek złożony przed jego upływem. Z tej przyczyny wniosek skarżącej zawarty w piśmie z dnia 7 stycznia 2014 r. nie podlegał uwzględnieniu. W tych okolicznościach należało rozpatrzyć wniosek w oparciu o dotychczas przedstawione przez stronę twierdzenia. Te natomiast z uwagi na ich szczątkową ilość nie powalają na jego uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż z godnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowy, czyli takim, jakiego przyznania domagała się skarżąca, może zostać przyznane w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe wykazanie, że poniesienie pełnych kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składane wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierało danych wystarczających do oceny, bądź też jego treść nasuwała wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, sąd (lub referendarz sądowy) zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (lub referendarza sądowego) wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma natomiast ten skutek, że sąd (lub referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. To bowiem strona ma przekonać rozpatrującego wniosek, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Samo oświadczenia skarżącej zawarte w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie stanowi w okolicznościach niniejszej sprawy wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Prawo pomocy jest bowiem formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie. Oczywistym wobec tego jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy konieczna jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Strona jest zaś obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżąca nie wyjaśniła w pełni sytuacji finansowej oraz materialnej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożyła żądanych dokumentów oraz oświadczeń w tym w szczególności dotyczących wysokości dochodów i wydatków. Nie przedstawiła również żadnych informacji na temat posiadanego majątku oraz osób wspólnie z nią zamieszkujących. Konkludując, zawartych we wniosku oświadczeń skarżącej nie sposób uznać za wystarczające, albowiem ich ogólnikowość nie pozwala na weryfikację ich wiarygodności. Brak zaś odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej, oznacza, że skarżąca nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi zaś wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.