I SA/Lu 1213/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze skarżąca zwróciła się m.in. z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do skargi skarżąca załączyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu skarżąca podała, że osiąga średni dochód z prowadzenia działalności gospodarczej (ok. [...] zł miesięcznie), jednakże posiadane zobowiązania finansowe uniemożliwiają zgromadzenie środków na pokrycie kosztów sądowych. Do comiesięcznie ponoszonych zobowiązań finansowych skarżąca zaliczyła: kredyty na działalność [...] zł, koszty leczenia [...] zł, koszty dzierżawy [...] zł, koszty związane z bieżącym utrzymaniem [...] zł oraz koszty opłaty za media [...] zł (rubryki nr 5 i 11 urzędowego formularza). Skarżąca podała również, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ruchomego, ani żadnych zasobów finansowych. Na wezwanie referendarza sądowego do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń skarżąca nadesłała pismo z dnia 24 listopada 2015 r., historię rachunku bankowego za okres ostatnich trzech miesięcy, zeznania podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2013 – 2014 oraz deklaracje VAT-7 za okres ostatnich sześciu miesięcy (dokumenty złożone w sprawie I SA/Lu 1211/15). W złożonym piśmie skarżąca oświadczyła, że aktualnie nie posiada żadnych środków trwałych służących prowadzeniu działalności gospodarczej, dzierżawi jedynie budynek hotelowy, a z tytułu tej dzierżawy uiszcza czynsz w wysokości [...] zł kwartalnie. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 ( 3 p.p.s.a.). Ciężar dowodu zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie tego prawa, wobec czego powinna ona przedstawić argumentację, która potwierdzałaby jej niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego i powszechnego obowiązku ich ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy stanowiąca pomoc państwa powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych wobec osób, które pomimo największych starań, nie mogą tych kosztów uiścić ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną. Oceniając zdolności płatnicze skarżącej należy mieć również na uwadze wysokość kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie oraz w pozostałych sprawach, w których skarżąca złożyła wnioski o przyznanie prawa pomocy. Do wymaganych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych należy wpis sądowy od skargi, który biorąc pod uwagę podaną przez skarżącą wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi [...] zł - § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r . w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W pozostałych sprawach, w których skarżąca złożyła wnioski o przyznanie prawa pomocy (przy wskazanej przez skarżącą wartości przedmiotu zaskarżenia), wpisy sądowe od wniesionych skarg wynoszą odpowiednio: I SA/Lu 1211/15 – [...] zł; I SA/Lu 1212/15 – [...] zł; I SA/Lu 1214/15 – [...] zł. W świetle oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uznania, że skarżąca wykazała istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma nikogo na utrzymaniu, utrzymuje się z dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie ok. [...] zł miesięcznie, ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe (korzysta z mieszkania należącego do E. S. – pismo skarżącej z 24 listopada 2015 r.). Przychód z prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej w 2013 r. wyniósł [...] zł (zeznanie podatkowe PIT/B za 2013 r.), a w 2014 r. wzrósł do kwoty [...] zł (zeznanie podatkowe PIT 28 za 2014 r.). Z nadesłanego wydruku bankowego wynika, że we wrześniu 2015 r., (w miesiącu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy) skarżąca zasiliła należące do niej konto wpłatami pieniężnymi na łączną kwotę [...] zł (wpłaty z [...] września 2015 r.). Wbrew zatem twierdzeniom skarżącej posiadała ona środki finansowe na opłatę wpisu sądowego od skargi w sprawie niniejszej, jak również w pozostałych w/w sprawach. Koszty spłaty kredytów zaciągniętych na prowadzenie działalności gospodarczej ([...] zł), koszty dzierżawy budynku służącego prowadzeniu działalności gospodarczej ([...] zł), jak również koszty opłaty mediów związanych z prowadzeniem działalności ([...] zł) nie można uznać za koszty utrzymania koniecznego skarżącej. Nie są to bowiem wydatki służące zaspokojeniu niezbędnych potrzeb skarżącej, ale koszty które skarżąca jest zobowiązana uiszczać w związku z prowadzoną działalnością. Ponadto stwierdzić należy, że okoliczność regularnego opłacania zobowiązań cywilnoprawnych świadczy o zdolnościach płatniczych skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania. W ocenie referendarza, brak jest podstaw aby zobowiązania prywatnoprawne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów sądowych w związku zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Przyznanie prawa pomocy skarżącej w żądanym przez nią zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych w całości), chroniłoby jej majątek kosztem środków publicznych, które są przeznaczane na pokrycie kosztów postępowania, aby zapewnić dostęp do sądu osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14, Centralna Baza Orzeczeń sądów Administracyjnych). Zatem poniesienie przez skarżącą w sprawie niniejszej kosztów sądowych (przy uwzględnieniu wielkości kosztów sądowych w pozostałych sprawach, w których skarżąca złożyła wnioski o prawo pomocy) leży w granicach realnych możliwości finansowych strony posiadającej dochód w wysokości ok. [...] zł miesięcznie, regularnie spłacającej zaciągnięte zobowiązania w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Z powyższych względów oraz na podstawie 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.