I SA/Lu 1225/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer,, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Sekretarz sądowy Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J N. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...], po rozpatrzeniu wniosku J. N., Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta z dnia 25 sierpnia 2010r., nr [...], w sprawie odpowiedzialności za zaległości podatkowe A.. Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że decyzją z dnia 25 sierpnia 2010r. Burmistrz Miasta orzekł o odpowiedzialności J. N., jako nabywcy nieruchomości, za zaległości podatkowe A. w kwocie [...] zł i odsetki na dzień 23.12.2009r. w kwocie 767 zł. Przedmiotem nabycia była działka o powierzchni 1910 m2, będąca w wieczystym użytkowaniu, zabudowana murowanym parterowym budynkiem o konstrukcji stalowej o powierzchni 662,62 m2, stanowiąca odrębną nieruchomość, położona przy ul.K. w H. (o wartości [...] zł). Decyzja, o której mowa, została doręczona podatnikowi w trybie art.150 Ordynacji podatkowej w dniu 30 września 2010r. Termin do złożenia odwołania upłynął bezskutecznie w dniu 14 października 2010r. W dniu 21 czerwca 2013r. wpłynęło do organu podatkowego pismo J. N. zawierające wniosek o doręczenie decyzji Burmistrza Miasta z dnia 25 sierpnia 2010r. i przywrócenie terminu do wniesienia od niej odwołania, a także o wstrzymanie jej wykonania i zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wniosku jego autor poinformował, że w dniu 13 czerwca 2013r. dowiedział się od poborcy skarbowego o wszczęciu postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanej decyzji, przy czym zakwestionował fakt jej doręczenia, jak też fakt doręczenia powiadomienia z dnia 30 lipca 2010r., stwierdził, że wskazana korespondencja nie mogła zostać podjęta, ponieważ w okresie od dnia 15 września do dnia 28 września 2010r., a następnie od dnia 29 września do dnia 17 października 2010r. przebywał na terenie U., co potwierdzają stemple w paszporcie. Wyjaśnił, że w miejscu zameldowania przebywa jedynie sporadycznie, ponieważ pozostaje w związku małżeńskim z obywatelką U. i tam pomaga w prowadzeniu rodzinnego przedsiębiorstwa. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że wniosek podatnika został złożony z uchybienie terminu z art.162 § 2 Ordynacji podatkowej. Tygodniowy termin od ustania przyczyny uchybienia powinien być liczony od dnia uzyskania przez zainteresowanego pierwszej informacji w sprawie, tj. od dnia 13 czerwca 2013r., a wniosek został złożony przez podatnika w dniu 21 czerwca 2013r. (jeden dzień po terminie). Takie uchybienie eliminuje konieczność badania okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wyraził pogląd, że sam fakt wyjazdu służbowego w celach zawodowych lub długotrwała nieobecność w miejscu zamieszkania nie jest wystarczająca dla uprawdopodobnienia braku winy oraz że należyta staranność strony niewątpliwie polegałaby, w szczególności, na poinformowaniu organu o wyjeździe i wskazaniu innego adresu do korespondencji lub ustanowieniu pełnomocnika (pełnomocnika dla doręczeń). Organ podkreślił, że decyzja Burmistrza Miasta została wydana w 2010r., a zatem postępowanie toczy się już kilka lat. Strona dokonując określonej czynności prawnej powinna również zdawać sobie sprawę o powstałej z tego tytułu konkretnej odpowiedzialności podatkowej. Organ dodał, że J. N. nie dopełnił wymogu jednoczesności z art.163 § 2 Ordynacji podatkowej, tj. nie wniósł prośby jednocześnie z wniesieniem odwołania. Odnosząc się do pozostałych wniosków zawartych w piśmie organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja z dnia 25 sierpnia 2010r. została stronie skutecznie doręczona w trybie zastępczym i brak jest podstaw do ponownego jej doręczenia. W sprawie wstrzymania jej wykonania właściwy jest zaś organ podatkowy I instancji, a w zakresie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego właściwy jest organ egzekucyjny. W skardze na powyższe postanowienie J. N. (skarżący) wniósł o jego uchylenie i zarzucił, że zostało ono wydane w oparciu o błędne ustalenia faktyczne, polegające na uznaniu, że złożył wniosek z uchybieniem terminu z art.162 § 2 Ordynacji podatkowej, że wraz z wnioskiem nie wniósł odwołania od decyzji, czym nie dopełnił wymogu jednoczesności z art.163 § 2 Ordynacji podatkowej, a także że decyzja została mu skutecznie doręczona i brak jest podstaw do jej ponownego wysyłania. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nadał listem poleconym w dniu 17 czerwca 2013r., a nie jak błędnie twierdzi organ w dniu 21 czerwca 2013r., na potwierdzenie czego załączył kserokopię potwierdzenia nadania przesyłki poleconej nr [...]. Ponadto wyraził pogląd, że aby wnieść jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu i odwołanie, musiałby się zapoznać z treścią decyzji, która nie została mu doręczona, a jedynie okazana w dniu 13 czerwca 2013r. przez poborcę skarbowego. Zakwestionował też zasadność domniemania o skutecznym doręczeniu decyzji, opartego jedynie na stwierdzeniu, że przesyłka była dwukrotnie awizowana, gdy w dokumentacji okazanej mu w Urzędzie Skarbowym w Opocznie znajduje się kopia potwierdzenia odbioru z adnotacją listonosza o jednokrotnym awizowaniu przesyłki w dniu 16 września 2010r. Brak powtórnego awiza przesądza, zdaniem skarżącego, o nieskutecznym doręczeniu decyzji. Natomiast w odniesieniu do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi do argumentacji zawartej we wniosku skarżący dodał, że nie wiedząc o toczącym się postępowaniu i wydaniu decyzji nie miał potrzeby ani obowiązku informowania organów o swoich planach wyjazdowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. W piśmie z dnia 7 marca 2014r. (data pisma) skarżący potrzymał stanowisko zawarte w skardze. Dodał, że do dnia zbycia przedmiotowej nieruchomości (w maju 2010r.) uregulował wszystkie zaległości finansowe z nią związane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej – "p.p.s.a.") sprawowany przez sądy administracyjne wymiar sprawiedliwości polega na kontroli zaskarżonych aktów (także – czynności) organów administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym. Z art.134 § 1 p.p.s.a. wynika przy tym, że dokonując tej kontroli sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por.: art.145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.). Instytucja przywrócenia terminu uchybionego w postępowaniu podatkowym została unormowana w przepisach rozdziału 7 działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r. po.z749 ze zm.; dalej – "o.p."), z których art.162 stanowi między innymi, że: 1. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1), 2. podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). W sprawie pozostaje poza sporem, że skarżący nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art.162 § 2 zdanie drugie o.p., ponieważ wnosząc wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania nie wniósł jednocześnie odwołania (również przed wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa, odwołanie nie było wniesione). Ocenę prawną takiego stanu rzeczy, w tym jego konsekwencje procesowe, przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 kwietnia 2009r., sygn.akt II FPS 9/08 (dostępnej w bazie orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl), stwierdzając, że niedopełnienie obowiązku złożenia odwołania jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, o którym mowa w art.162 § 2 o.p., stanowi brak formalny podania oraz że w przypadku jego wystąpienia organ podatkowy właściwy do rozpoznania odwołania powinien wezwać stronę – na podstawie art.169 § 1 o.p.- do usunięcia braku w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Uchwała, o której mowa, została podjęta w trybie przewidzianym w art.187 § 1 p.p.s.a, a sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela pogląd w niej wyrażony (por. też: art.269 § 1 p.p.s.a.). Determinuje to ocenę, że zaskarżone w sprawie niniejszej postanowienie, którym odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wydane zostało z mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem art.162 § 2 i art.169 § 1 o.p. Wobec powyższego, przed przystąpieniem do ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno wezwać skarżącego do usunięcia braku tego wniosku przez złożenie odwołania – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, z pouczeniem, że niewykonanie wezwania spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia (art.169 § 1 o.p.). Dopiero po zadośćuczynieniu przez skarżącego temu wezwaniu uprawnione będzie rozstrzyganie przez organ o istnieniu lub nieistnieniu przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu. W obecnym stanie sprawy wypowiadanie się w tym przedmiocie, także przez sąd, uznać należy za przedwczesne. W tym miejscu wyjaśnić dodatkowo należy, w związku z twierdzeniami skarżącego, że wniesienie odwołania jest koniecznym elementem czynności postępowania (podatkowego) polegającej na wniesieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania. U podstaw takiej regulacji prawnej leży założenie, że skoro art.162 § 1 o.p. ma zastosowanie "w razie uchybienia terminu", to strona wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdy w jej ocenie termin przewidziany ustawą dla tej czynności (tj. wniesienia odwołania) został przez nią uchybiony. To zaś możliwe jest tylko w sytuacji, gdy decyzja (mająca być przedmiotem zaskarżenia odwołaniem) została doręczona (por.: art.223 § 2 pkt 1 o.p.). Z uwagi na powyższe, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto zgodnie z art.200 i art.205 § 1 p.p.s.a.