I SA/Lu 1254/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2009 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym w toku postępowania skarżąca M. S. zwróciła się do Sądu o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na uzasadnienie wniosku podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymując się z wynagrodzenia za pracę w kwocie [...]zł netto, która to kwota nie pozwala na uiszczenie kosztów sądowych w sprawie. Z zarobionych środków spłaca bowiem kredyt hipoteczny (rata [...] zł), dwie pożyczki (raty w kwocie [...]zł i [...] zł ), opłaca czynsz za mieszkanie (300 zł) oraz uiszcza opłaty za media: energia elektryczna (70 zł), woda (60 zł), internet i telefon (140 zł). Posiada również zadłużenia na karcie kredytowej w kwocie [...]zł. Z uwagi na brak środków zmuszona jest często korzystać z pomocy rodziców. Skarżąca nie posiada przy tym jakichkolwiek oszczędności. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżąca złożyła: wyciągi z dwóch rachunków bankowych, zeznanie podatkowe za 2014 r. z wykazaną kwotą przychodów [...] zł oraz wypowiedzenie umowy o prace z dniem 31 grudnia 2015 r. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Tytułem wstępu podkreślić należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych. Prawo pomocy stanowi bowiem wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich i jako instytucja wyjątkowa powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez środków do życia i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FZ 199/13 oraz H. Knysiak - Molczyk (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 628). W niniejszej sprawie skarżąca wnosi o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Warunki jakie powinna spełnić by skorzystać z tego prawa określa art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w tym zakresie następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Innymi słowy strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając - z własnej inicjatywy lub na wezwanie - stosowną dokumentację źródłową oraz składając odpowiednie oświadczenia. Dokonana w sprawie analiza tej dokumentacji, nawet pomijająca zbędne w tym przypadku szczegóły, musi jednak prowadzić do wniosku, że powyższa przesłanka w stosunku do strony nie zachodzi. Zdaniem oceniającego jest ona bowiem w stanie zdobyć niezbędne środki celem zabezpieczenia kosztów nie tylko niniejszego lecz obydwu postepowań sądowych zawisłych przed tutejszym sądem. Mianowicie, jak wynika z akta sprawy jedynym źródłem dochodu strony jest wynagrodzenie za pracę w kwocie [...]zł netto. Z tych środków strona reguluje posiadane zobowiązania kredytowe oraz ponosi niezbędne koszty utrzymania, które to razem wzięte przekraczają uzyskiwany przez nią dochód. Deficyt ten pokrywa natomiast z wpłat dokonywanych na jej rachunek bankowy przez osoby trzecie w kwotach znacznej wartości. Wysokość tych wpłat pozostaje natomiast w znacznej dysproporcji z wielkością wpisów sądowych w obydwu sprawach. Nie wchodząc w szczegóły warto jedynie odnotować, że suma uznań za okres od 9 września 2015 r. do 9 grudnia 2015 r. wyniosła na jednym rachunku bankowym [...] zł, co niemal czterokrotnie przewyższa wysokość uzyskanego w tym okresie przez stronę tytułem wynagrodzenia za pracę dochodu. To zaś oznacza, że skarżąca jest w stanie zabezpieczyć środki niezbędne do skutecznego wszczęcia postępowania sądowe, a to w istocie wyklucza przyznanie prawa pomocy, i to mimo licznych ciążących na skarżącej zobowiązań prywatnoprawnych (kredytowych). Konieczność regulowania przez stronę posiadanych przez nią zobowiązań nie stanowi bowiem przesłanki przyznania prawa pomocy. Brak jest bowiem podstaw aby zobowiązania cywilne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów związanych z zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Powyższe fakty całkowicie podważają twierdzenia skarżącej o braku środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania sądowego, które nie znajdują jakiegokolwiek potwierdzenia w treści rozpatrywanych dokumentów. To zaś nie pozwala uznać skarżącej za osobę, która wpisuje się w kanony ubóstwa dla których przeznaczona jest instytucja prawa pomocy nazywanego pierwotnie "prawem ubogich". Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.