I SA/Lu 126/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2009 r., nr Rep. [...] w przedmiocie renty strukturalnej – na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. postanawia: odmówić R.B. przyznania prawa pomocy. R.B. po uzupełnieniu braków złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy zakreślając żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z uzasadnienia wniosku odnoszącego się do sytuacji materialnej i rodzinnej wynika, iż wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym jedynie z żoną. Jego majątek to dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolna o pow. [...] ha (oddana w dzierżawę). Łączne dochody wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawcy wynoszą [...] zł. Dochody wnioskodawcy to świadczenie ZUS w wysokości [...] zł (z akt sprawy wynika, iż jest to kwota netto). Natomiast świadczenie ZUS jego żony wynosi [...] zł. Według wnioskodawcy minimalne koszty utrzymania za okres 1 miesiąca według załączonej do wniosku specyfikacji (k. nr 14-15) wynoszą [...] zł. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdził, co następuje: Sytuacja materialna wnioskodawcy stanowi jedyną przesłanką do zastosowania wobec strony instytucji prawa pomocy. Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (opłaty sądowe i zwrot wydatków) oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych (wpis i opłata kancelaryjna) w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Skarżący wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź wiąże się to z uszczerbkiem w koniecznych kosztach utrzymania (prawo pomocy w zakresie częściowym). Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wykazać musi, że rzeczywiście nie posiada żadnych środków i nie ma realnych możliwości pozyskania środków, które umożliwiłyby jej, choć częściowe partycypowanie w kosztach jej udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Wobec osiąganych przez wspólne gospodarstwo domowe wnioskodawcy stałych dochodów w określonej wyżej wysokości nie można stwierdzić, iż strona wykazała zasadność swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tzn. obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę te przesłanki brak jest podstaw do przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, co nie stanowi przeszkody do rozważenia możliwości przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym wyżej mowa należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Forma prawa pomocy w zakresie częściowym jaka może być przyznana stronie jest ściśle określona w ww. art. 245 § 3 ppsa. Oznacza to, iż prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznawane jedynie w odniesieniu do kosztów sądowych (ewentualnie zwrotu wydatków) lub może odnosić się jedynie do ustanowienia pełnomocnika procesowego. Z uwagi na przedmiot postępowania, koszty sądowe związane z niniejszym postępowaniem sądowoadministracyjnym, które skarżący może ponieść sprowadzają się do wpisu stałego od wniesionej skargi w kwocie 200 zł (§ 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Do kosztów postępowania należy zaliczyć również inne ewentualne koszty sądowe (zażalenie, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem), które mogą ale nie muszą wystąpić, a nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł ( § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192). Do ewentualnych kosztów postępowania, które mogą ale nie muszą wystąpić należy również zaliczyć wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu od skargi nie mniej jednak niż 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Na koszty niniejszego postępowania, poza ww. kosztami sądowymi mogą składać się również koszty ustanowienia adwokata, którego stawka minimalna za udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, w tym wypadku wyniesie co najmniej 240 zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Odnosząc to na grunt sprawy niniejszej należy podkreślić, iż wobec osiąganych przez wspólne gospodarstwo domowe wnioskodawcy dochodów kosztem ograniczenia niekoniecznych wydatków przedstawionych w załączonej specyfikacji (oczywiście z wyłączeniem kosztów leczenia i leków) w ocenie referendarza sądowego uiszczenie przez skarżącego wpisu sądowego od wniesionej skargi nie spowoduje braku możliwości zapewnienia członkom rodziny minimum warunków socjalnych. Dotyczy to również pozostałych kosztów sądowych, które nie muszą być wydatkowane już na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też na ich poniesienie strona może się odpowiednio przygotować. Powyższa ocena dotyczy również kosztów ustanowienia adwokata. Stąd też odmowa przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym odnoszącym się zarówno do kosztów sądowych jak i do kosztów ustanowienia pełnomocnika. Dlatego też, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa należało orzec jak w postanowieniu.