I SA/Lu 1264/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz -Roicka po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa Wielobranżowego A spółki z o.o. z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego A spółki z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za styczeń 2013r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem zawartym w skardze skarżąca Spółka zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyła, że na dzień złożenia skargi nie jest w stanie funkcjonować, gdyż wszystkie jej rachunki bankowe zostały skutecznie zablokowane, a znajdujące się na nich zasoby zostały przejęte przez organ egzekucyjny. Tym samym została pozbawiona środków umożliwiających dalsze prowadzenie działalności gospodarczej i nie stać jej nawet na uiszczenie opłat sądowych. Wskazała także, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 50.000 zł, wartość środków trwałych 66.660 zł; strata z działalności gospodarczej za 2013 r. 16.772 zł, a stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku jest ujemny i wynosi – (minus) 69,991 zł i 162,15 zł. Spółka wskazała również, że zarówno nieruchomości jak i samochód należące do spółki zostały zajęte w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżąca przedłożyła: wyciąg z rachunków bankowych, kserokopie deklaracji na podatek dochodowy od osób prawnych za rok 2012 i 2013, kserokopie deklaracji na podatek od towarów i usług za okres lipiec – listopad 2014 r., raporty kasowe za okres wrzesień – listopad 2014 r., sprawozdanie finansowe spółki za 2013 r. oraz zaświadczenie z banku o obciążeniu rachunku spółki tytułami egzekucyjnymi (dokumenty dołączone do sprawy sygn. akt I SA/Lu 1269/14). Postanowieniem z dnia 11 lutego 2015r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od powyższego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ppsa, Spółka podniosła, że nie posiada wystarczających środków na pokrycie kosztów sądowych – wpisów od 26 skarg wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w łącznej wysokości 24.433 zł, ponieważ na skutek egzekucji utraciła płynność finansową. Odnosząc się do argumentacji zawartej w skarżonym postanowieniu odnośnie powinności gromadzenia przez nią środków finansowych na koszty postępowań sądowych, wskazała, że nie mogła przewidzieć, że zapadną w stosunku do niej krzywdzące rozstrzygnięcia organów administracji. Jej zdaniem jedynym założeniem w sprawie i całym porządku prawnym powinna być racjonalność organów i ich działanie zgodne z prawem, które nie wymaga opłat od podmiotów niedysponujących wystarczającymi środkami finansowymi. Celem podjętego przez Spółkę postępowania odwoławczego jest dalsze prowadzenie działalności gospodarczej, czemu zagrażają rozstrzygnięcia organów. Wszelkie jej nadwyżki finansowe zostały zajęte w toku zabezpieczeń i egzekucji prowadzonej przez organy administracji, dlatego bez nielegalnych procedur uchylania mienia spod egzekucji, nawet gdyby strona faktycznie prowadziła działalność gospodarczą, nie mogłaby uiścić kosztów sądowych. Spółka dodała, że egzekucja administracyjna doprowadziła do utraty koncesji na prowadzenie handlu paliwami ("z uwagi na upływ czasu jej ważności i brak możliwości odnowienia"), a w konsekwencji uniemożliwiła jej prowadzenie działalności gospodarczej w tym zakresie. Zatem odmowa przyznania Spółce prawa pomocy doprowadzi do naruszenia art. 45 Konstytucji RP, i spowoduje nieodwracalne skutki w postaci konieczności zakończenia działalności gospodarczej. Wraz ze sprzeciwem Spółka złożyła kserokopię decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia [...] nr [...] - poświadczonej za zgodność z oryginałem - którą udzielono skarżącej koncesji na obrót paliwami ciekłymi na okres od 20 września 2004r. do 20 września 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej: - "ppsa"), w razie wniesienia sprzeciwu, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc. Stosownie natomiast do treści art. 246 § 2 pkt 2, w związku z art. 245 § 3 ppsa, prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, może być przyznane, jeśli osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zauważyć należy, co już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądowym, że celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym - w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym- znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami, strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych. Z powyższego wynika także, że to strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w wyżej opisanej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceniając wniosek skarżącej w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Na podstawie wskazanych we wniosku danych oraz przedłożonych dowodów nie sposób przyjąć, iż Spółka nie posiada środków pozwalających na sfinansowanie powstałych w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Z akt sprawy wynika bowiem, że Spółka od 1992r. prowadzi działalność gospodarczą. W dniu 16 stycznia 2004 r. została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym i od tego roku przedmiotem jej działalności jest także sprzedaż paliw do pojazdów samochodowych prowadzona w oparciu o uzyskaną w dniu [...] koncesję udzieloną na okres od dnia 20 września 2004r. do 20 września 2014r. Z przedłożonych dokumentów wynika, że na dzień 31 grudnia 2013 r. Spółka posiadała kapitał zakładowy w kwocie 50.000 zł (ten stan potwierdza także KRS z dnia 13 listopada 2014r. k. 20) oraz aktywa trwałe o wartości 256.660,45 zł, w skład których wchodzą - środki trwałe o wartości 50.560,14 zł oraz środki trwałe w budowie o wartości 16.100,31 zł. Spółka posiada również aktywa obrotowe w kwocie 284.148,91 zł w tym towary - 64.549,79 oraz należności krótkoterminowe na kwotę 208.956,28 zł. Opodatkowany przychód spółki za 2013 r. wyniósł 3.559.863,74 zł. Ze złożonych dokumentów wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (raporty kasowe, miesięczne deklaracje podatku VAT) wynika, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi regularne przychody. Należy też zwrócić uwagę, że ze sprawozdania finansowego spółki za 2013 r. wynika, że strata poniesiona za ten rok zostanie pokryta z kapitału zapasowego Spółki i nie planuje się w latach następnych zaniechania prowadzenia działalności spółki. Niezgadzając się z odmownym rozstrzygnięciem w przedmiocie prawa pomocy, Spółka w złożonym sprzeciwie wskazała, że następstwem prowadzonego postępowania egzekucyjnego była utrata przez nią koncesji "z uwagi na upływ czasu jej ważności i brak możliwości odnowienia", jednak z przedłożonej informacji z KRS z dnia 13 listopada 2014 r. wynika, iż wobec Spółki nie było prowadzone postępowanie upadłościowe, układowe, czy likwidacyjne, natomiast koncesję na obrót paliwami ciekłymi utraciła już z dniem 20 września 2014r. Zatem argumentacja Spółki nie wskazuje na zaprzestanie prowadzenia przez nią działalności w ogólności w związku z prowadzoną egzekucją i utratą koncesji na obrót paliwami ciekłymi, a jedynie na zaprzestanie działalności jedynie w tym zakresie. Bowiem z przedłożonych dokumentów - kserokopii deklaracji na podatek od towarów i usług za okres lipiec – listopad 2014 r. wynika, iż także po utracie przedmiotowej koncesji (21 września 2014r.), Spółka nadal wykazuje obrót, zatem prowadzi działalność gospodarczą, co sama potwierdza w sprzeciwie. Nadto mając na uwadze upływ czasu jaki nastąpił od dnia utraty przez Spółkę koncesji do dnia złożenia przez nią sprzeciwu w sprawie niniejszej (6 miesięcy), wbrew prezentowanemu stanowisku Spółka nie została doprowadzona do takiej sytuacji finansowej, która skutkuje zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej. Wprawdzie z przedłożonych dokumentów wynika, że Spółka faktycznie nie posiada obecnie środków pieniężnych na rachunkach bankowych, niemniej jednak jest to jedynie fragment wymaganej do podjęcia przez Sąd decyzji w przedmiocie przyznania prawa pomocy wiedzy. Dlatego w ocenie Sądu, przedstawione dowody oraz wyjaśnienia odnośnie sytuacji finansowej Spółki są niewystarczające dla zwolnienia jej z kosztów sądowych. Bowiem jak już wcześniej wskazano stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ppsa, to przede wszystkim strona wnioskująca powinna dołożyć szczególnej staranności w przedstawieniu swej sytuacji w sposób kompletny i czytelny. Nadto Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia argumentacji sprzeciwu dotyczącej braku konieczności liczenia się przez przedsiębiorcę z ewentualnością poniesienia w przyszłości kosztów sądowych, uznać należy bowiem, że prowadząc działalność gospodarczą, Spółka powinna zabezpieczyć środki pieniężne również na ponoszenie ewentualnych kosztów związanych z tą działalnością a dotyczących także spraw sądowych, a nie próbować przerzucić ciężar finansowania działalności Spółki w tym zakresie na Skarb Państwa. Wprawdzie Spółka powołała się na trudną - obecnie - sytuację finansową (postępowanie egzekucyjne, brak środków na rachunkach bankowych, utrata koncesji na obrót paliwami ciekłymi), lecz okoliczności te nie mogą uzasadniać zwolnienia jej od wymaganych obecnie kosztów sądowych, czy to w całości, czy też w części. Zauważyć należy, iż koszty sądowe należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej. Prowadzenie spraw sądowych związanych z tą działalnością jest bowiem elementem tej działalności i dlatego wymaga zabezpieczenia środków na ten cel na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 90/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zatem mimo trudności finansowych Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności i nie wskazała jednocześnie powodów, dla których inne koszty prowadzenia tej działalności mają pierwszeństwo nad kosztami sądowymi, to nie można przyjąć, iż wykazała, że w warunkach niniejszej sprawy uzasadnione jest zwolnienie jej od tych kosztów, czy to w całości, czy też w części. Zwłaszcza, że w poprzednich latach Spółka osiągała znaczne przychody (2013r. – 3.559.863,74 zł), a rachunki Spółki zostały zajęte dopiero w sierpniu 2014r. Zatem do tego czasu Spółka mogła swobodnie dysponować środkami jakie posiadała i zabezpieczyć je na poczet ewentualnych postępowań. Powyższa ocena, wbrew twierdzeniom Spółki nie narusza także art. 45 Konstytucji RP. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 ppsa w związku z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 245 § 3 ppsa, należało postanowić jak w sentencji.