I SA/Lu 127/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2008 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Klubu Sportowego "...." z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące od grudnia [...] r. do kwietnia [...] r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi i z tytułu zaliczek na zryczałtowany podatek za ten okres - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych; postanawia: odmówić P.S. przyznania prawa pomocy. P.S> jako skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie praw pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku, w którym należało wymienić fakty wskazujące na zasadność wniosku wynika, iż wnioskodawca podkreśla głównie złą sytuację klubu sportowego. Odnosząc się do swojej sytuacji materialnej i rodzinnej, co niewątpliwie stanowi jedyną przesłankę do oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Jego majątek stanowi 1/2 udziału we współwłasności mieszkania o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolna o powierzchni około [...] ha oraz współwłasność [...] arów działki. Pośród przedmiotów wartościowych skarżący wymienił samochód osobowy m-ki [...]. Zadeklarowane dochody wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawcy wynoszą [...] zł. Dochody te pochodzą z tytułu umowy o pracę skarżącego w wysokości [...] zł oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jego żony w wysokości [...] zł. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdził, że: Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa", stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Skarżący wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym wyżej mowa, należy rozumieć jako zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Wykładnia art. 246 ( 1 ppsa prowadzi do wniosku, iż zasadą jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, wobec tego należy przyjąć, że jeżeli po zaspokojeniu najbardziej elementarnych potrzeb strony skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie, pozostają jakiekolwiek środki finansowe, to strona zobowiązana jest – na miarę swoich możliwości - w tych kosztach uczestniczyć. Kierując sprawę na drogę postępowania sądowoadministracyjnego, powinna liczyć się ona z mogącymi powstać kosztami i poczynić na ten cel stosowne oszczędności, nawet kosztem bieżących lecz niekoniecznych wydatków. Orzecznictwo sądowe prezentuje ugruntowany pogląd, iż nie ma uzasadnionych przesłanek co do tego, aby Skarb Państwa pokrywał pełne koszty prowadzenia sprawy za stronę, która przy dołożeniu należytej staranności i poczynieniu możliwych oszczędności, mogła zgromadzić środki finansowe dla dochodzenia swych praw. Wskazać należy, iż wynikającą z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności jej art. 199, 214 i 237 zasadą jest, że każdy uczestnik postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej ponosi koszty tego postępowania związane z jego udziałem, w tym opłaty sądowe należne od niego zgodnie z przepisami tej ustawy. Podkreślenia wymaga, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Koszty sądowe związane z niniejszym postępowaniem sądowym, które skarżący może ponieść sprowadzają się do wpisu stałego od wniesionej skargi w kwocie 500 zł ( § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193) oraz ewentualnych przyszłych kosztów sądowych (opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem), które mogą ale nie musza wystąpić, a nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192). Do ewentualnych kosztów postępowania, które mogą ale nie muszą wystąpić należy również zaliczyć wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu od skargi (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, iż strona skarżąca jest osobą całkowicie pozbawioną środków do życia, co mogłoby uzasadniać wtedy przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie w całości od kosztów sądowych lub z ich części. Kierując się taką oceną wzięto również pod uwagę, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu z drugiej strony jej możliwości finansowych. Analiza obecnej sytuacji finansowej skarżącego wskazuje na możliwości poniesienia przez niego kosztów postępowania sądowego. Wspólne gospodarstwo domowe skarżącego osiąga stosunkowo wysokie dochody oraz dysponuje majątkiem w postaci różnych nieruchomości. W związku z tym, nie można przyjąć, iż skarżący wykazał, że obiektywnie i rzeczywiście nie dysponuje żadnymi środkami umożliwiającymi mu poniesienie kosztów udziału w tym postępowaniu lub, aby nie miał możliwości pozyskania tych środków. W ocenie referendarza sądowego uiszczenie przez skarżącego wpisu sądowego od wniesionej skargi nie spowoduje braku możliwości zapewnienia sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych. Dotyczy to również pozostałych kosztów sądowych, które mogą ale nie muszą wystąpić, ponadto nie muszą być wydatkowane już na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Pozwala to również na przygotowanie się do ich poniesienia. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.