I SA/Lu 128/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie Sędzia WSA Halina Chitrosz, Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Ryniec (spr.), Protokolant asyst. Monika Bartmińska, po rozpoznaniu w dniu 22 września 2004 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku rolnym za lata 2000 - 2003 -oddala skargę Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. 2001r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 67 § l ustawy z dnia 29 lipca 1997 r.- Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137,poz.926 z póżn zm.) po rozpatrzeniu odwołania J. K. utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] października 2003 r. w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku rolnym za lata 2000-2003 w łącznej wysokości 212,40 zł, w tym: za rok 2000 w kwocie 18,60 zł, za rok 2001 w kwocie 56,60 zł, za rok 2002 w kwocie 68,60 zł oraz za rok 2003 w kwocie 68.70 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż pismem wniesionym [...] października 2003 r. J. K. zwrócił się do organu podatkowego I instancji o umorzenie zaległości podatkowych za lata 2000-2003 lub ewentualnie o wydanie bonów paliwowych, co umożliwi mu spłatę zaległości podatkowych. Wyjaśnił ponadto, że ponosi wydatki na leki a w roku 2002 poniósł straty w wyniku pożaru stodoły i mimo ubezpieczenia obiektu nie otrzymał odszkodowania ani żadnej pomocy. Wójt Gminy decyzją z [...] października 2003 r. odmówił umorzenia zaległości. W uzasadnieniu decyzji przyznał, iż sytuacja materialna podatnika jest trudna jednak uznał, że nie uzasadnia ona zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych. Powołał się przy tym na wcześniej udzielone podatnikowi ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych w podatku rolnym w postaci umorzenia zaległości w III i IV racie podatku za 1999 r. oraz w II, III i IV racie podatku za 2000 r. Ponadto wyjaśnił, że organami właściwymi do wydawania bonów paliwowych są banki spółdzielcze a organ podatkowy jakim jest gmina wydaje zaświadczenia uprawniające podatnika podatku rolnego do otrzymania bonów paliwowych. Poinformował podatnika o warunkach Jakie należy spełnić, aby otrzymać takie zaświadczenie. W odwołaniu od decyzji J. K. ponownie wyjaśnił, że w 2002 r. poniósł straty spowodowane pożarem stodoły. Podał, że ze względów zdrowotnych nie uprawia posiadanych gruntów rolnych natomiast pogorszenie Jego stanu zdrowia spowodowane zostało brakiem środków finansowych na leczenie. Zarzucił, iż nie został wezwany przez organ podatkowy I instancji na posiedzenie w celu udokumentowania "swoich nieprzewidzianych zdarzeń losowych". Ponadto sformułował w odwołaniu zarzuty dotyczące odmowy wydania mu bonów paliwowych. W uzasadnieniu decyzji ostatecznej Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że po przeanalizowaniu odwołania oraz zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego nie znalazło podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. W myśl art.67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137,poz.926 ze zmianami) organ podatkowy może lecz nie musi umorzyć na wniosek podatnika w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Przesłankami takiego umorzenia są tylko sytuacje uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Uprawnienie zawarte w tym przepisie nie jest zatem równoznaczne z obowiązkiem organu podatkowego pozytywnego rozpatrywania każdego wniosku podatnika. Przepis ten pozostawia organowi podatkowemu ocenę, czy w stanie faktycznym danej sprawy występują przesłanki uzasadniające przyznanie podatnikowi tego rodzaju ulgi. Oparcie rozstrzygnięcia w sprawie przyznania ulgi w spłacie należności podatkowej na uznaniu administracyjnym oznacza, że ustalenie przez organy podatkowe, iż istnieją przesłanki interesu podatnika lub interesu publicznego, które uzasadniałyby ewentualne umorzenie zaległości podatkowej stanowi konieczny warunek dla rozważenia możliwości umorzenia, ale samo przez się nie zobowiązuje organu podatkowego do wydania decyzji umarzającej zaległość podatkową. Umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, bowiem zasadą jest płacenie podatków. Wszelkie ulgi są w systemie prawa podatkowego wyjątkiem i odstępstwem od generalnej zasady równości i powszechności opodatkowania. Powinny być zatem stosowane sporadycznie, jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych nie mają charakteru odszkodowawczego, nie podlegają zatem rozpatrzeniu w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 67 Ordynacji podatkowej zarzuty odwołania dotyczące nie uzyskania przez skarżącego odszkodowania za straty poniesione w wyniku pożaru stodoły, jak również nie otrzymania przez niego bonów paliwowych. Nie jest także prawnie możliwe zawarcie proponowanego przez skarżącego układu, polegającego na zapłaceniu przez niego zaległych zobowiązań podatkowych w zamian za wydanie mu bonów paliwowych . Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uznało za zasadny zarzut dotyczący uniemożliwienia skarżącemu przed organem I instancji przedstawienia swojej sytuacji na posiedzeniu, ponieważ przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują rozpatrywania spraw dotyczących umarzania zaległości podatkowych na posiedzeniu z udziałem podatnika, natomiast dopatrzyło się uchybień procesowych, które jednak nie ważą na bycie zaskarżonej decyzji. W skardze na powyższą decyzję J. K. zarzucił, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego narusza prawo ponieważ przed jej wydaniem nie wyznaczono mu terminu do zapoznania się z aktami sprawy i nie został wezwany na posiedzenie Kolegium. Ponadto podniósł, że w posiedzeniach Kolegium stale uczestniczy Przewodniczący Z. J. oraz Wójt Gminy. Dodatkowo stwierdził, że w aktach brak załączonych przez niego rachunków, zaświadczeń oraz pism. Pozostałe zarzuty skargi stanowią powtórzenie zarzutów odwołania przeciwko decyzji I instancji. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska i wniosło o oddalenie skargi. Zaskarżoną, decyzję wydano po rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących nie wyznaczenia skarżącemu terminu do zapoznania z aktami sprawy. Kolegium wyjaśniło, iż podjęte zaskarżoną decyzją rozstrzygnięcie oparte zostało na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem podatkowym I instancji, z którym skarżący został zapoznany w dniu [...] października 2003 r. Odnośnie zarzutu stałego uczestniczenia w posiedzeniach Kolegium Przewodniczącego Z. J. i Wójta Gminy podano, iż stosownie do art.18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych Kolegium orzeka w składzie trzyosobowym a składowi orzekającemu przewodniczy prezes lub etatowy członek kolegium. Nigdy w posiedzeniach Kolegium nie uczestniczył Wójt Gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodzić się trzeba z poglądem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną a zasadą jest płacenie podatków. Wszelkie ulgi są w systemie prawa podatkowego wyjątkiem i odstępstwem od generalnej zasady równości i powszechności opodatkowania i jako wyjątek powinny być stosowane sporadycznie. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej określona w przepisie art.67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz 926 z póżn. zm.) zbudowana jest przy zastosowaniu tak zwanego uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne jest konstrukcją prawną pozwalającą organowi podatkowemu na wybór konsekwencji prawnych powstania sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Organ podatkowy zatem może, ale nie musi, umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru , jakimi są użyte w treści przepisu zwroty: ważny interes podatnika oraz interes publiczny. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sadów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów podatkowych zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru, stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności odpowiadającej takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru może lecz nie musi doprowadzić do rozstrzygnięcia sprawy pozytywnego dla wnioskodawcy. Nawet przy ustaleniu ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego organ ma możliwość i prawo odmowy umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę. Z akt sprawy wynika, że sytuacja materialna podatnika jest trudna. Jednakże organy podatkowe I i II instancji okoliczność tą wzięły pod uwagę podczas podejmowania rozstrzygnięcia. Oceniły także okoliczność, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 6.03 ha oraz, ze już w latach poprzednich podatnik kilkakrotnie korzystał z ulg w spłacie zaległości podatkowych m.in. w postaci ich umorzenia. Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury, zarówno przepisów szczegółowych jak i zasad ogólnych; Sąd stwierdził, że w toku tego postępowania podjęto niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrano dowody w celu ustalenia występowania ustawowych przesłanek określonych w art.67 § 1 w/w Ordynacji podatkowej. Wydana na podstawie tego przepisu decyzja odmawiająca umorzenia zaległości podatkowych nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. W procesie dochodzenia do tej decyzji organy podatkowe uwzględniły również całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes społeczny uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej. Sąd także przyjął, że w ramach swego uznania organy podatkowe nie naruszyły art. 191 ordynacji podatkowej regulującego zasadę swobodnej oceny dowodów w postępowaniu podatkowym, a ustalenia tych organów znalazły odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi o braku w aktach sprawy załączonych przez skarżącego rachunków, zaświadczeń oraz pism, bowiem - co Sąd stwierdza - dokumenty te znajdują się w aktach sprawy. Sąd nie stwierdził także, aby w postępowaniu odwoławczym uczestniczył Wójt Gminy, natomiast udział w posiedzeniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego Przewodniczącego Z. J. jest zgodny z przepisami ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz.856 z póżn. zm.). Nie znajduje także uzasadnienia zarzut skargi dotyczący nie umożliwienia skarżącemu uczestnictwa w posiedzeniu Kolegium, bowiem przepisy ordynacji podatkowej nie nakazują rozpatrywania spraw przez organ odwoławczy na posiedzeniu z udziałem podatnika. Zasadny jest natomiast zarzut naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisu art. 123 ordynacji podatkowej ,ponieważ na etapie postępowania odwoławczego nie umożliwiono stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia, bowiem organ podatkowy II instancji wydał decyzję w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a tam skarżący skorzystał z uprawnienia określonego w art. 123 ordynacji podatkowej. Mając na uwadze powyższe i uznając zarzuty skargi za prawnie nieuzasadnione, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono, jak w sentencji.