I SA/Lu 131/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze skarżący zwrócił się jednocześnie z wnioskiem o zwolnienie od kosztów postępowania. Wniosek powyższy został potraktowany jako wniosek o przyznanie prawa pomocy, w związku z czym skarżący został wezwany do wypełnienia urzędowego formularza wniosku na druku PPF. Skarżący w terminie nadesłał wypełniony urzędowy formularz wniosku zaznaczając, iż domaga się całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z unormowaniem art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniałoby stronę od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w całości jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ciężar dowodu zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie tego prawa, wobec czego powinna przedstawić argumentację, która potwierdzałaby jej niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów sądowych. Zaznaczyć należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej do kosztów sądowych należy zaliczyć koszt wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 221, poz. 2193/). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, które mogą, ale nie muszą wystąpić /za wyjątkiem wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu sądowego od skargi/, tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczany na skutek zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie, opłata sądowa od zażalenia, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych /Dz.U. Nr 221, poz.2192/ i § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi) . Przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego i powszechnego obowiązku ich ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiąca pomoc państwa powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych wobec osób, które pomimo największych starań, nie mogą tych kosztów uiścić ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną (np. osób bezrobotnych, bez dochodów, nieposiadających majątku) Jak wynika z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i kilkudziesięcioletnim synem (ur. [...] r.). Skarżący podał, że w skład jego majątku wchodzi mieszkanie spółdzielcze o pow. [...] m2 położone w K. Na miesięczny dochód rodziny wynoszący [...] zł składa się emerytura skarżącego w kwocie [...] zł netto oraz emerytura jego żony w wysokości [...] zł. Skarżący oświadczył, że syn jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W realiach przedmiotowej sprawy, oceniając możliwości płatnicze skarżącego ponoszenia w toczącym się postępowaniu kosztów sądowych, stwierdzić należy, że sytuacja majątkowa i finansowa skarżącego i jego rodziny nie należy do szczególnie trudnych. Mimo, iż jak wynika z wniosku, skarżący i jego rodzina zamieszkują obecnie w G., gdzie nie mają własnego mieszkania, to uznać należy, że mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, dysponują bowiem mieszkaniem spółdzielczym w K. Ponadto z akt sprawy administracyjnej wynika (czego skarżący nie ujawnił w urzędowym formularzu), że wraz z siostrą jest spadkobiercą ustawowym majątku, w skład którego wchodzą działki o pow. [...] m2, [...] m2 oraz [...] m2 (odwołanie z [...] r.; pkt 5 protokołu przesłuchania strony z dnia [...] r., k-1 i 13 akt adm.). Wskazać również należy, że sytuacja finansowa skarżącego i jego rodziny jest stabilna - skarżący i jego żona mają stałe źródła dochodu w postaci świadczeń emerytalnych, a łączny miesięczny dochód z tego tytułu wynosi [...] zł netto. Okoliczność, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z kilkudziesięcioletnim, bezrobotnym synem, w sytuacji gdy nie ma podstaw do stwierdzenia obowiązku alimentacyjnego wobec syna, nie może przemawiać za udzieleniem stronie prawa pomocy. Reasumując, skarżący nie wykazał, że opłacenie kosztów sądowych w sprawie niniejszej nastąpiłoby z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Wobec niespełnienia przesłanek określonych przepisem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w częściowym zakresie. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.