I SA/Lu 132/08

Dnia 5 sierpnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Halina Chitrosz po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2008 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące: marzec – grudzień 2002r. postanawia 1/ przyznać W. Z. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę [...] 2/ odmówić W. Z. przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Jak wynika z akt sprawy, dnia 16 maja 2008 roku skarżący W. Z. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W przedmiotowym wniosku podał, iż obecna ciężka sytuacja materialna pozwala mu na bieżącą egzystencję, jednak prowadzona egzekucja komornicza, doprowadziła m.in. do zajęcia jego kont bankowych. Zajęto również samochód służący do prowadzenia działalności gospodarczej. W wyniku długotrwałej kontroli przychody i dochody skarżącego gwałtownie spadły. Zajęcie kont bankowych praktycznie sprowadziło działalność jego firmy do minimum. Oszczędności zaangażowane zostały w spłatę wymagalnych należności wobec kontrahentów. We wspólnym gospodarstwie domowym wnioskodawca pozostaje z żoną oraz dorosłą studiującą córką. Majątek wspólnego gospodarstwa domowego stanowi mieszkanie o powierzchni 60 m2. Mieszkanie to zostało przewłaszczone za zobowiązania na rzecz spółki z. o.o. Wnioskodawca posiada również zasoby pieniężne w wysokości [...] Ze złożonego oświadczenia wynika, iż żona skarżącego osiąga dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości [...]zł miesięcznie. Natomiast wnioskodawca uzyskuje dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł. Obecne dochody są niskie z uwagi na podejmowane działania mające na celu zmianę rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej. Nadto z nadesłanych dodatkowych oświadczeń wynika, iż łączne koszty utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego ponoszone wspólnie przez małżonków Z. z tytułu czynszu, energii, opłat za telefon i żywność wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Z nadesłanych zawiadomień o zajęciu praw majątkowych (rachunków bankowych skarżącego) wynika, iż od skarżącego dochodzona jest należność główna w wysokości [...] zł. Odsetki od tej kwoty wynoszą obecnie około 560000 zł. Natomiast żona – A. Z., z którą posiada rozdzielność majątkową nie posiada konta bankowego. Z nadesłanych odpisów zeznań podatkowych za rok 2007 r. wynika, iż osiągnęła roczne przychody w wysokości [...] zł. Z kolei skarżący osiągnął w tym okresie przychód roczny w wysokości [...] zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem z dnia 30 czerwca 2008r., przyznał W. Z. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od wniesionej skargi ponad kwotę [...] zł i odmówił stronie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dniu 27 lipca 2008r., skarżący złożył sprzeciw na ww. postanowienie i domagał się jego uchylenia i zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu w pozostałej części tj w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wskazał, iż nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania w wysokości [...] zł w sytuacji, gdy wraz z rodziną dysponuje miesięcznie jedynie kwotą [...] zł. Nadto wskazał, iż ponosi znaczne stałe koszty utrzymania, w tym związane z lokalem w kwocie [...] zł, nie posiada żądnych oszczędności i wolnych środków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, na mocy art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./, zwanej dalej "ppsa" że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy bazując na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Zgodnie z dyspozycją art. 243 § 1 i art. 245 § 1ppsa, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego trakcie. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W. Z. wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych, wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 ppsa. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy. Przyznanie prawa pomocy zarówno w całości, jak i w części powinno mieć przełożenie na ogólną sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy, a zakres udzielonego prawa pomocy powinien być zróżnicowany w zależności od sytuacji wskazanej we wniosku. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i winna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem tj. przede wszystkim dla osób bezrobotnych, samotnych, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Rozpoznając wniosek i oceniając wskazaną w nim sytuację majątkową, rodzinną i zdrowotną skarżącego, Sąd doszedł do przekonania, że nie jest on w stanie ponieść w całości kosztów sądowych, tj wpisu sądowego w wysokości [...] zł. Wskazać należy, iż wynikającą z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności jej art. 199, art. 214 i art. 237 zasadą jest, że każdy uczestnik postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej ponosi koszty tego postępowania związane z jego udziałem, w tym opłaty sądowe należne od niego zgodnie z przepisami tej ustawy. Przyznanie prawa pomocy jest w istocie kredytem udzielonym stronie przez Skarb Państwa /a więc całe społeczeństwo/ na koszty sądowe. Zatem instytucja ta, może znajdować zastosowanie tylko wtedy, gdy strona, w przypadku wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych wykaże, bez żadnych wątpliwości, że posiadane przez nią środki nie pozwalają jej ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie o którym mowa w art. 246 § 1 pkt. 2 ppsa, należy rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Jak wynika z akt sprawy w skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie o powierzchni 60 m2, przewłaszczone na zobowiązania na rzecz spółki z.o.o. Uzyskuje on nadto stałe miesięczne dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, a jego żona – A. Z. osiąga dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł miesięcznie. Koszty utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego małżonków Z. z tytułu czynszu, energii, opłat za telefon i żywności wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Nadto skarżący ponosi koszty związane z utrzymaniem lokalu przeznaczonego do prowadzenia działalności w wysokości [...] zł miesięcznie. Zatem małżonkowie Z. uzyskują łącznie stały dochód w wysokości [...] zł, a po uiszczeniu stałych miesięcznych wydatków we wskazanych wyżej wysokościach, pozostaje im kwota [...] zł. Wnioskodawca posiada również zasoby pieniężne w wysokości [...] zł. Zgodnie z nadesłanymi odpisami zeznań podatkowych za rok 2007 r. żona skarżącego osiągnęła roczne przychody w wysokości [...] zł. a skarżący w wysokości [...] zł. Jednak na skutek egzekucji komorniczej, zajęto konto bankowe skarżącego. Dochodzona od niego należność główna wynosi [...] zł., a odsetki od tej kwoty wynoszą obecnie około[...]zł We wspólnym gospodarstwie domowym wnioskodawca pozostaje wraz z żoną oraz dorosłą studiująca córką. Biorąc zatem pod uwagę sytuację majątkową i rodzinną skarżącego, Sąd doszedł do przekonania, iż uiszczenie przez skarżącego wpisu od skargi w wysokości [...] zł mogłoby spowodować uszczerbek w jego utrzymaniu i ograniczyć dostępność do sądu, zasadnym było zatem przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od wniesionej skargi ponad kwotę [...] zł. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt.2, art. 254 i art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - należało orzec jak w sentencji.