I SA/Lu 132/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej p o s t a n a w i a 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od każdej opłaty sądowej ponad kwotę 200 (dwieście) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z wypełnionego następnie urzędowego formularza "druk PPF" wynika, że wniosek ten obejmował żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jej jedyne źródło utrzymania stanowi emerytura w wysokości [...] zł netto. Skarżąca nie posiada przy tym jakiegokolwiek majątku: nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3.000 euro. Wskazała, że posiada trzy kredyty, które spłaca w łącznej miesięcznej wysokości 764 zł. Ponadto ponosi koszty utrzymania lokalu w którym mieszka takie jak: czynsz (428 zł), media (TV, internet, telefon - 237 zł) oraz opłaty za energię elektryczną (ok. 220 zł za okres dwóch miesięcy). Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy na wstępie zaznaczyć należy, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej - p.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, że dopiero gdy środki, którymi dysponuje strona skarżąca okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub osób posiadających bardzo niski dochód, a więc takich, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Dodatkowo należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Z wyjaśnień skarżącej wynika, że jedynym jej źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości [...] zł. Wpis od wniesionej skargi wynosi natomiast 8.198,00 zł. Zestawienie tych kwot i majątku strony jednoznacznie wskazuje, że obowiązek pokrycia pełnej wysokości kosztów postępowania sądowego przekracza możliwości finansowe skarżącej. Nie jest ona bowiem ze wskazanej kwoty dochodów, bez pogorszenia poziomu koniecznego utrzymania uiścić wpis sądowy oraz pozostałe finansowe ciężary procesu przed tutejszym Sądem. Kwota dochodów strony nie jest przy tym na tyle wysoka aby pozwalała na poczynienie oszczędności na poczet pełnych kosztów procesu sądowego. W ocenie referendarza sądowego nie można jednak przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceniono bowiem, że przy racjonalnym gospodarowaniu stałym dochodem skarżąca ma możliwość każdorazowo zapłacić 200 zł tytułem opłat sądowych. Obciążenie jej taką kwotą nie będzie się wiązało z jakimkolwiek zagrożeniem dla pokrycia jej uzasadnionych wydatków, a także nie będzie stanowiło bariery utrudniającej jej dostęp do Sądu (obowiązek ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie ma charakter ustawowy i stosownie do postanowienia NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04 rozciąga się na wszystkie osoby posiadające jakiekolwiek środki majątkowe i dochody). Wyjaśnienia przy tym wymaga, że powoływana przez skarżącą okroczność posiadania kredytów nie może przesądzać o trudnej sytuacji materialnej i być podstawą do całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych bowiem zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia tych kosztów. Konkludując, stwierdzić należy, że co prawda, mając na uwadze wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie, uiszczenie pełnych kosztów sądowych byłoby dla skarżącej nadmiernym obciążeniem, to uiszczenie wymaganego na obecnym etapie postępowania wpisu sądowego w wysokości 200 zł oraz pozostałych kosztów w takiej lub niższej wysokości nie tylko nie stworzy zagrożenia dla jej egzystencji, ale też uczyni zadość konstytucyjnej zasadzie ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznoprawnych. Ponadto, uiszczona kwota wpisu sądowego zostanie stronie zwrócone przez organ w przypadku, gdy skarga zostanie przez Sąd uwzględniona (art. 200 p.p.s.a.) i skarżąca złoży stosowny wniosek w tym zakresie przed zamknięciem rozprawy (art. 210 § 1 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.