I SA/Lu 135/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Małgorzata Fita,, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Referent Ewelina Piskorek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 listopada 2014 r. sprawy ze skargi I. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. przyznaje od Skarbu Państwa adwokatowi A. Z. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką kwotę [...], obejmującą podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za pomocą prawną udzieloną z urzędu. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] (organ) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...]określającą I.Ś. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 17 zł miesięcznie. Organ podzielił ustalenia organu pierwszej instancji, zgodnie z którymi I.Ś. mieszka w [...] i jest właścicielem zabudowanej nieruchomości, położonej pod tym adresem. Następnie organ uzasadniał, że od dnia 1 lipca 2013 r. na gminach ciąży obowiązek odbierania odpadów komunalnych, a właściciele nieruchomości są z kolei zobowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie takimi odpadami, stosownie do art. 6h ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U.2012.391 ze zm., obecnie Dz.U.2013.1399 - dalej jako u.c.p.g.). Zgodnie z art. 6i tej ustawy obowiązek ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje – w przypadku zamieszkanych nieruchomości - za każdy miesiąc zamieszkiwania. Jednocześnie w myśl art. 6o u.c.p.g. w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo wobec uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowości danych zawartych w złożonej deklaracji wójt określa wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Organ wyjaśnił, że I.Ś. nie złożył wymaganej deklaracji dla potrzeb wymiaru opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Dlatego, na podstawie art. 6j ust. 2, art. 6k u.c.p.g. w zw. z uchwałą Rady Gminy XXIV/122/12 z dnia 28 grudnia 2012 r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty (Dz.Urz.Woj.Lub.2013.443), określono I. Ś. opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi od zamieszkanej nieruchomości, przyjmując prowadzenie na niej jednego gospodarstwa domowego. I. Ś.(w dalszej części uzasadnienia - skarżący) złożył skargę na decyzję organu. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Jego zdaniem okoliczności sprawy zostały zbadane pobieżnie, a stanowisko organu narusza konstytucyjne zasady obowiązującego porządku prawnego i wymienił art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm. - dalej Konstytucja RP). W ocenie skarżącego, określenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 17 zł miesięcznie nie zostało w żaden sposób uzasadnione okolicznościami sprawy i nie może być tak, że wszyscy mieszkańcy są obciążeni opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi w tej samej wysokości, obliczonej w sposób automatyczny, całkowicie oderwany od okoliczności życiowych poszczególnych mieszkańców czy właścicieli nieruchomości. W tej sprawie organ również nie wyjaśnił kto i przez jaki czas zamieszkuje na nieruchomości, której dotyczy opłata określona mocą kwestionowanych decyzji. Podsumowując, skarżący oceniał decyzje organów jako krzywdzące. Zwracał przy tym uwagę na obowiązek rozstrzygnięcia sprawy w sposób, który będzie zgodny z art. 45 Konstytucji RP. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało stanowisko oraz argumenty faktyczne i prawne, które zostały przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. W pierwszej kolejności trzeba przypomnieć obowiązujący stan prawny w zakresie istotnym dla wyniku tej sprawy. W myśl art. 6c ust. 1 u.c.p.g. gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Z kolei art. 6c ust. 2 tej ustawy stanowi, że rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne. Zgodnie natomiast z art. 6h u.c.p.g. właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stosownie zaś do art. 6i ww. ustawy obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje: 1) w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec; 2) w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 2 - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne. Z kolei art. 6j ust. 1 u.c.p.g. przewiduje, że w przypadku nieruchomości, o której mowa w art. 6c ust. 1, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn: 1) liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość, lub 2) ilości zużytej wody z danej nieruchomości, lub 3) powierzchni lokalu mieszkalnego - oraz stawki opłaty ustalonej na podstawie art. 6k ust. 1. Jednocześnie w art. 6j ust. 2 do 5 zawarto regulacje, że w przypadku nieruchomości, o której mowa w art. 6c ust. 1, rada gminy może uchwalić jedną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od gospodarstwa domowego (ust. 2); rada gminy może zróżnicować stawki opłaty w zależności od powierzchni lokalu mieszkalnego, liczby mieszkańców zamieszkujących nieruchomość, odbierania odpadów z terenów wiejskich lub miejskich, a także od rodzaju zabudowy (ust. 2a); w przypadku nieruchomości, o której mowa w art. 6c ust. 2, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn liczby pojemników z odpadami komunalnymi powstałymi na danej nieruchomości oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6k ust. 1 pkt 2 (ust. 3); w przypadku nieruchomości, która w części stanowi nieruchomość, o której mowa w art. 6c ust. 1, a w części nieruchomość, o której mowa w art. 6c ust. 2, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi sumę opłat obliczonych zgodnie z ust. 1-3 (ust. 4); w przypadku nieruchomości, o których mowa w ust. 4, rada gminy może podjąć uchwałę stanowiącą akt prawa miejscowego, na mocy której ustali sposób obliczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie tych nieruchomości zgodnie z ust. 1, 2 lub 3, z tym że w przypadku ustalenia sposobu obliczania opłaty zgodnie z ust. 1 pkt 3 dla części nieruchomości, na której jest prowadzona działalność, uwzględnia się powierzchnię użytkową lokalu (ust. 5). Art. 6k i art. 6l u.c.p.g. normują z kolei w jakim zakresie rada gminy ma kompetencje do uchwalania zasad naliczania i pobierania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę warunki miejscowe. Następnie art. 6m u.c.p.g. nakłada na właściciela nieruchomości obowiązek złożenia do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (ust. 1); zaś w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia nastąpienia zmiany, przy czym opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana (ust. 2); a deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi mogą być składane za pomocą środków komunikacji elektronicznej, a organ, o którym mowa w ust. 1, lub elektroniczna skrzynka podawcza systemu teleinformatycznego urzędu gminy potwierdza, w formie dokumentu elektronicznego, złożenie deklaracji za pomocą środków komunikacji elektronicznej (ust. 3). W myśl art. 6o u.c.p.g. w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Art. 6q u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi nakazuje stosować przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta. Przenosząc powyższe uregulowania prawne na grunt analizowanej sprawy, trzeba przede wszystkim stwierdzić, że w aktach podatkowych brak jest dowodu (dla przykładu: wypisu z ewidencji gruntów i budynków czy odpisu z księgi wieczystej, jeśli jest prowadzona), stwierdzającego kto jest właścicielem nieruchomości, której dotyczy opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi, określona w zaskarżonej decyzji. Wymaga podkreślenia, że w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jednym z podstawowych obowiązków organu, podejmującego rozstrzygnięcie w tej kwestii, jest ustalenie na kim spoczywa obowiązek ponoszenia tej opłaty, kto jest właścicielem nieruchomości, z której odpady są odbierane, przy czym ustalenie to musi wynikać ze zgromadzonego materiału dowodowego, nie może być oparte na domniemaniach czy założeniach organu. Aktualnie stwierdzenie organu, że to skarżący jest właścicielem nieruchomości, objętej zaskarżoną decyzją, należy więc ocenić jako dowolne, bowiem nie wynika ono ze zgromadzonych dowodów. Zaniechanie organu w tym zakresie, brak pozyskania niezbędnych dowodów na okoliczność stanu własności nieruchomości, której dotyczy określenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, istotnie narusza art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2012.749 ze zm.), w sposób, który może mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy. Dopiero jednoznaczne ustalenie, potwierdzone zgromadzonymi dowodami, kto jest adresatem obowiązku ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z tytułu nieruchomości opisanej przez organ, pozwoli przejść do kwestii wysokości tej opłaty. Na obecnym etapie przedwczesna jest merytoryczna ocena czy odpowiada prawu wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jaka została określona w zaskarżonej decyzji. W tym miejscu, dla dopełnienia oceny prawnej, trzeba jeszcze zwrócić uwagę na dwa zagadnienia. Po pierwsze, organ zupełnie pominął zakres czasowy określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnym. Nie wyjaśnił jakiego okresu dotyczy decyzja, określająca wysokość ww. opłaty (czy i jakiego okresu przed wydaniem decyzji, czy też tylko na przyszłość i od jakiego miesiąca, czy też obejmuje ona oba te zakresy czasowe - przeszły i przyszły). Po drugie, w świetle argumentacji skarżącego, trzeba wyraźnie podkreślić, że sprawa określenia w decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i uchwała właściwej rady gminy w sprawie zasad naliczania tej opłaty, to dwie całkowicie odrębne sprawy. Jedynie ta pierwsza sprawa, dotycząca określenia wysokości ww. opłaty, była przedmiotem nin. sądowej kontroli legalności. Natomiast poza granicami tej sprawy pozostawała zgodność z prawem uchwały właściwej rady gminy, dotyczącej zasad naliczania wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Skarżący w trybie skargi na decyzję określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest uprawniony skutecznie podważać zgodność z prawem uchwały właściwej rady gminy, dotyczącej sposobu naliczania wysokości takiej opłaty. W dalszym postępowaniu organ wyeliminuje omówione wyżej naruszenia prawa. Z tych względów zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, przy zastosowaniu art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 ze zm.).