I SA/Lu 1359/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Fita po rozpoznaniu w dniu 25 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych p o s t a n a w i a przyznać E. Z. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 15 maja 2014 r., wydanym w wyniku rozpoznania sprzeciwu wniesionego od postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 kwietnia 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił E. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że sytuacja skarżącego nie jest wyjątkowa i jako taka nie uzasadnia udzielenia stronie wnioskowanego zwolnienia. Podstawą takiego stwierdzenia były ustalenia poczynione co do sytuacji faktycznej skarżącego, z których wynikało, że pozostaje on na wyłącznym utrzymaniu syna, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W odniesieniu do sytuacji majątkowej Sąd stwierdził, że co prawda skarżący nie posiada żadnego dochodu ani majątku, niemniej jednak na rachunku bankowym należącym do jego syna w listopadzie 2013 r. znajdowała się kwota 22.949,52 zł, która pozwalała na opłacenie wpisów we wszystkich trzech zainicjowanych przez skarżącego postępowaniach. Sąd podkreślił, że bez znaczenia dla takiej oceny pozostaje podniesiona przez skarżącego okoliczność, iż po pierwsze nie ma on dostępu do tych środków, a po drugie, że zostały one w krótkim czasie rozdysponowane na życie i pokrycie wcześniej powstałych zobowiązań. Podsumowując, Sąd stwierdził, że na osobach prowadzących wspólne gospodarstwo domowe spoczywa obowiązek niesienia sobie nawzajem pomocy, w tym finansowej oraz że skarżący już na etapie postępowania odwoławczego winien uwzględnić potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący podkreślił, że nie posiada żadnego majątku pozwalającego na zapewnienie minimalnej i samodzielnej egzystencji. Obecnie jest na utrzymaniu syna, który nie jest zamożny. Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2014 r. sygn. akt II FZ 1081/14 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje bądź w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; bądź też w częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z woli ustawodawcy przesłanką przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie jest brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Istnienie w sprawie przesłanki przyznania prawa pomocy sąd ustala w oparciu o oświadczenia i dokumenty źródłowe złożone przez stronę. Dokonując oceny sytuacji skarżącego w kontekście istnienia przesłanki przyznania prawa pomocy, z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 sierpnia 2014 r., stwierdzić należy, że przesłanka ta w sprawie niniejszej została spełniona. Ocena taka jest uzasadniona sytuacją majątkową skarżącego oraz wysokością kosztów sądowych, do których poniesienia jest zobligowany, w związku z wniesieniem skarg w trzech sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem. Odnośnie sytuacji majątkowej sąd przyjął, że skarżący nie osiąga obecnie żadnych dochodów, pozostaje na wyłącznym utrzymaniu syna, z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie posiada przy tym żadnego majątku ruchomego, nieruchomości czy też oszczędności. W tej sytuacji Sąd uznał, że poniesienie przez skarżącego kosztów postępowania, które na obecnym etapie we wszystkich sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem, wynoszą łącznie 6,198 zł, nie jest możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego. Uwzględniając powyższe, Sąd na podstawie art. 190 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.