I SA/Lu 138/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Fita, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz,, WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi L. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarządu zajętą nieruchomością oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia L. G. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] w przedmiocie odebrania zobowiązanej sprawowanego dotychczas z mocy ustawy zarządu nad stanowiącą jej własność i zajętą przez tutejszy organ w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym nieruchomością i ustanowienia nowego zarządcy, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej podał, że organ pierwszej instancji wszczął wobec strony postępowanie egzekucyjne. Zawiadomieniem z dnia [...] marca 2010 r. dokonał zajęcia jej nieruchomości, stanowiącej zabudowane działki nr [...] i nr [...] o łącznej pow. 0,2759 ha, położone w [...] przy ul. [...], poprzez doręczenie zobowiązanej w dniu 11 marca 2010 r. wezwania do zapłaty egzekwowanej należności w ciągu 14 dni, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania nieruchomości. Następnie zawiadomieniami z dnia [...] kwietnia 2010 r. dokonał zajęcia pozostałych nieruchomości zobowiązanej położonych w [...] przy ul. [...], tj.: zabudowanej działki gruntu nr [...] o pow. 0,1869 ha, zabudowanych działek gruntu nr [...] i [...] o łącznej pow. 0,1632 ha, działki gruntu nr [...] o pow. 0,0656 ha w udziale 4/12, stanowiącej drogę dojazdową oraz działki gruntu nr [...] o pow. 0,1821 ha w udziale 178/14568, stanowiącej drogę dojazdową. Wobec tego, iż strona posiada także nieruchomości położone w [...] przy ul. [...], tj. działki gruntu: nr [...] o powierzchni 0,2545 ha, nr [...] o powierzchni 0,2549 ha i nr [...] o powierzchni 0,3311 ha, organ egzekucyjny wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z wnioskiem o wszczęcie egzekucji z nieruchomości położonych w jego właściwości miejscowej. Zawiadomieniami z dnia [...] września 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. dokonał zajęcia tych nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego połączył postępowania egzekucyjne z nieruchomości, prowadzone przez obydwa organy egzekucyjne. W dniu [...] grudnia 2011 r. organ pierwszej instancji dokonał zajęcia nieruchomości strony, stanowiącej nieruchomość lokalową - garaż podziemny, oznaczony jako lokal nr [...], położony w [...], przy ul. [...]. W związku z faktem, że zarząd nad zajętymi nieruchomościami z mocy ustawy wykonywała skarżąca - pismem z dnia 4 czerwca 2013 r. organ pierwszej instancji wezwał zobowiązaną do złożenia pisemnego sprawozdania z wykonywania zarządu nad zajętymi w toku postępowania egzekucyjnego nieruchomościami. W odpowiedzi, pismem z dnia 5 lipca 2013 r. strona oświadczyła, iż od dnia 16 stycznia 2012 r. do chwili obecnej nie prowadzi żadnej działalności dotyczącej wynajmu przedmiotowych nieruchomości, a tym samym nie pobiera z tego tytułu żadnych pożytków i w związku z tym nie składa sprawozdania ze sprawowania zarządu. Podkreśliła, że z powodu bardzo złego stanu zdrowia, który uległ pogorszeniu jeszcze bardziej w dniu 14 grudnia 2012 r. z powodu nieszczęśliwego upadku spowodowanego utratą przytomności, a w konsekwencji doznania poważnego urazu kręgosłupa, nie jest w stanie dłużej sprawować czynności zarządcy, zajętych przez organ egzekucyjny nieruchomości, stanowiących jej własność. Na poparcie przedstawionej argumentacji, zobowiązana dołączyła do przedmiotowego pisma obszerną dokumentację medyczną, m. in. orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] czerwca 2013 r. potwierdzające jej niezdolność do samodzielnej egzystencji do dnia 30 czerwca 2014 r. W tej sytuacji, postanowieniami z dnia [...] o określonych numerach organ pierwszej odebrał zobowiązanej sprawowany dotychczas z mocy ustawy zarząd nad stanowiącymi jej własność i zajętymi w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym nieruchomościami i ustanowił nowego zarządcę w postaci A. spółka o.o. z siedzibą w L., reprezentowanej przez B. N. - Prezesa Zarządu. W dniu [...] listopada 2013 r. strona złożyła zażalenie na postanowienie z dnia [...] w przedmiocie odebrania jej sprawowanego dotychczas z mocy ustawy zarządu i ustanowienia nowego zarządcy. Stwierdziła w nim, że na chwilę obecną nie ma żadnego powodu, dla którego nie może osobiście sprawować zarządu nad własnym majątkiem, a w konsekwencji nie ma potrzeby ustanawiania nowego zarządcy. Ustanowienie nowego zarządcy spowoduje dodatkowe koszty, którymi będzie obciążona. Podniosła, że faktycznie w dniu 14 grudnia 2012 r. doznała nieszczęśliwego wypadku, co spowodowało, iż przez cztery miesiące pozostawała w pozycji leżącej. Jednak w chwili obecnej stan jej zdrowia poprawił się na tyle, że może samodzielnie się przemieszczać, czego dowodem jest, że wielokrotnie składała osobiście pisma w organach administracji skarbowej. Zarzuciła, że nikt jej nie informował o odebraniu sprawowanego zarządu, ani o kosztach sprawowania zarządu przez nowego zarządcę. Ponadto podważa zasadność obciążenia jej egzekwowanym zobowiązaniem podatkowym. Po rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art. 110g § 2 i § 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r. poz.1015 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.". Zatem argumenty zażalenia dotyczące braku zasadności obciążenia egzekwowanym zobowiązaniem podatkowym wykraczają poza zakres przedmiotowy sprawy. Zgodnie z art. 110 g § 1, 2 i 8 u.p.e.a., zajętą nieruchomość pozostawia się w zarządzie zobowiązanego, do którego stosuje się wówczas przepisy o zarządcy. Jeżeli prawidłowe sprawowanie zarządu tego wymaga, organ egzekucyjny odbiera zobowiązanemu zarząd i ustanawia innego zarządcę. W sprawach dotyczących ustanowienia bądź odebrania zarządu organ egzekucyjny wydaje postanowienie, na które przysługuje zażalenie. Prawa i obowiązki zarządcy uregulowane są w art. 110h, art. 110i, art. 110j, art. 110k i art. 110l u.p.e.a. Wynika z nich, że zarządca składa organowi egzekucyjnemu w wyznaczonych przez ten organ terminach, co najmniej raz w roku oraz ukończeniu zarządu, sprawozdania ze swoich czynności oraz udokumentowane sprawozdania rachunkowe. Jedyną przesłanką do zmiany zarządcy jest ogólnie określona konieczność zapewnienia "prawidłowego sprawowania zarządu" w toku egzekucji z nieruchomości. Ustalenie okoliczności, czy zarząd jest sprawowany prawidłowo, czy nie, ustawodawca pozostawił organowi egzekucyjnemu. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że przesłankami do zmiany zarządcy są wszystkie zdarzenia, które w ocenie organu egzekucyjnego zakłócają prawidłowy tok postępowania egzekucyjnego. Konieczność odebrania zobowiązanemu zarządu i ustanowienia innego zarządcy powstać może w przypadku, gdy zobowiązany nie daje gwarancji prawidłowego prowadzenia zarządu zarówno z przyczyn subiektywnych (brak zainteresowania sprawowaniem zarządu, wykonywanie zarządu niesumiennie bądź niedbale, utrudnianie dokonywania czynności niezbędnych do opisu i oszacowania wartości nieruchomości bądź ogłoszenia o licytacji nieruchomości), jak i obiektywnych (brak odpowiednich kwalifikacji, długotrwały wyjazd, podeszły wiek, zły stan zdrowia, choroba). Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że jak wynika z akt sprawy, wobec tego, iż strona sprawowała zarząd nad zajętymi nieruchomościami organ pierwszej instancji pismem z dnia 4 czerwca 2013 r. wezwał zobowiązaną do złożenia pisemnego sprawozdania z wykonywania zarządu nad zajętymi w toku postępowania egzekucyjnego nieruchomościami. W piśmie z dnia 5 lipca 2013 r. skarżąca odmówiła złożenia sprawozdania ze sprawowania zarządu. Ponadto poinformowała o bardzo złym stanie zdrowia, na potwierdzenie czego przedstawiła dokumentację medyczną, potwierdzającą jej niezdolność do samodzielnej egzystencji do dnia 30 czerwca 2014 r. W ocenie organu drugiej instancji Naczelnik Urzędu Skarbowego miał podstawy do uznania, że zły stan zdrowia zobowiązanej zagraża prawidłowemu sprawowaniu przez nią zarządu nad zajętą nieruchomością, zatem odebranie zobowiązanej zarządu i powierzenie go innemu zarządcy należy uznać za uzasadnione. Za nietrafne organ uznał podniesione przez zobowiązaną w zażaleniu argumenty, iż zmiana zarządcy jest dla niej niezrozumiała i nie ma do niej powodu. Wobec przedstawionej dokumentacji medycznej, która potwierdza niezdolność zobowiązanej do samodzielnej egzystencji do dnia 30 czerwca 2014 r., wyrażone przez zobowiązaną w zażaleniu poczucie poprawy stanu zdrowia, uwzględniając także wiek zobowiązanej, nie uzasadnia zmiany zaskarżonego postanowienia. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił przy tym, że o możliwości odebrania zarządu i ustanowienia nowego zarządcy, jeżeli prawidłowe sprawowanie zarządu tego wymaga, strona została każdorazowo poinformowana w treści odpisu zawiadomienia o zajęciu nieruchomości. Zobowiązana miała także wiedzę o obowiązkach wynikających ze sprawowania zarządu, gdyż dwukrotnie w 2011 r. i w 2012 r. - na wezwanie organu egzekucyjnego - przedstawiała sprawozdania ze sprawowania zarządu. Odnosząc się do zarzutów zażalenia, dotyczących konieczności poniesienia przez zobowiązaną wysokich kosztów prowadzenia zarządu zajętej nieruchomości organ wyjaśnił, że faktycznie - ustanowienie nowego zarządcy spowoduje powstanie wydatków egzekucyjnych, których wysokość będzie m. in. zależeć od czasu sprawowania zarządu przez nowego zarządcę. Jednakże, w celu prawidłowego sprawowania zarządu nad zajętą nieruchomością ustanowienie nowego zarządcy stało się konieczne. Zarząd ma bowiem na celu zabezpieczenie prawidłowego biegu egzekucji i uchronienie nieruchomości przed utratą wartości i atrakcyjności dla potencjalnych nabywców licytacyjnych. Natomiast koszty egzekucyjne, w tym wydatki egzekucyjne - na podstawie art. 115 § 1 u.p.e.a., zostaną zaspokojone z kwoty uzyskanej z egzekucji w pierwszej kolejności. Niezależnie od powyższego, Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że argumenty organu pierwszej instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, dotyczące wyboru nowego zarządcy, tj. A. spółkę z o.o. w L., są zasadne. Spółka daje rękojmię należytego sprawowania zarządu, gdyż m. in. jest podmiotem prowadzącym kompleksowe usługi z zakresu zarządzania i administrowania nieruchomościami od kilkunastu lat. Na powyższe postanowienie z dnia [...] strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji i pozostawienie jej sprawowanego dotychczas zarządu nad nieruchomością, która stanowi jej własność. W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała swoje stanowisko zawarte w zażaleniu. Podniosła, że skarżone w niniejszej sprawie postanowienia uważa za niesprawiedliwe i bardzo krzywdzące, a wręcz nieludzkie. Stwierdziła, że nikt z nią nie rozmawiał na temat odebrania jej zarządu nad własnym majątkiem, który zdobyła poprzez ciężką prace, nikt jej nie informował też, komu i za jaką kwotę przekazuje ten zarząd. Zdaniem skarżącej, powinna być wcześniej poinformowana o sprawie dotyczącej zmiany sprawowania zarządu, a organ pierwszej instancji powinien ją zapytać, czy obecnie zdrowie pozwala jej na dalsze sprawowanie zarządu nad nieruchomością. Strona zauważyła, że zarząd nad własną zajętą nieruchomością sprawowała prawie przez dziewięć lat, a stan jej zdrowia przez wszystkie te lata nie był o wiele lepszy jak w chwili obecnej. Przez ten okres, dziesiątki razy przebywała w szpitalu z powodu ataków serca, jak również innych chorób, a mimo to urząd nie miał do niej zastrzeżeń na okoliczność sprawowania zarządu. W ocenie skarżącej, nie ma takiego powodu, żeby urzędy skarbowe obciążały ją dodatkowymi kosztami z tytułu wynajmu zarządcy (spółki z o.o.), którego zadaniem jest generowanie zysku dla spółki. Kończąc, strona stwierdziła, że egzekucja należności dokonywana jest bezprawnie i na skutek przestępczych działań szeregu osób, zainteresowanych przejęciem jej majątku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona, a zaskarżone postanowienie znajduje oparcie w przepisach prawa. Przedmiotem niniejszego postępowania jest skarga na postanowienie, wydane w przedmiocie odebrania zobowiązanej sprawowanego z mocy ustawy zarządu nad zajętą nieruchomością i ustanowienie nowego zarządcy. Zgodnie z art. 110g § 1 u.p.e.a. zajętą nieruchomość pozostawia się w zarządzie zobowiązanego, do którego stosuje się wówczas przepisy o zarządcy. Jeżeli prawidłowe sprawowanie zarządu tego wymaga, organ egzekucyjny odbiera zobowiązanemu zarząd i ustanawia innego zarządcę (art. 110g § 2 u.p.e.a.). W myśl zaś art. 110g § 3 u.p.e.a., przepis § 2 stosuje się również do zarządcy ustanowionego przez organ egzekucyjny. Na podstawie art. 110g § 8 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny wydaje w sprawach dotyczących ustanowienia bądź odebrania zarządu postanowienie, na które przysługuje zażalenie. Prawa i obowiązki zarządcy, w tym również będącego zarządcą zobowiązanego na mocy art. 110g § 1, uregulowane są w art. 110h, art. 110i, art. 110j, art. 110k i art. 110l ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z art. 110j § 1 ustawy egzekucyjnej, zarządca składa organowi egzekucyjnemu w wyznaczonych przez ten organ terminach, co najmniej raz w roku oraz po ukończeniu zarządu, sprawozdania ze swoich czynności oraz udokumentowane sprawozdania rachunkowe. Należy podkreślić, że jedyną przesłanką do zmiany zarządcy jest ogólnie określona konieczność zapewnienia "prawidłowego sprawowania zarządu" w toku egzekucji z nieruchomości (art. 110g § 2 u.p.e.a.). Ustalenie okoliczności, czy zarząd jest sprawowany prawidłowo, czy nie ustawodawca pozostawił organowi egzekucyjnemu. W rozpoznawanej sprawie skarżąca sprawowała zarząd nad zajętymi nieruchomościami. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 4 czerwca 2013 r. wezwał zobowiązaną do złożenia pisemnego sprawozdania z wykonywania zarządu nad zajętymi w toku postępowania egzekucyjnego nieruchomościami. W odpowiedzi z dnia 5 lipca 2013 r. skarżąca odmówiła złożenia sprawozdania ze sprawowania zarządu. Ponadto poinformowała o bardzo złym stanie zdrowia, na potwierdzenie czego przedstawiła dokumentację medyczną, potwierdzającą jej niezdolność do samodzielnej egzystencji do dnia 30 czerwca 2014 r. Mając na uwadze wymienione przepisy ustawy egzekucyjnej oraz zaistniałe okoliczności faktyczne organy prawidłowo uznały, że z uwagi na zły stan zdrowia zobowiązanej, który zagraża prawidłowemu sprawowaniu zarządu nad zajętą nieruchomością zasadnym jest odebranie jej zarządu i powierzenie go innemu zarządcy. W świetle złożonego przez skarżącą oświadczenia z dnia 5 lipca 2013 r. oraz przedstawionej dokumentacji medycznej, z których wynika brak możliwości dalszego sprawowania zarządu ze względu na bardzo zły stan zdrowia za nietrafne należy uznać zarzuty, iż zmiana zarządcy jest niezrozumiała i nie ma do niej podstaw. Skarżąca była informowana o możliwości odebrania zarządu i ustanowienia nowego zarządcy, jeżeli prawidłowe sprawowanie zarządu tego wymaga w zawiadomieniach o zajęciu nieruchomości. Ponadto wiedziała o obowiązkach wynikających ze sprawowania zarządu ponieważ w latach 2011 r. i w 2012 r. - na wezwanie organu egzekucyjnego przedstawiała sprawozdania ze sprawowania zarządu. Odnosząc się do zarzutów w zakresie kosztów prowadzenia zarządu zajętą nieruchomością organ słusznie wyjaśnił, iż ustanowienie nowego zarządcy spowoduje powstanie wydatków egzekucyjnych. Zgodnie z art. 115 § 1 u.p.e.a. koszty egzekucyjne, w tym wydatki egzekucyjne zostaną zaspokojone z kwoty uzyskanej z egzekucji w pierwszej kolejności. Uwzględniając powyższe skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).