I SA/Lu 139/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi Z. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego - w zakresie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 marca 2018 r. postanawia: - zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 2 marca 2018 r. i przyznać Z. B. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem zawartym w skardze skarżący zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych, wskazując, że nie jest w stanie ich ponieść. Z wniosku złożonego na urzędowym formularzu wynikało, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i [...] dzieci. Rodzina zamieszkuje w domu o pow. 70 m2, a źródłem jej utrzymania jest dochód z prowadzonego przez małżonków gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha fiz. ([...] zł), prace dorywcze ([...] zł) oraz zasiłki rodzinne ([...] zł). Małżonkowie nie posiadają przy tym żadnych zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Postanowieniem z dnia 2 marca 2018 r. referendarz sądowy przyznał Z. B. prawo pomocy poprzez zwolnienie go od każdej opłaty sądowej ponad kwotę [...]złotych. Od postanowienia referendarza sądowego skarżący złożył sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu podkreślał swoją ciężką sytuację finansową i brak pieniędzy oraz to, że dochodów z gospodarstwa nie uzyskuje przecież regularnie. Wskazał, że zaciągnął pożyczkę u brata w wysokości [...] zł, również [...] zł musi zapłacić za węgiel, z którą to opłatą już zalega. W najbliższym czasie musi opłacić KRUS oraz zapewnić dzieciom na wiosnę ubrania, buty i już nawet na te wydatki trudno mu będzie wygospodarować środki pieniężne. Z rodziną mieszka w trudnych warunkach, w jednym pokoju, gdzie jest zmurszała podłoga a na jej wymianę brak pieniędzy. Na bieżące wydatki zaciąga kredyty/pożyczki, które stara się spłacać. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W ocenie sądu sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego oczekuje skarżący, może zostać przyznane w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Instytucja przyznania prawa pomocy jest zatem rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana przede wszystkim wobec osób bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, tj. takich, które pozbawione są zupełnie środków do życia lub posiadają środki tak niewielkie, że nie starczają one na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W ocenie sądu sytuacja dochodowa i majątkowa wnioskodawcy i jego rodziny pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Uwzględniając dodatkowe wyjaśnienia zawarte w sprzeciwie przyjąć trzeba, że wskazane sądowi konieczne wydatki, jakie miesięcznie ponosi [...]-osobowa rodzina wnioskodawcy, pomimo iż świadczą o oszczędnym gospodarowaniu posiadanymi środkami pieniężnymi (wszak kwota ok [...] zł wydawanych na wyżywienie całej rodziny w ciągu miesiąca świadczy o tym, że rodzina żyje bardzo skromnie), przy wskazanych dochodach gospodarstwa domowego, nie pozwalają na zaoszczędzenie jakichkolwiek środków na prowadzenie postępowania przed sądem. Sąd ma też na względzie, iż okres wiosenny nie jest korzystnym czasem w kontekście uzyskiwania dochodów z gospodarstwa rolnego, z którego właśnie utrzymuje się rodzina wnioskodawcy. Trudno byłoby w omawianej sytuacji uznać, że uboga rodzina skarżącego może wygospodarować jakiekolwiek środki finansowe związane z postępowaniem sądowoadministracyjnym, skoro poziom dochodów aktualnie nie pozwala na zaspokojenie bieżących potrzeb, jak zakup węgla na opał i już na tego typu wydatki rodzina zaciąga pożyczki. Konkludując przedstawiona sądowi sytuacja finansowa skarżącego, pozwala na stwierdzenie istnienia w sprawie przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, tj. że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 § 1 p.p.s.a.