I SA/Lu 140/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz,, WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Protokolant Sekretarz sądowy Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi L. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarządu zajętą nieruchomością - oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia L. G., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] na podstawie którego organ egzekucyjny odebrał zobowiązanej zarząd nad działkami gruntu nr [...] o pow. 0,0706 ha oraz [...] o powierzchni 0,0926 ha, zajętymi w postępowaniu egzekucyjnym i ustanowił nowego zarządcę, tj. A. sp. z o.o. Z akt sprawy wynika, że w stosunku do zobowiązanej L. G. organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] (po zmianie nr [...]). Pismem z dnia 4 czerwca 2013 r. zobowiązana została wezwana przez organ egzekucyjny do złożenia pisemnego sprawozdania z wykonywania zarządu nad nieruchomościami stanowiącymi jej własność, zajętymi w toku postępowania egzekucyjnego w tym opisanymi [...] i [...]. Odpowiadając na to wezwanie, w dniu 5 lipca 2013 r., zobowiązana odmówiła złożenia żądanych sprawozdań. Uzasadniała, że od dnia 16 stycznia 2012 r. nie prowadzi działalności związanej z wynajmem zajętych nieruchomości i nie pobiera z tego tytułu żadnych pożytków. Poinformowała o bardzo złym stanie zdrowia i na potwierdzenie przedstawiła dokumenty, w tym orzeczenie lekarza orzecznika z dnia 4 czerwca 2013 r., w którym stwierdzono jej niezdolność do samodzielnej egzystencji do dnia 30 czerwca 2014 r. W tych okolicznościach faktycznych organ stanął na stanowisku, że wystąpiła przesłanka określona w art. 110g § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.12.1015 ze zm. – dalej u.p.e.a.), wykazany w sprawie zły stan zdrowia zobowiązanej, niewątpliwie uzasadnia konieczność odebrania jej zarządu nad zajętą nieruchomością. Prawidłowe wykonywanie zarządu nad nieruchomością, zajętą w toku postępowania egzekucyjnego, jest bowiem podstawowym warunkiem zabezpieczenia prawidłowego toku egzekucji, ochrony nieruchomości przed utratą wartości i atrakcyjności dla potencjalnych nabywców licytacyjnych. Prawidłowy zarząd pozostaje w interesie zarówno wierzyciela (by mógł uzyskać należność objętą egzekucją), jak też samej zobowiązanej (by wartość nieruchomości nie malała wskutek jej zaniedbywania). Organ podkreślił, że pouczał zobowiązaną o możliwości odebrania jej zarządu nad zajętymi nieruchomościami oraz o ustanowieniu w takiej sytuacji innego zarządcy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. G. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu egzekucyjnego i pozostawienie jej zarządu nad opisaną w postanowieniu nieruchomością. W uzasadnieniu koncentrowała się na wykazaniu, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest nieuprawnione, gdyż nie zgadzała się ona z treścią decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, na podstawie której został wystawiony tytuł wykonawczy. Nie była także informowana przez organ egzekucyjny komu i na jakich zasadach ma być powierzony zarząd nad nieruchomościami, które są jej własnością. Dotychczas sprawowała zarząd nad wszystkimi zajętymi nieruchomościami, stanowiącymi jej własność i nie było żadnych powodów, aby ten stan rzeczy organ egzekucyjny był uprawniony zmienić. Wcześniej też nie była w lepszej kondycji zdrowotnej i zarząd nie był jej odbierany. Ustanowienie innego zarządcy jedynie generuje niepotrzebne koszty, którymi ona zostanie obciążona. Podatek rzeczywiście należny za 1999 r. zapłaciła w ustawowym terminie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 110g § 1 do § 3 u.p.e.a. zajętą nieruchomość pozostawia się w zarządzie zobowiązanego, do którego stosuje się przepisy o zarządcy (§ 1). Jeżeli prawidłowe sprawowanie zarządu tego wymaga, organ egzekucyjny odbiera zobowiązanemu zarząd i ustanawia innego zarządcę (§ 2). Dotyczy to również zarządu ustanowionego przez organ egzekucyjny (§ 3). Prawa i obowiązki zarządcy uregulowane są w art. 110h do art. 110l u.p.e.a. Zarządca zajętej nieruchomości jest obowiązany wykonywać czynności potrzebne do prowadzenia prawidłowej gospodarki. Ma on prawo pobierać zamiast zobowiązanego wszelkie pożytki z nieruchomości, rozporządzać nimi w granicach zwykłego zarządu oraz prowadzić sprawy, które przy wykonywaniu takiego zarządu okażą się potrzebne. W sprawach wynikających z zarządu nieruchomością zarządca może pozywać i być pozywany (art.110i § 1 u.p.e.a.). Zarządca ma obowiązek składać organowi egzekucyjnemu w wyznaczonych przez ten organ terminach, co najmniej raz w roku oraz po ukończeniu zarządu, sprawozdania ze swoich czynności oraz udokumentowane sprawozdania rachunkowe (art.110j § 1 u.p.e.a.). Zarządca jest odpowiedzialny za należyte wykonywanie swoich obowiązków, w tym za składanie sprawozdań (art. 110j § 4 i art. 168d § 3 u.p.e.a.) Z powołanego powyżej art.110g § 2 u.p.e.a. wynika, że przesłanką do zmiany zarządcy jest ogólnie określona konieczność zapewnienia prawidłowego sprawowania zarządu w toku egzekucji z nieruchomości. Natomiast zarząd ma na celu zabezpieczenie prawidłowego toku egzekucji i uchronienie nieruchomości przed utratą wartości i atrakcyjności dla potencjalnych nabywców licytacyjnych. Dlatego więc każde działanie zarządcy, zmierzające do realizacji tych celów, musi być postrzegane jako prawidłowe wykonywanie ustawowych obowiązków, każda niezgodność postępowania zarządcy z tymi celami zawsze powinna skutkować odwołaniem zarządu sprawowanego przez osobę zobowiązaną. W tym ostatnim przypadku aktualizuje się bowiem obowiązek organu do zastosowania art. 110g § 2 u.p.e.a. Prawidłowy zarząd pozostaje w interesie zarówno wierzyciela (by mógł uzyskać należność objętą egzekucją), jak samej zobowiązanej (by wartość nieruchomości nie malała wskutek jej zaniedbywania). W niniejszej sprawie odpowiada prawu stanowisko organu, zgodnie z którym już tylko niezdolność zobowiązanej do samodzielnej egzystencji uzasadniała odebranie jej zarządu zajętą nieruchomością. Trudno przyjąć, aby osoba niezdolna do samodzielnej egzystencji, była w stanie w sposób prawidłowy sprawować zarząd jakąkolwiek nieruchomością, tym bardziej położoną w innej miejscowości. Nie można też pominąć braku woli zobowiązanej przy współpracy z organem egzekucyjnym, która nie godzi się, co do zasady, z obowiązkiem wykonania ostatecznej i prawomocnej decyzji, a nadto odmawia złożenia sprawozdania ze swoich czynności w ramach zarządu właścicielskiego oraz przedstawienia udokumentowanego sprawozdania rachunkowego. Nadto zobowiązana nie jest konsekwentna w przedstawianych twierdzeniach. Jeśli stan zdrowia nie pozwolił jej na złożenie stosownego sprawozdania, to trudno racjonalnie przyjąć, że jest w stanie sprawować zarząd nad zajętą nieruchomością. Złożenie sprawozdania to jedna z wielu czynności, które miała ona obowiązek podejmować w ramach zarządu, zapewniającego prawidłową egzekucję i jak najlepszy stan zajętej nieruchomości. Z drugiej strony, jeśli jednak stan zdrowia zobowiązanej nie był tak zły, aby obiektywnie wykluczał sprawowanie zarządu (co wykazuje zobowiązana w skardze), to w takiej sytuacji brak sporządzania ustawowo wymaganych sprawozdań należy postrzegać jako brak woli współdziałania z organem egzekucyjnym, a taka postawa w sposób oczywisty zobowiązuje organ egzekucyjny do zmiany osoby zarządcy. W przeciwnym razie organ egzekucyjny narażałby się na zarzut nieprawidłowego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zatem każdy z argumentów skarżącej dawał organowi egzekucyjnemu podstawę do zmiany zarządcy stosownie do art. 110g § 2 u.p.e.a. Jednocześnie wybór na zarządcę profesjonalnego podmiotu był zasadny i dawał rękojmię należytego sprawowania zarządu zajętą nieruchomością zarówno z punktu widzenia interesu wierzyciela, jak i zobowiązanej. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.12.270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.