I SA/Lu 1411/98

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Adama S. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 21 września 1998 r. (...) w przedmiocie zwrotu za granicę samochodu marki Mercedes Benz 208 D - uchyla zaskarżoną decyzję; (...). Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Decyzja organu pierwszej instancji została wydana na podstawie art. 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ oraz par. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1996 r. w sprawie ustanowienia czasowego zakazu przywozu niektórych pojazdów samochodowych, nadwozi i podwozi tych pojazdów /Dz.U. 1996 nr 148 poz. 691/ /a nie jak błędnie podano datę tego rozporządzenia z dnia 30 czerwca 1994 r./. Odnosząc się do wniosku strony domagającej się dokonania odprawy celnej ww. samochodu i przyjęcia, iż samochód ten stanowiący mienie przesiedlenia jest wolny od cła należałoby rozważyć, jaka powinna być forma załatwienia tego wniosku strony. Organ celny przyjmując, iż towar celny spełnia wymogi określone w art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "a" - Prawa celnego winien decyzją dopuścić ten towar do obrotu na polski obszar celny nie wymierzając cła. Nie powinien organ celny w takim przypadku wydawać odrębnej decyzji w której stwierdzałby, iż ten towar jest wolny od cła /por. uchwałę Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 1992 r. III AZP 13/91 - OSN 1992 z. 10 poz. 178/. W przypadku, gdy dany towar nie spełniałby przesłanek do zwolnienia od cła i nie stały by na przeszkodzie inne przepisy prawa pozwalające na dopuszczenie tego towaru do obrotu na polskim obszarze celnym, wówczas organ celny winien decyzją dopuścić ten towar do obrotu na polskim obszarze celnym i wymierzyć tą decyzją stosowne należności celne. Jak zatem ma się zachować organ celny w sytuacji zaistniałej w sprawie niniejszej, jeżeli dojdzie do przekonania, iż stosowne przepisy zabraniają dopuszczenia danego towaru celnego /którego strona traktuje jako tzw. mienie przesiedlenia w rozumieniu ww. art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "a" do obrotu na polskim obszarze celnym? Niewątpliwie w takim przypadku organ winien mieć na uwadze art. 5 ust. 1-3 Prawa celnego. Jednak i w odniesieniu do tego przepisu mogą powstać wątpliwości czy organ najpierw winien wydać jedną decyzję odmawiającą dopuszczenia towaru do obrotu towarowego na polskim obszarze celnym, a następnie decyzję nakazującą cofnięcie tego towaru za granicę czy też wydać jedną decyzję nakazującą cofnięcie powyższego towaru za granicę? Art. 24 Prawa celnego stanowi, iż towar może być podjęty do obrotu na polskim obszarze celnym lub do wywozu za granicę tylko po dokonaniu odprawy celnej, której ustawowa definicja zawarta jest w art. 2 pkt 12 Prawa celnego. Przepis ten stanowi, iż odprawa celna to decyzja organu celnego zawierająca rozstrzygnięcie o: a/ dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym /ewentualnie o wywozie za granicę celną/; b/ wymiaru należności celnych. Art. 5 ust 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ określał materialnoprawne przesłanki, które uniemożliwiają obrót towarowy na polskim obszarze celnym, zaś pozostałe przepisy tego artykułu określają sposób zachowania organu w przypadku spełnienia się tej podstawy materialnej, która wynika już z odrębnych przepisów prawa. W takiej więc sytuacji brak byłoby podstaw do wydania odrębnej decyzji, która ustalałaby przesłanki określające zakaz obrotu towarowego na polskim obszarze celnym. Inne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie organu powodowałoby bezprawną ingerencję tego organu w zakresie ustawowych uregulowań tych kwestii. Z tego też względu organ decyzyjnie winien rozstrzygać kwestie tylko w przypadkach prawem przewidzianych. Taką właśnie możliwość daje organowi między innymi art. 5 ust. 2 pkt 1 Prawa celnego będący między innymi podstawą prawną decyzji Dyrektora Urzędu Celnego. Art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne używając zwrotu "cofa towar za granicę" przyjmuje, że towar faktycznie w chwili odprawy celnej znajduje się w miejscu odprawy celnej /w rozumieniu art. 2 pkt 13 Prawa celnego/ i nie może być podjęty do obrotu na polskim obszarze celnym, bowiem byłoby to sprzeczne również z art. 24 Prawa celnego. Wprawdzie ustawodawca nie definiuje tego pojęcia, jednak za trafny należałoby uznać pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w uchwale Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 maja 1999 r. FPS 1/99 sprowadzający się do tego, iż podjęcie do obrotu na polskim obszarze celnym oznacza czynność faktyczną podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą /osoby, uznanej za taki podmiot/ związaną z dysponowaniem /korzystaniem/ towarem. Skoro w sprawie w ocenie organu towar nie może być ani podjęty, ani dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym, to jedyną decyzję jaką mógł wydać w takich warunkach organ, było cofnięcie towaru za granicę. Z tych też przyczyn, zarzut skargi odnoszący się do zmiany podstawy materialnoprawnej decyzji i szerszym rozstrzygnięciu sprawy, a przez to naruszenie zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy należy uznać za bezzasadny. Podzielić natomiast należy zarzut strony dotyczący nienależytego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. W aktach znajduje się szereg dowodów, które w sposób rozbieżny kwalifikują przedmiotowy samochód. Organ usiłował na pewnym etapie postępowania w sposób jednoznaczny ustalić czy jest to samochód osobowy, jednak ustaleń tych nie doprowadził do końca, zadawalając się wysłaniem kilku pism na które nie uzyskał odpowiedzi. Brak jest również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oceny zebranego materiału dowodowego, zaś ogólnikowe powołanie się na dowody zgromadzone w sprawie bez dokonania analizy tych dowodów co powinno mieć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, świadczy o dowolnej ocenie materiału dowodowego. Niewyjaśnienie tak istotnych dla sprawy okoliczności, nie pozwala Sądowi na stwierdzenie czy w sposób prawidłowy zostały zastosowane przepisy art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "a" Prawa celnego. Z tych też przyczyn zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania wymienione w skardze oraz art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa oraz ww. przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, dlatego uzasadnionym jest uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o kosztach postępowania na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.