I SA/Lu 142/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] 2009 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie opłaty paliwowej za miesiące marzec-październik [...] r. - na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić J.B. przyznania prawa pomocy. J.B. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł od wniesionej skargi złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenie, stanowi środek dowodowy, za pomocą którego strona skarżąca wykazuje zasadność wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, dlatego powinno ono zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym. W uzasadnieniu swojego wniosku wnioskodawca powołuję się na fakty, z których wynika, iż wniosek jest w jego przekonaniu zasadny. Wnioskodawca podnosi, iż od 2006 r. nie prowadzi działalności gospodarczej i jest osobą bezrobotną. Dochód osiąga tylko żona z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Żona razem ze wspólnikiem spłaca kredyt w związku z prowadzona działalnością w kwocie miesięcznej około [...] zł. Skarżący nie posiada własnego mieszkania. Wnioskodawca wraz z żoną i dwiema małoletnimi córkami mieszka u swojej matki, gdzie dokłada się do miesięcznych opłat (rachunki za energię elektryczną, gaz, woda, ogrzewanie). Pozostała część dochodów uzyskiwanych przez żonę przeznaczana jest na bieżące potrzeby jego czteroosobowej rodziny, w tym na wyżywienie, podręczniki, zajęcia pozalekcyjne i ubrania dla dzieci. Majątek jaki posiada jego wspólne gospodarstwo domowe to należąca do żony 1/2 udziału we współwłasności nieruchomości o powierzchni [...] arów. Jedynym dochodem wspólnego gospodarstwa są dochody żony z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około [...] zł brutto. W myśl art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z tym, że złożone na urzędowym formularzu oświadczenie budziło wątpliwości, co do prawidłowej oceny sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy stwierdzono, że zachodzi konieczność doprecyzowania sytuacji majątkowej, finansowej oraz rodzinnej strony skarżącej. W związku z tym, wezwano skarżącego do nadesłania: odpisów swoich zeznań podatkowych i żony za rok podatkowy 2008 r., wyciągu z posiadanych rachunków bankowych wnioskodawcy i jego żony, w tym kont oraz lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia wskazującego, kto jeszcze poza osobami wymienionymi na urzędowym formularzu pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (z urzędowego formularza wynika, iż skarżący mieszka u swojej matki i dokłada się do miesięcznych opłat), biorąc pod uwagę, iż pod pojęciem prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego rozumieć należy przede wszystkim uczestniczenie członków rodziny w kosztach prowadzenia wspólnego gospodarstwa, a więc składanie się ich na zakup środków żywnościowych i prowadzenie tak zwanej wspólnej kuchni, wspólne pokrywanie kosztów związanych z najmem, używaniem i konserwacją mieszkania itp. Jeżeli we wspólnym gospodarstwie domowym przebywa więcej osób, które uzyskują dochody należy podać wysokość i źródło ich pochodzenia oraz do oświadczenia wskazującego jakie i w jakiej wysokości są stałe miesięczne wydatki (energia elektryczna, gaz, woda, ścieki, telefon, ogrzewanie, wydatki na żywność) związane z utrzymaniem domu oraz wspólnego gospodarstwa domowego, w którym skarżący przebywa. Niniejsze wezwanie zawierało pouczenie, iż nie nadesłanie żądanych dokumentów może skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Z nadesłanych przez stronę dokumentów i oświadczeń wynika, iż z tytułu utrzymania gospodarstwa domowego wnioskodawca przeznacza około [...] zł, na żywność około [...] zł, na utrzymanie pojazdów około [...] zł. Natomiast na podręczniki i przybory szkolne jest wydawana kwota [...] zł rocznie. Z kolei koszt zajęć dodatkowych dla dzieci (nauka języka, taniec) wynosi [...] zł. Z nadesłanych oświadczenia wynika również, iż we wspólnym gospodarstwie domowym skarżącego pozostaje również jego matka uzyskująca dochody z tytułu renty w wysokości [...] zł oraz bezrobotny brat. Z załączonej kopii deklaracji podatkowej za 2008 (PIT36) wynika, iż żona wnioskodawcy osiągnęła przychody w tym roku podatkowym rzędu [...] zł. Przychody wnioskodawcy w tym okresie wyniosły [...] zł. Wśród nadesłanych dokumentów brak jest jednak żądanych wyciągów z rachunków bankowych. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdził, co następuje: Złożony przez stronę skarżącą na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został uzupełniony przez stronę wszystkimi żądanymi dokumentami (wyciągi z rachunków bankowych), do których to nadesłania strona była zobowiązana nie może - w ocenie referendarza sądowego - zasługiwać na uwzględnienie z uwagi na brak wykazanych ustawowych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu (bądź referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Dochodząc swego prawa na drodze sądowej można ubiegać się o przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy, jednak dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku wnioskodawca zobowiązany jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, regulującymi instytucję prawa pomocy – m.in. wymogu unormowanego w art. 252 § 1 w związku z art. 255 ppsa. Należy stwierdzić, iż co prawda skarżący zgodnie z wymogami formalnymi złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy, jednak zawarte w nim oświadczenie w sposób bardzo ogólny określało jego sytuację finansową. Biorąc pod uwagę pojawiające się w trakcie analizy złożonego wniosku wątpliwości co do oceny możliwości płatniczych wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawcy związanej z brakiem możliwości ponoszenia kosztów sądowych wezwano skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń. Nadesłane w tej materii dokumenty mogły wyjaśnić sytuację finansową wnioskodawcy. Brak nadesłania wszystkich żądanych dokumentów, w tym wypadku wyciągów z rachunków bankowych uniemożliwia rzetelne wyjaśnienie sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego wspólnego gospodarstwa domowego. Nie wykonując w całości wezwania do przesłania dokumentów źródłowych nie wykazał by zachodziły przyczyny uzasadniające przyznanie jemu prawa pomocy w żądanym zakresie i uniemożliwił przez to referendarzowi sądowemu pełną i rzetelną analizę możliwości poniesienia przez siebie kosztów niniejszego postępowania. Stwierdzić jednak należy, iż z będących w posiadaniu referendarza sądowego dokumentów nie wynika, iż strona skarżąca jest osobą całkowicie pozbawioną środków do życia, co mogłoby uzasadniać wtedy przyznanie jej prawa pomocy przez zwolnienie w całości od kosztów sądowych lub z ich części. Przeprowadzona na podstawie dotychczasowych dokumentów analiza obecnej sytuacji finansowej wspólnego gospodarstwa domowego skarżącego jednoznacznie wskazuje na możliwości poniesienia przez niego kosztów postępowania sądowego. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono jak na wstępie.