I SA/Lu 142/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Chitrosz po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie opłaty paliwowej za miesiące marzec – październik 2005 r. postanawia: - odmówić J.B. przyznania prawa pomocy. W toku postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]., nr [...] J. B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (k. 15-16). Z treści wniosku wynikało, iż skarżący od 2006 r. nie prowadzi działalności gospodarczej i jest bezrobotny. Jedyny dochód, wynoszący [...] brutto miesięcznie osiąga jego żona z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, lecz spłaca ona razem ze wspólnikiem kredyt w wysokości [...] miesięcznie. Skarżący wraz z żoną i dwójką małoletnich dzieci mieszkają u jego matki, z którą prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Matka skarżącego uzyskuje dochód z tytułu renty w wynoszącej [...] miesięcznie. Z przesłanego dodatkowo oświadczenia wynika, iż na utrzymanie gospodarstwa domowego skarżący wydaje miesięcznie [...], z kolei na żywność, utrzymanie samochodów i niezbędne wydatki na rzecz dzieci (podręczniki, przybory szkolne, korepetycje, lekcje tańca) wydaje miesięcznie ok. [...]. Dodatkowo we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje brat skarżącego, który jest bezrobotny. Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2009 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie odmówił J. B. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, iż wniosek nie został uzupełniony przez stronę wszystkimi żądanymi dokumentami (wyciąg z rachunków bankowych), do nadesłania których strona była zobowiązana. Uniemożliwiło to pełną i rzetelną analizę możliwości poniesienia kosztów postępowania, a w konsekwencji uwzględnienie wniosku z uwagi na brak wykazania przesłanek ustawowych. Z kolei analiza sytuacji finansowej na podstawie dostępnej referendarzowi dokumentacji jednoznacznie wskazała na możliwość poniesienia przez skarżącego kosztów postępowania. J.B. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia wymieniając w uzasadnieniu dochody i wydatki analogiczne jak we wniosku twierdząc, iż nie był w stanie zachować jakichkolwiek oszczędności i jest zmuszony korzystać z pomocy finansowej rodziny i z zaciągniętego debetu na karcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, na mocy art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a., iż zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie częściowym gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy została ustanowiona w celu pomocy tym osobom, których trudna sytuacja majątkowa uniemożliwia poniesienie kosztów, a ewentualne ich uiszczenie wiązałoby się z doznaniem uszczerbku w utrzymaniu swoim lub rodziny. Co istotne, przyznawanie prawa pomocy także w zakresie częściowym ma charakter wyjątkowy i winno być stosowane w szczególnych przypadkach. Z wniosku skarżącego bezsprzecznie wynika, iż łączne dochody jakie miesięcznie są do rozdysponowania w rodzinie wynoszą ok. [...] (suma dochodów brutto żony i matki skarżącego). Po pomniejszeniu w/w kwoty dochodu o wysokość niezbędnych i co należy podkreślić, wskazanych przez J. B. wydatków w budżecie domowym pozostaje kwota ok. [...]. Brak jest zatem podstaw do uznania, iż nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] (wpis od skargi). Wnosząc skargę w miesiącu lutym 2009 r. strona powinna liczyć się koniecznością poniesienia kosztów wpisu i poczynić w tym celu oszczędności. Należy wskazać, iż odkładając od lutego jedynie [...] miesięcznie skarżący byłby w stanie uiścić stosowny wpis bez ubiegania się o przyznanie prawa pomocy, które w okolicznościach sprawy, w ocenie sądu nie jest konieczne i odmowa jego przyznanie nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu jego i jego rodziny. Należy także podnieść, iż fakt spłacania przez żonę skarżącego kredytu w wysokości [...] wraz ze wspólnikiem jest informacją zbyt ogólnikową i bez wykazania stosownymi dokumentami harmonogramu spłat i przelewów środków pieniężnych gołosłowną. Nie wiadomo bowiem czy spłata wraz ze wspólnikiem następuje w równych częściach czy może żona skarżącego spłaca jedynie 5% tej kwoty. Końcowo należy zaznaczyć także, iż spłata kredytu nie ma pierwszeństwa przed zobowiązania względem skarbu Państwa w postaci kosztów sądowych. Prawo pomocy to instytucja zarezerwowana dla ubogiej części społeczeństwa i sąd może z niej skorzystać w wyjątkowych sytuacjach, kiedy rzetelnie udokumentowana sytuacja finansowa wskazuje, iż faktycznie strona żyje na skraju ubóstwa. W świetle powyższych okoliczności należało orzec jak w sentencji postanowienia.