I SA/Lu 144/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] 2007 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące: II-XII 2003 r. - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych; postanawia I. przyznać J.G. prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od opłat sądowych ponad kwotę 1500 (jeden tysiąc pięćset) zł . II. odmówić J.G. przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W związku ze złożoną skargą na decyzję Dyrektora Izby Celnej pełnomocnik skarżącego radca prawny A.S. wezwany został do uiszczenia wpisu sądowego w wysokość 19 664 zł. W zakreślonym terminie do uiszczenia wpisu J.G. jako skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku oraz z nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego dokumentów źródłowych wynika, iż wobec wnioskodawcy toczy się postępowanie egzekucyjne z wniosku organów podatkowych i celnych. Wnioskodawca ma również wymagalny kredyt bankowy w wysokości [...] zł. Ponadto posiada zobowiązania wobec dawnych kontrahentów w wysokości około J.G. zł wobec ZUS w wysokości [...] zł oraz urzędu skarbowego w wysokości [...] zł. W drodze egzekucji ściągnięto z rachunku bankowego [...] zł. Obecnie skarżący nie posiada żadnych zasobów gotówki i nie jest w stanie pozyskać środków na pokrycie wpisu. Z powodu prowadzonej egzekucji wnioskodawca zaprzestał handlu paliwami. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje żona oraz trójka małoletnich dzieci. W skład jego majątku jak i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wchodzi mieszkanie o powierzchni [...] m2, grunt rolny o powierzchni [...] ha, działka o powierzchni [...] ha zabudowana stacją paliw, działka o powierzchni [...] m2 stanowiąca odrębną własność żony. Skarżący posiada przedmioty wartościowe w postaci samochodów osobowych m-ki [...] z 1989 r. o wartości 8 000 zł oraz m-ki [...] z 1999 r. o wartości 9 000 zł. Do skarżącego należy również [...] % udziałów w spółce z.o.o. Dochód tej spółki za 2007 r. wyniósł około [...] zł. Jako osiągane dochody uzyskiwane przez wspólne gospodarstwo domowe skarżący wskazał dochody żony z tytułu umowy o pracę w wysokości około [...] zł brutto (co potwierdzają nadesłane kopie deklaracji PIT 11) miesięcznie oraz swoje dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około [...] zł miesięcznie. Z nadesłanych przez skarżącego informacji (k. nr 25) wynika, iż jego łączne wydatki na utrzymanie wspólnego gospodarstwa domowego wynoszą [...] zł. Przedstawione zestawienie wydatków skarżący poparł kopiami faktur. Z nadesłanego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu za rok 2007 (PIT 36L) skarżący osiągnął przychód w wysokości [...] zł przy kosztach uzyskania przychodu w wysokości [...] zł. Strata wyniosła [...] zł. Z zeznania tego wynika nadpłata w wysokości [...] zł. Przy czym należne zaliczki były wpłacane jedynie w I kwartale 2007 r. Z nadesłanych dokumentów potwierdzających aktualne zadłużenie oraz prowadzoną egzekucję majątku (tytułu wykonawcze, wezwania do zapłaty, zajęcia dwóch rachunków bankowych) wynika, iż różne instytucje państwowe i prywatne domagają się od wnioskodawcy kwoty co najmniej [...] zł. Ponadto należące do skarżącego cztery samochody (m-ki [...]) celem zabezpieczenia należności skarbu państwa objęte są wpisem do rejestru zastawów skarbowych. Z kolei, z nadesłanego zaświadczenia urzędu miasta wynika, iż skarżący posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...]ha ([...]ha przeliczeniowe), które winno przynosić przeciętny dochód w wysokości [...]zł rocznie. Ze złożonych wyjaśnień skarżącego wynika, iż są to łąki, które nie przynoszą żadnego dochodu. Skarżący otrzymuje również płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w łącznej wysokości [...]zł. Natomiast z nadesłanej historii rachunku żony wnioskodawcy za ostatnie trzy miesiące wynika, iż suma uznań w tym okresie ([...]zł) w zasadzie odpowiada sumie obciążeń. Brak przy tym jest stwierdzonych oszczędności. Wśród nadesłanych dokumentów brak jest historii rachunków bankowych wnioskodawcy. Z punktu widzenia oceny możliwości ponoszenia przez wnioskodawcę kosztów sądowych w tej sprawie istotne jest, iż z jego inicjatywy przed sądem administracyjnym w Lublinie toczy się jeszcze jedna sprawa (I SA/Lu 143/08), w której skarżący z uwagi na zwolnienie w całości od wpisu sądowego może ponieść koszty sądowe nawet w wysokości 1 495 zł. Przy czym podkreślenia wymaga, że koszty te mogą ale nie muszą już wystąpić. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdził, że: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym (a w takim zakresie złożono przedmiotowy wniosek) jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w ww. przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Takie minimum socjalne dla członka rodziny wynosi, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) 351 zł na osobę. Przyznanie prawa pomocy oznacza po prostu, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być również rozpatrywana w dwóch aspektach z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu z drugiej strony jej możliwości finansowych. Przedstawione przez skarżącego oświadczenie, nadesłane dokumenty źródłowe oraz wyjaśnienia na okoliczność jego obecnej sytuacji finansowej, biorąc również pod uwagę możliwość poniesienia kosztów sądowych także w innej sprawie pozwalają przyjąć, iż wnioskodawca wykazał, że nie jest on w stanie ponieść w całości kosztów tego postępowania - na które składają się kwota wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 19 664 zł, potencjalna opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł za wydanie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, potencjalna opłata wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł oraz potencjalny wpis od wniesionej skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu od skargi tj. 9 832 zł - bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie oznacza to jednak, że skarżący nie może ponieść przynajmniej części tych kosztów. Biorąc to pod uwagę zwolniono skarżącego od obowiązku ponoszenia opłat sądowych ponad kwotę 1500 zł. Przyznanie prawa pomocy w takim zakresie oznacza, iż wnioskodawca będzie miał obowiązek poniesienia opłaty sądowej jedynie w wysokości 1500 zł bez względu na późniejszy wynik dalszego postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie. W pozostałym zakresie brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Biorąc pod uwagę wysokość uzyskiwanego przez wspólne gospodarstwo domowe dochodów (dochody z pracy, działalności gospodarczej, dochody z udziałów w spółce), a także przedstawioną strukturę wydatków można przyjąć, iż wnioskodawca posiada (bądź będzie posiadał) środki finansowe, które przy dołożeniu należytej staranności, kosztem codziennych lecz niekoniecznych wydatków można przeznaczyć na ww. opłatę sądową. Reasumując, poniesienie przez wnioskodawcę wskazanej wyżej opłaty sądowej leży w zasięgu możliwości finansowych jego wspólnego gospodarstwa domowego. Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa postanowiono jak na wstępie.