I SA/Lu 145/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz WSA Grzegorz Wałejko Protokolant starszy asystent sędziego Anna Gilowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A. T. i K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi M. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć dwadzieścia) złotych, w tym VAT; III. przyznaje adwokatowi K. B.-P. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć dwadzieścia) złotych, w tym VAT; Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO") stwierdziło niedopuszczalność odwołania z dnia 25 października 2016r., wniesionego przez A. T. oraz K. K. od decyzji Dyrektora Zarządu Dróg i Mostów w L. z dnia [...] października 2016r., nr [...], którą to decyzją w pkt 1 odmówiono umorzenia należności pieniężnych wynikających z decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015r. w wysokości [...] zł za usunięcie i przechowywanie na parkingu strzeżonym pojazdu marki [...] nr rejestracyjny [...] (dalej: "pojazd"), w pkt 2 orzeczono o rozłożeniu na raty opłaty w wysokości [...] zł ustalonej decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015r. i w pkt 3 ustalono kwotę [...]zł jako wysokość raty miesięcznej i termin płatności każdej z 50 rat, na dzień 15 każdego miesiąca poczynając od listopada 2016r. do grudnia 2020r. (dalej: "decyzja z dnia [...] października 2016r."). Jak wynika z jego uzasadnienia, w dniu 25 października 2016r. skarżący odrębnymi pismami skierowanymi złożyli "Odwołanie dotyczące ustalenia opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu marki [...] nr. rej. [...] ". Skarżąca podniosła, że jest matką samotnie wychowującą dzieci w wieku szkolnym, utrzymuje się z dziećmi z renty po ich ojcu oraz ze swojej pracy. Zarabia najniższą krajową i nie jest w stanie spłacić tak dużych kosztów za ww. pojazd. Wyjaśniła, że była jego właścicielką, a ponieważ zrzekła się go na rzecz Skarbu Państwa, gdyż miała dwumiesięczne dziecko i nie było jej stać na jego utrzymanie, nie wie dlaczego był on tak długo przetrzymywany na płatnym parkingu. Z kolei skarżący w swoim piśmie podniósł, że nie jest w stanie spłacić tak dużych kosztów za ww. pojazd, gdyż nie ma stałej pracy i utrzymuje się z pracy dorywczej. Podał również, że był jego współwłaścicielem. SKO na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wezwało skarżących do sprecyzowania treści żądania przez wskazanie: czy ww. pismo jest odwołaniem od decyzji, a jeżeli tak. to od jakiej (należało wskazać datę wydania decyzji i jej numer, w jakiej sprawie i przez jaki organ administracji została wydana)? W szczególności zaś wezwano ich do wyjaśnienia: - czy jest to odwołanie od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez Zastępcę Dyrektora Zarządu Dróg i Mostów w L. ds. Przygotowania Inwestycji z dnia [...] kwietnia 2015r., nr [...] w sprawie ustalenia dla A. T. oraz K. K. opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu marki [...] nr rejestracyjny [...] w kwocie [...]zł (dalej: "decyzja z dnia [...] kwietnia 2015r."); - czy też od decyzji z dnia [...] października 2016r., - czy też jest to odwołanie od innej decyzji (jakiej)?. Czy ewentualnie ww. pismo z dnia 25 października 2016r. ma inny charakter, jeśli tak to jaki ? W odpowiedzi na ww. wezwania skarżący złożyli odrębne pisma określone jako odwołanie od decyzji z dnia [...] października 2016 r. Skarżąca podniosła, że jest matką samotnie wychowującą dzieci i nie jest w stanie spłacić tak wielkiego zadłużenia, które powstało nie z jej winy. Wyjaśniła, że pojazd został skradziony w maju 2008r., a kradzież została zgłoszona na Komisariacie Policji w Ś.. Stwierdziła, że w tym samym czasie zrzekła się jego własności na rzecz państwa, a nadto że została wprowadzona w błąd przez policjanta przy oględzinach pojazdu na parkingu strzeżonym, który powiedział, że gdy zrzeknie się własności, to nie będzie ponosić żadnych kosztów. Dalej wyjaśniła, że przez kolejne lata nie miała żadnych informacji, iż pojazd nadal stoi na parkingu strzeżonym, i że cały czas naliczane są opłaty za jego przechowywanie, które ją obciążają. W jej ocenie to właściciel parkingu popełnił błąd, że pojazd stał przez tyle lat na parkingu, gdzie były naliczane opłaty, a nadto, że nie dołączył on żadnej dokumentacji potwierdzającej, że pojazd został skradziony. Podała, że wraz ze współwłaścicielem (skarżącym) w 2015r. pobrała z Prokuratury w Ś. kserokopię dokumentacji, aby dołączyć do pism składanych do organu I instancji. Z kolei skarżący podniósł, że nie jest w stanie spłacić tak wielkiego zadłużenia, które powstało nie z jego winy. Wskazał także, że utrzymuje się z pracy dorywczej, gdyż nie może znaleźć stałej pracy. Dalsze wyjaśnienia i argumentacja były tożsame z przedstawionymi przez skarżącą. SKO wyjaśniło na wstępie, że stosownie do art. 134 k.p.a., we wstępnym stadium postępowania odwoławczego, organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie, stwierdzając, że w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z niedopuszczalnością odwołania z przyczyn natury przedmiotowej. W jego ocenie, odwołania z dnia 25 października 2016r. (uzupełnione pismami z dnia 5 grudnia 2016r.) zostały wniesione od decyzji, która nie została doręczona stronom przed wniesieniem tego środka zaskarżenia. Doręczenie decyzji z dnia [...] października 2016r. miało bowiem miejsce w stosunku do obojga skarżących w dniu 26 października 2016r. Zatem w myśl art. 129 § 2 k.p.a., 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania upływał 9 listopada 2016r. W tej sytuacji wniesienie odwołań od ww. decyzji w dniu 25 października 2016r. było przedwczesne, albowiem ten środek zaskarżenia przysługuje od decyzji doręczonej, a nie od decyzji wydanej, ale takiej, która jeszcze nie została doręczona. To zaś obligowało organ odwoławczy do stwierdzenia niedopuszczalności tego środka zaskarżenia na podstawie art. 134 k.p.a. Skarżący w skardze do Sądu zarzucili naruszenie art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. oraz 128 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że strona nie złożyła w sposób prawidłowy odwołania od decyzji z dnia [...] października 2016r., w sytuacji, gdy z pisma z dnia 8 listopada 2016r. wprost wynikało, że "wniesiono o umorzenie zaległości objętych decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r. w całości, a nie jedynie rozłożenia owych opłat na raty". Przy tak sformułowanym zarzucie domagali się "uchylenia decyzji w całości i przekazania sprawy do rozpoznania SKO", a także przeprowadzenia dowodu z pisma z dnia 8 listopada 2016r. Ich zdaniem, SKO wadliwie potraktowało to pismo jako odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015r., które ustalało opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu, a nie jako odwołanie od decyzji z dnia [...] października 2016r. Wywodzili, że biorąc pod uwagę teść pisma oraz to, że strona nie jest profesjonalistą i ma problem z właściwym stawianiem wniosków w toku postępowania, organ powinien w sposób właściwy odczytać osnowę pisma, a nie jedynie jego tytuł, skarżący wyjaśnili, że takie sformułowanie tytułu pisma wynikało z nieznajomości przepisów, natomiast jego dalsza treść oraz fakt, że zostało wniesione w terminie 14-dniowym od wydania decyzji z dnia [...] października 2016r., świadczą o tym, że w istocie pismo to stanowiło odwołanie od tejże decyzji. Z treści i kontekstu w jakim zostały złożone pisma z dnia 25 października, 8 listopada oraz 1 grudnia 2016r. wynika, że w ustawowym terminie chcieli zaskarżyć decyzję z dnia [...] października 2016r., a jedynie z uwagi na swoją nieporadność nie byli w stanie w sposób właściwy opatrzyć właściwym tytułem poszczególnych pism. Na marginesie skarżący zaznaczyli, że "nawet gdyby przyjąć, że pismo z dnia 25 października 2016r. stanowiło odwołanie od decyzji z dnia [...] października 2016r., to można wnieść skuteczne odwołanie jeszcze przed doręczeniem decyzji". W odpowiedzi na skargę, SKO wnosząc o jej oddalenie odwołało się do swojej dotychczasowej argumentacji, dodając, że pisma skarżących z dnia 8 listopada 2016r. nie mogły być potraktowane jako odwołania od decyzji z dnia [...] października 2016r., , w sytuacji, gdy zarówno w osnowie jak i uzasadnieniu skarżący wprost nawiązali do decyzji z dnia [...] kwietnia 2015r. ustalającej opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie odnosząc się do ostatniego zdania skargi, a mianowicie, że "nawet gdyby przyjąć, że pismo z dnia 25 października 2016r. stanowiło odwołanie od decyzji z dnia [...] października 2016r., to można wnieść skuteczne odwołanie jeszcze przed doręczeniem decyzji", stwierdzić kategorycznie trzeba, że pogląd taki nie ma oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Decyzja wywołuje skutki prawne nie z chwilą jej sporządzenia, podpisania, czy opatrzenia datą lecz dopiero z datą jej doręczenia. Z tą datą wiąże ona organ, który ją wydał, a stronie wskazuje sposób określenia jej praw i obowiązków. Bez znaczenia prawnego jest fakt dowiedzenia się przez stronę o treści decyzji poza przewidzianym w prawie trybem doręczenia decyzji. Dopóki decyzja nie zostanie doręczona stronie w sposób zgodny z przepisami o doręczeniach, nie wchodzi ona do obrotu prawnego. Nie można zatem wnieść od niej odwołania. W postanowieniu z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 721/12 (dostępny w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), NSA uznał, że nie jest dopuszczalne wyprzedzające dokonanie czynności procesowej. Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z 8 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1067/07 (dostępny w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). NSA wskazał, że nie do obrony byłby pogląd przeciwny czyli o dopuszczalności "wyprzedzającego" dokonywania czynności procesowej. Byłaby to wykładnia niwecząca sens omawianej regulacji, z góry zakładającej, że strona z asekuracji dokonuje czynności procesowej. W dniu 25 października 2016r. skarżący odrębnymi pismami złożyli "Odwołanie dotyczące ustalenia opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu marki [...] nr. rej. [...] ". Skarżąca podniosła, że jest matką samotnie wychowującą dzieci w wieku szkolnym, utrzymuje się z dziećmi z renty po ich ojcu oraz ze swojej pracy. Zarabia najniższą krajową i nie jest w stanie spłacić tak dużych kosztów za ww. pojazd. Wyjaśniła, że była jego właścicielką oraz, że został on skradziony w maju 2008r., a ponieważ zrzekła się własności na rzecz Skarbu Państwa, gdyż miała dwumiesięczne dziecko i nie było jej stać na jego utrzymanie, nie wie dlaczego pojazd był tak długo przetrzymywany na płatnym parkingu. Skarżący z kolei wyjaśnił, że nie jest w stanie spłacić tak dużych kosztów za ww. pojazd, albowiem nie ma stałej pracy i utrzymuje się z pracy dorywczej. Podał również, że był jego współwłaścicielem. SKO na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wezwało skarżących do sprecyzowania treści żądania przez wskazanie: czy ww. pismo jest odwołaniem od decyzji, a jeżeli tak. to od jakiej (należało wskazać datę wydania decyzji i jej numer, w jakiej sprawie i przez jaki organ administracji została wydana)? W szczególności zaś wezwano skarżących do wyjaśnienia: - czy jest to odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015r., - czy też od decyzji z dnia [...] października 2016r., - czy też jest to odwołanie od innej decyzji (jakiej)?. Czy ewentualnie ww. pismo z dnia 25 października 2016r. ma inny charakter, jeśli tak, to jaki ? Zdaniem Sądu treść opisanego wezwania była jasna, czytelna i jednoznaczna, a nadto nie wymagała wielkich zabiegów interpretacyjnych. Zresztą wyjaśnienia skarżących sprecyzowane w pismach z dnia 1 grudnia 2016r. stanowiących odpowiedź na wezwanie SKO jednoznacznie pozwalają odczytać, jaka była ich intencja i jakiej czynności procesowej chcieli dokonać. Przede wszystkim pisma te jednoznacznie wskazują, że odwołania zostały wniesione od decyzji z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości i jej rozłożenia na raty. Żądania skarżących nie były zatem zredagowane niezręcznie bądź mało zrozumiale. Pomijając osnowę tych pism, w ich uzasadnieniach powielili swoją dotychczasową argumentację, powołując się na wprowadzenie w błąd przez funkcjonariusza policji, zrzeczenie się własności pojazdu, brak informacji, że pojazd wciąż stoi na parkingu strzeżonym, i że cały czas naliczane są opłaty za jego przechowywanie, które ich obciążają, a nadto, że nie są w stanie spłacić tak dużego zadłużenia. Zdaniem Sądu, trudno postawić zarzut SKO, że odwołania z dnia 25 października 2016r., po ich uzupełnieniu pismami z dnia 1 grudnia 2016r. zostały potraktowane jako środek zaskarżenia od decyzji z dnia [...] października 2016 r. W dalszej konsekwencji należy uznać za zasadny pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że w sytuacji, gdy odwołania zostały wniesione w dniu 25 października 2016r. od decyzji, która została doręczona skarżącym w dniu 26 października 2016r., to czynność ta została dokonana przedwcześnie i nie mogła wywołać skutków prawnych. Odwołanie bowiem przysługuje od decyzji doręczonej stronie, a nie od decyzji wydanej, ale takiej, która jeszcze nie została doręczona. W myśl art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W niniejszej sprawie 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania zaczął biec od dnia 26 października 2016r. i upłynął 9 listopada 2016r. Stosownie do treści art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Dotyczy to także wniesienia odwołania przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności. Stwierdzenie niedopuszczalności odwołania skutkuje brakiem prawnej możliwości ustosunkowania się merytorycznego do sformułowanych w nich zarzutów. Z przedstawionych w niniejszym uzasadnieniu, w jego części wstępnej względów, nie jest możliwe skorzystania z prawa do odwołania od decyzji, która nie została jeszcze wprowadzone do obrotu prawnego. Co się zaś tyczy zarzutu skargi, że z pism z dnia 8 listopada 2016r. wprost wynikało, że skarżący wnoszą o umorzenie zaległości objętych decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r. w całości, a nie jedynie rozłożenia owych opłat na raty, domagając się "uchylenia decyzji w całości i przekazania sprawy do rozpoznania SKO", zauważyć należy, że – wbrew wywodom skargi – nie zostały one potraktowane wadliwie jako odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015r., która ustalała wysokość opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu. Z osnowy treści pism skarżących z dnia 8 listopada 2016r. wynikało jednoznacznie, że dotyczą one odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015r. ustalającej należność w wysokości [...] zł za usunięcie i przechowywanie na parkingu strzeżonym pojazdu. Również w znaczącej części ich uzasadnienia skarżący wyraźnie nawiązywali do ww. decyzji, przedstawiając stan faktyczny związany z pojazdem i jego losy na przestrzeni kilku lat. Oceny tej nie może niweczyć jedno zdanie o treści "Proszę o umorzenie mi owych zaległości w całości, które nie powstały z mojej winy". W żadnym zaś razie skarżący w treści tych pism nie nawiązali do decyzji z dnia [...] października 2016r. Zresztą na marginesie można zauważyć, że mniej więcej tej treści prośba była zawarta w każdej korespondencji wychodzącej od skarżących. Z treści i kontekstu, w jakim zostały złożone pisma z dnia 25 października, 8 listopada oraz 1 grudnia 2016r. nie wynika – wbrew wywodom skargi – że skarżący w ustawowym terminie chcieli zaskarżyć decyzję z dnia [...] października 2016r., a jedynie z uwagi na swoją nieporadność nie byli w stanie w sposób właściwy opatrzyć tytułem poszczególne pisma. Sąd rozumie nieporadność skarżących, tym nie mniej nie była ona aż taka, aby nie można było zrozumieć pouczenia zawartego w decyzjach o trybie ich zaskarżania bądź wezwania skierowanego przez SKO. Strona jednak, chociaż nie jest profesjonalistą, nie może żonglować terminami i środkami zaskarżenia co do wydanych przez organy administracji rozstrzygnięć w taki sposób, aby uzyskać dla siebie korzystny efekt ostateczny. Końcowo należy zauważyć, że decyzje wydane w przedmiocie ulg (umorzenia zaległości czy rozłożenia na raty) nie korzystają z powagi rzeczy osądzonej, co oznacza, że strona może w tym zakresie, w przypadku pogorszenia jej sytuacji ogólnie mówiąc życiowej, wnioski takie ponawiać. Podkreślić jeszcze raz trzeba, że w rozpoznawanej sprawie prawo do zaskarżenia decyzji stronie przysługiwało. Było ono jednak ograniczone terminem określonym w ustawie. Realizuje się ono poprzez złożenie odwołania w określonym terminie. Nie jest ono natomiast realizowane, gdy strona wniesie odwołanie po ustawowo określonym terminie do złożenia odwołania, jak również analogicznie, z przedstawionych w niniejszym uzasadnieniu względów, nie jest możliwe skorzystania z prawa do odwołania od decyzji, która nie została jeszcze wprowadzone do obrotu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 29 marca 2013r., II FSK 1178/11, CBOSA). Sposób sformułowania zarzutów i argumentacji w sprawie niniejszej oraz w sprawie I SA/LU 146/17 jednoznacznie wskazuje, że strony w sobie tylko wiadomy sposób manipulują rozstrzygnięciami i wnoszonymi od nich środkami zaskarżenia, czy składanymi pismami, podejmując próbę obarczenia organów niezrozumieniem ich właściwych intencji i niewykonywaniem bliżej nieokreślonych obowiązków. W sprawie niniejszej skarżący usiłują wywieść, że odwołanie od decyzji z dnia [...] października 2016r. złożyli w piśmie z dnia 8 listopada 2016r., natomiast w sprawie SA/Lu 146/17, że pismem z dnia 25 października 2016r. złożyli odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015r. Z powyższych względów, Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono stosownie do przepisu art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016r., poz. 1714).