I SA/Lu 15/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od dochodu z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżąca złożyła wypełniony urzędowy formularz wniosku zaznaczając, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek skarżąca podniosła, że wychowuje samotnie dwoje dzieci, utrzymuje się z dochodu w wysokości [...] zł (z czego [...] zł stanowią alimenty na dzieci, a [...] zł to dochód z najmu), który w całości przeznacza na koszty utrzymania, wynoszące [...] – [...] zł miesięcznie. Skarżąca podała, że z działalności gospodarczej uzyskała w 2012 r. dochód w wysokości [...] zł, który w większości został przeznaczony na pokrycie straty za 2011 r. w wysokości [...] zł. Jednakże w październiku 2012 r., ze względu na trudną sytuację na rynku, skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. W dalszej części wniosku skarżąca wykazała, że w skład jej majątku wchodzi udział w wielkości [...] domu o pow. [...] m2 (pozostały udział w tej nieruchomości należy do córki skarżącej) oraz działka budowlana o pow. [...] arów (współwłasność z mężem). Oświadczyła również, że majątek nieruchomy jest obciążony wpisami hipotek przymusowych. Skarżąca podniosła, że posiada zaległości w opłatach ZUS, z tytułu grzywny, za wodę oraz zaległe zobowiązania wobec kontrahentów. Na potwierdzenie swojej sytuacji materialnej skarżąca załączyła dokumenty źródłowe. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ciężar dowodu zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie tego prawa, wobec czego powinna przedstawić argumentację, która potwierdzałaby jej niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów sądowych. Zaznaczyć należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej do kosztów sądowych należy zaliczyć koszt wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł - § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, które mogą, ale nie muszą wystąpić /za wyjątkiem wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu sądowego od skargi/, tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz.2192) i § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Porównanie wielkości kosztów sądowych występujących w przedmiotowej sprawie do sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej prowadzi do wniosku, że skarżąca nie wykazała iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego i powszechnego obowiązku ich ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiąca pomoc państwa powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych wobec osób, które pomimo największych starań, nie mogą tych kosztów uiścić ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną (np. osób bez dochodów, nieposiadających majątku). W realiach przedmiotowej sprawy, oceniając możliwości płatnicze skarżącej ponoszenia w toczącym się postępowaniu kosztów sądowych, stwierdzić należy, że sytuacja majątkowa i finansowa skarżącej nie należy do szczególnie trudnych. Skarżąca i pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym dzieci mają zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Do skarżącej i jej córki należy dom o pow. [...] m2 (udział skarżącej w tej nieruchomości wynosi [...], udział jej córki wynosi [...]). Skarżąca jest również współwłaścicielką działki budowlanej o pow. [...] arów (współwłasność z mężem). Wskazane nieruchomości są obciążone hipoteką przymusową, jednakże nie pozbawia to skarżącej prawa korzystania z nich. Na miesięczny dochód rodziny wynoszący [...] zł składa się uzyskiwany przez skarżącą czynsz najmu w kwocie [...] zł oraz alimenty na dzieci – po [...] zł na każde z nich. Mimo, że uzyskiwany dochód skarżąca przeznacza na koszty utrzymania koniecznego, które wynoszą od [...] do [...] zł miesięcznie, nie można przyjąć, że uniemożliwia to jej opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżąca prowadziła bowiem działalność gospodarczą, z której w 2012 r. osiągnęła dochód w wysokości [...] zł (podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za 2012 r.; rozliczenie dochodu z remanentem za 2012 r.). Okoliczność, że mimo pozytywnych wyników finansowych skarżąca zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej z dniem [...] r. (informacja z Centralnej Ewidencji i Informacji o działalności gospodarczej RP), nie przemawia za uwzględnieniem wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W okresie tuż przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca posiadała bowiem oprócz wymienionych powyżej źródeł utrzymania, dodatkowe środki pochodzące z działalności gospodarczej, które mogły zostać przeznaczone na opłacenie kosztów sądowych. Wreszcie oceniając możliwości płatnicze skarżącej nie można pominąć faktu, że w dniu [...] r. skarżąca dokonała sprzedaży lokalu mieszkalnego w [...] za cenę [...] zł (akt notarialny Rep. A Nr [...], akta administracyjne). Tak znaczny przychód (mimo, że transakcja miała miejsce w [...] r., uwzględniając również fakt, że w wyniku odwołania darowizny przez męża skarżącej, część uzyskanych środków finansowych w kwocie [...] zł skarżąca przelała na jego konto), nie może pozostawać bez wpływu na ocenę aktualnych zdolności płatniczych skarżącej. Odnosząc się do argumentu skarżącej o zaleganiu z opłatami stwierdzić należy, że wskazane przez skarżącą zobowiązania nie mogą zostać uznane za koszty utrzymania koniecznego, ponieważ są związane bądź z prowadzoną uprzednio działalnością gospodarczą (składki do ZUS, zobowiązania prowadzonej przez nią firmy wobec kontrahentów), bądź wynikają z nieprzestrzegania prawa (grzywna). Reasumując, skarżąca nie wykazała, że opłacenie kosztów sądowych w sprawie niniejszej nastąpiłoby z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i rodziny, co uzasadnia odmowę przyznania skarżącej prawa pomocy w częściowym zakresie. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.