I SA/Lu 151/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Asesor WSA Małgorzata Fita, Protokolant Asystent sędziego Monika Bartmińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 września 2007 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej I. oddala skargę; II. przejmuje na rachunek Skarbu Państwa kwotę [...] złotych z tytułu wpisu, od uiszczenia którego skarżący był zwolniony. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy A. z dnia [...] odmawiającą K. C. umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych za lata 2001-2005. Z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikało, że wnioskiem z dnia [...] października 2006 r. (k.70 akt podatkowych) K. C. zwrócił się do Wójta Gminy A. o umorzeniu mu podatku od środków transportu za lata od 2001 do 2005 r., motywując swój wniosek tym, iż w latach 2001 – 2002 świadczył na rzecz gminy nieodpłatnie usługi transportowe i w zamian za te usługi gmina obiecała mu umorzenie podatków. Wskazywał też, że obecnie nie prowadzi on działalności gospodarczej, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie posiada gospodarstwa rolnego i nikt z członków jego rodziny nie korzysta z żadnych form pomocy opieki społecznej, zaś jedynym źródłem utrzymania jego, jego żony i dwójki uczących się dzieci jest renta małżonki w wysokości 523 zł. Skarżący podnosił, że zarówno on jak i małżonka chorują, nie stać ich nawet na wykup leków. Posiadany samochód "Awia" służy im jedynie do przywozu opału (trocin) na zimę. Po rozpatrzeniu wniosku strony, Wójt Gminy A. decyzją z dnia [...] odmówił K. C. umorzenia podatku. W uzasadnieniu swojej decyzji, powołując się na art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej stwierdził, iż nie wystąpiły w sprawie okoliczności ważnego interesu społecznego czy też ważnego interesu podatnika. Organ ustalił, że skarżący wraz z żoną i dwójką dzieci pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, którego jedynym dochodem jest renta żony skarżącego w wysokości 597,46 zł. Wskazano, że obecnie skarżący jest osobą bezrobotną, niemniej jednak w latach 2001-2005, kiedy powstawało zadłużenie, skarżący kilkukrotnie podejmował zatrudnienie, między innymi w Urzędzie Gminy. Co do podnoszonego przez stronę kilkukrotnego wnioskowania już przez skarżącego o umorzenie podatku, organ stwierdził, że do organu nie wpłynęło do dnia [...] października 2006 r. żadne inne pismo strony w tej sprawie (poza pismem z dnia [...] marca 2005 r. w którym skarżący nie wskazał ani kwoty ani okresu, co do którego ubiega się o umorzenie). Wskazano też, że obowiązek w podatku od środków transportowych ciąży na właścicielu samochodu, niezależnie od tego, czy pojazd ten służy do celów zarobkowych czy nie. Od powyższej decyzji Wójta Gminy A. K. C. odwołał się, podnosząc jak we wniosku z dnia [...] października 2006 r. i wskazał, że w Urzędzie Gminy w A. pracował jedynie od [...] października 2003 r. do [...] sierpnia 2004 r. na stanowisku kierowcy, po czym został pozbawiony tej pracy, poza tym nie pozostawał w żadnym zatrudnieniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, wskazując na treść i znaczenie przesłanek instytucji umorzenia zaległości podatkowych, określonych w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Organ podniósł, iż przyznanie tego rodzaju ulgi następuje na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja wydana w tym przedmiocie uzależniona jest nie tylko od spełnienia prawem przewidzianych warunków, ale także od uznania organu podatkowego. Wskazał jednocześnie na powszechność opodatkowania, co powoduje, iż decyzja o przyznaniu ulgi w zapłacie podatku musi mieć charakter wyjątkowy. Konieczne jest też w każdym przypadku rozważenie, czy indywidualny interes podatnika jest na tyle istotny, aby przedłożyć go nad interes publiczny, jakim jest zapewnienie przychodów dla budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Organ podatkowy zwrócił uwagę, że wobec uznaniowego charakteru w przedmiocie umorzenia, organ odwoławczy zobowiązany jest jedynie do zbadania czy przy wydawaniu decyzji nie nastąpiło naruszenie prawa, czy nie miało miejsca przekroczenie zasady swobodnej oceny materiału dowodowego. Organ odwoławczy wskazał, że nie dopatrzył się uchybienia obowiązkom nałożonym przez ustawodawcę na organ I instancji, który prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, zasadnie stwierdzając, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Sam zaś podatnik nie wskazywał na wystąpienie żadnych nadzwyczajnych okoliczności losowych. Dodatkowo wyjaśniono, że skarżący, po okresie jego zatrudnienia w Urzędzie Gminy (od [...] października 2003 r. do [...] listopada 2004 r.) nie był zainteresowany przedłużeniem umowy o pracę, zaś w okresie polepszenia się sytuacji materialnej skarżącego, w trakcie trwania umowy o pracę, K. C. nie dokonał żadnej wpłaty z tytułu zaległego zobowiązania podatkowego. Organ odwoławczy przytoczył niesporne w sprawie ustalenia faktyczne organu I instancji uznając, że brak jest podstaw do ich kwestionowania i uchylenia decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie K. C. nie precyzując zarzutów i wniosków wskazał, że zarobione w Urzędzie Gminy pieniądze przeznaczył na remont samochodu, którym przywozi opał, oraz dodatkowe koszty związane z pogrzebem teściowej. Podniósł, że poza wskazywanym okresem nie podejmował pracy, a proponowanych przez Wójta prac remontowo-budowlanych nie mógł podjąć, gdyż z zawodu jest kierowcą- mechanikiem, a poza tym stan zdrowia nie pozwala mu na tego typu prace (cierpi na nadciśnienie i dolegliwości kręgosłupa). Dodatkowo skarżący wyjaśnił, że za niepodjęcie powyższych prac został ukarany karą upomnienia i nagany, które to kary zostały następnie uchylone (kserokopie wyroków uchylających kary dołączył skarżący do skargi, k.9-10. W ocenie skarżącego organ w sposób celowy i bezzasadny nie chce umorzyć mu zaległego podatku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzją prawa nie narusza. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest przepis art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. /. Przepis ten stanowi, iż na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy, o czym świadczy sformułowanie "organ podatkowy może". Oznacza to, że do organu podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Prawem do umorzenia zaległości podatkowej dysponuje więc zawsze tylko organ podatkowy. Jeżeli zatem wystąpią zdarzenia lub okoliczności nadzwyczajne, to organ podatkowy jest władny do ich oceny w aspekcie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego i może, ale nie musi umorzyć zaległość podatkową. Uznaniowa konstrukcja omawianego przepisu praktycznie uchyla spod kontroli legalności wydanej przez organ decyzji, ponieważ decyzja negatywna nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy przypadki uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym wystąpiły, jak i wtedy, gdy nie występują (zob. wyrok NSA z 22 listopada 2001 r. SA/Sz 1228/00, LEX nr 78299 ). Sądowa kontrola decyzji uznaniowej polega wyłącznie na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ podatkowy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie decyzji i jego zgodności z art. 122, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej. Stwierdzenie, że decyzja nie jest dowolna, bo ma oparcie w zebranym materiale dowodowym i jego ocenie, wyklucza ingerencję w swobodny wybór dokonany przez organ podatkowy zgodnie z dyspozycją przepisu prawa materialnego ( zob. też wyrok NSA z 28 listopada 2001 r., SA/Sz 1292/00, LEX nr 78300 i wyrok NSA z 16 stycznia 2002 r. III SA 2302/00, LEX nr 53606 ). Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych (wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2003 r., sygn. SA/Sz 945/01). W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zbadały sytuację materialną skarżącego w możliwie wnikliwy sposób oraz wzięły pod uwagę wszystkie okoliczności podnoszone w postępowaniu, odnosząc się do nich w decyzji. Jak wskazano wyżej, organy podatkowe ustaliły, że skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, oboje małżonkowie chorują, że z niewielkiej renty małżonki K. C., utrzymuje się jego 4-osobowa rodzina (w tym dwoje uczących się i dojeżdżających do szkoły dzieci), że nie korzystał on dotychczas z pomocy finansowej z opieki społecznej oraz że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, ani nie podejmuje żadnych innych prac zarobkowych, a samochód, którego dotyczy zobowiązanie podatkowe, skarżący wykorzystuje jedynie do przewożenia opału na zimę. Z uzasadnienia decyzji, wynika, że okoliczności te organy podatkowe brały pod uwagę i w ramach swobodnej oceny materiału dowodowego uznały, że nie dają one podstaw do umorzenia zaległości podatkowej skarżącego. Podkreślenia wymaga, że jeżeli organ podatkowy zebrał materiał dowodowy, odniósł się do wszelkich okoliczności powoływanych przez skarżącego i ocena tego materiału nie była dowolna, to nawet gdyby w ocenie Sądu rozpatrującego sprawę, sytuacja materialna skarżącego uzasadniała udzielenie mu wnioskowanej ulgi, to Sąd nie dysponuje narzędziami prawnymi do ewentualnej zmiany tej decyzji. Sąd jest ograniczony – jak już wskazano wyżej - uznaniowością decyzji organu podatkowego, wynikającą z zawartego w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej określenia, iż organ "może" umorzyć podatek (a nie musi, nawet gdyby stwierdził zaistnienie przesłanek do umorzenia). Badano również sytuację indywidualną K. C. pod kątem zaistnienia nagłych i nieprzewidzianych okoliczności, na które nie miałby wpływu i stwierdzono, że takie okoliczności nie miały miejsca, a skarżący nie podnosił okoliczności przeciwnych. W konkluzji powyższych rozważań stwierdzić należy, iż organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy, obrazujący sytuację majątkową rodzinna i zdrowotną K. C., a tym samym, że ocena tego materiału nie była dowolna. W tej sytuacji, gdy organy podatkowe wszechstronnie rozważyły i oceniły wszystkie aspekty faktyczne i prawne, i w wyniku tej oceny podjęta została decyzja mieszcząca się w granicach uznania administracyjnego, Sąd nie znalazł podstaw do uznania jej za niezgodną prawem. W tych okolicznościach, uznając iż zaskarżona decyzja wydana została bez naruszenia przepisów postępowania podatkowego, mającego wpływ na wynik sprawy, oraz przepisów prawa materialnego, które były podstawą jej wydania, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) należało orzec jak w sentencji.