I SA/Lu 154/14

Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Lublinie w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Anna Kwiatek po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych p o s t a n a w i a - odmówić R.J. przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł od złożonej skargi na decyzję w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych, skarżący R. J. złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wskazał, że urodził się w 1971 r., prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką. Utrzymuje się z pracy w gospodarstwie rolnym o pow. 4,50 ha oraz z emerytury matki w wysokości 928,90 zł netto. W skład jego majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. 70 m2, budynek inwentarski wraz z budynkiem gospodarczym o pow. 126 m2 oraz stodoła drewniana o pow. 128 m2. Posiada również ciągnik rolniczy oraz cały niezbędny sprzęt rolniczy (pług, kultywator, brony, opryskiwacz, rozrzutnik obornika, siewnik, sadzarkę i kopaczkę do ziemniaków, przyczepę, rozsiewacz do nawozów, kosiarkę oraz wyorywacz do buraków). W dniu 10 grudnia 2013 r. uległ wypadkowi (złamanie kości goleni), który został uznany za wypadek przy pracy rolniczej. Od tego czasu do chwili obecnej przebywa na zwolnieniu lekarskim, otrzymując zasiłek chorobowy w wysokości 10 zł za 1 dzień. Przewidywany okres odzyskania zdolności do pracy to wrzesień 2014 r. W czasie niezdolności do pracy najmował ludzi do pracy w gospodarstwie rolnym i do opieki nad chorą matką. Do wniosku dołączył wyciąg z rachunku bankowego z którego wynika, że w dniu 28 stycznia 2014 r. otrzymał kwotę 6.781,61 zł tytułem dopłat obszarowych oraz w dniu 28 lutego 2014 r. kwotę 4.848,20 zł tytułem odszkodowania za uszczerbek na zdrowiu wynikły z wypadku. Nadto do wniosku dołączył rachunki i faktury dokumentujące wysokość poniesionych wydatków, tj. opłat za P. (ok. 105 zł miesięcznie), składkę ubezpieczeniową (60 zł miesięcznie), zakup środków nawożenia roślin (2.394,15 zł w dniu 20 marca 2014r., 867, 50 zł w dniu 11 kwietnia 2014r.), oleju napędowego (ok. 240 zł miesięcznie), węgla (2 dokumenty dostawy z dnia 12 lutego 2014r. i 7 października 2013r. na kwoty po 400 zł każda), żywności oraz leków. Złożył także kopie umowy kredytu gotówkowego zaciągniętego przez matkę w wysokości 1.076,43 zł z okresem kredytowania od 29 października 2013 r. do 15 maja 2014 r. (miesięczna rata 189,20 zł). Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2014r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przyznał R. J. prawo pomocy poprzez zwolnienie z połowy wpisu od wniesionej skargi oraz odmówił mu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W sprzeciwie R. J. podniósł, że obecnie ze względu na stan zdrowia, nie jest w stanie aktywnie prowadzić gospodarstwa rolnego. W okresie od 7 do 12 maja 2014r., przebywał w szpitalu w związku z operacją nogi. Do pracy w gospodarstwie rolnym najmuje ludzi, co pochłania znaczne koszty, utrudnia także zakup leków dla matki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Tytułem wstępu wskazać należy, że skuteczne wniesienie sprzeciwu przez stronę skarżącą powoduje zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, iż zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Innymi słowy sąd nie ocenia zasadności sprzeciwu i zgodności z prawem postanowienia referendarza sądowego, lecz samodzielnie rozstrzyga o wniosku strony na podstawie oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, które były przedstawione we wniosku i wynikały z dokumentów i oświadczeń przedłożonych przez wnioskodawcę. Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ppsa). Ciężar dowodu zaistnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z obowiązującą doktryną, z użycia w powołanych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (FZ 478/04). Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (FZ 160/08). Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że twierdzenia i dokumenty przedstawione przez skarżącego w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie wskazują, by rzeczywiście nie posiadał on dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania zainicjowanego skargą. Skarżący wskazał, że utrzymuje się z pracy w gospodarstwie rolnym oraz z emerytury matki. Sąd miał na uwadze fakt, iż obecnie jest niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym z powodu wypadku, któremu uległ w grudniu 2013r., jednak jak wynika z przedstawionych dokumentów i oświadczeń skarżący najmuje ludzi do pracy w gospodarstwie rolnym, dokonuje zakupów środków nawożenia roślin, wydatkuje kwoty na olej opałowy w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnego. Nadto z tytułu niezdolności do pracy otrzymuje zasiłek chorobowy w wysokości 10 zł dziennie. W styczniu 2014r. otrzymał kwotę 6.781,61 zł tytułem dopłat obszarowych, a w lutym 2014r. kwotę 4.848,20 zł tytułem odszkodowania za uszczerbek na zdrowiu w związku z wypadkiem przy pracy. Skarżący posiada gospodarstwie rolne o pow. 4,50 ha w skład, którego wchodzi budynek mieszkalny o pow. 70 m2, budynek inwentarski wraz z budynkiem gospodarczym o pow. 126 m2, stodoła drewniana o pow. 128 m2. Posiada również ciągnik rolniczy oraz cały niezbędny sprzęt rolniczy (pług, kultywator, brony, opryskiwacz, rozrzutnik obornika, siewnik, sadzarkę i kopaczkę do ziemniaków, przyczepę, rozsiewacz do nawozów, kosiarkę oraz wyorywacz do buraków). Zatem należy uznać, że stan majątkowy skarżącego, pozwala na pokrycie bieżących kosztów utrzymania jego i jego matki. Pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. Skarżący nie wskazał, że zalega z płatnościami związanymi z bieżącym utrzymaniem jednocześnie podniósł, że aktywnie prowadzi produkcję rolną. Skarżacy argumentował, że w związku z zatrudnieniem pracowników, czasem nie dysponuje środkami na zakup leków dla chorej matki, i że ze względu na jej chorobę nie jest ona niezdolna do samodzielnej egzystencji (co wiąże się z najmem opieki). Jednak nie wykazał, jaki jest miesięczny koszt opieki nad matką. Jakie ponosi koszty w związku z najmem pracowników i jakie dochody osiąga z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, po potrąceniu stałych kosztów. Nadto Sąd miał na uwadze fakt, że skarżący przedłożył jedynie 2 paragony z apteki na zakup wapna oraz żelu Lioton, nie wskazując jednocześnie jakie leki przyjmuje stale jego matka i jaki jest koszt ich zakupu. Przedstawionej Sądowi sytuacji finansowej skarżącego nie można ocenić jako szczególnie trudnej, nie pozwalającej na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania: Rodzina (skarżący i jego matka) osiąga stałe miesięczne dochody, posiada ponadto gospodarstwo rolne i ma zaspokojoną sytuację mieszkaniową, dlatego Sąd nie znalazł podstawy do pozytywnej oceny wniosku skarżącego. Z tych względów należało odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy wobec braku ustawowych przesłanek zastosowania art. 246 § 1 pkt 1 ppsa.