I SA/Lu 155/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 30 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 155/17 odmawiającego stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy tutejszego Sądu prawomocnym postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 155/17 odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, z uwagi na niezłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów niezbędnych do oceny jego sytuacji dochodowej i majątkowej. Skutkiem powyższego skarżący uiścił wymagany wpis od skargi w kwocie 100 zł. Następnie w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie w dniu 26 lipca 2017 r. wyroku oddalającego skargę, skarżący ponownie zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, gdyż - jak wskazał - takie prawo zapewnia mu Konstytucja RP i Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W złożonym na tę okoliczność oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że gospodarstwo domowe prowadzi razem z żoną oraz 2-letnią córką. Źródło utrzymania rodziny stanowi wynagrodzenie za pracę małżonki skarżącego w kwocie 2.700 zł netto. Skarżący jest natomiast osobą bezrobotną. Jedyny majątek jaki skarżący posiada to nieruchomość rolna o powierzchni 1,4 ha oraz samochód osobowy o wartości 7.000 zł. Wśród wydatków rodziny skarżący wskazał: kredyt (rata miesięczna - 560 zł) opłaty eksploatacyjne (380 zł) i opłatę za mieszkanie (600 zł). Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, wezwaniem referendarza sądowego z dnia 5 października 2017 r. wydanym na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") zobowiązano skarżącego do złożenia określonych dokumentów i oświadczeń. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 11 października 2017 r., jednakże do dnia dzisiejszego pozostało bez odpowiedzi. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący, może zostać przyznane w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przystępując jednak do rozpoznania przedmiotowego wniosku w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że kwestia przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu była już przedmiotem rozpoznania referendarza sądowego tutejszego Sądu, który wniosek ten oddalił prawomocnym postanowieniem z dnia10 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 155/17. Zgodnie zaś z treścią art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, z tym jednak wyjątkiem, iż rozpatrzenie takiego wniosku następuje w trybie art. 165 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Innymi słowy odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Tym samym bez zmiany okoliczności sprawy nie można uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. Uwzględniając powyższą argumentację oraz treść kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stanął na stanowisku, że wniosek ten będący w istocie wnioskiem o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia 10 kwietnia 2017 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Ocena ta jest skutkiem ponownego braku współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Z uwagi na fakt, że dane zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy w dalszym ciągu okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych wezwano ją do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Skierowane wezwanie, nie zostało jednak wykonane, a w konsekwencji nie zostały złożone dokumenty i oświadczenia, od których zależy rozstrzygnięcie rozpatrywanego wniosku. Podkreślić przy tym należy, że wezwanie było w niniejszej sprawie niezbędne, aby wykluczyć powstałe przy ocenie wniosku wątpliwości. Niezłożenie żądanych dokumentów oraz oświadczeń należało uznać za rezultat celowego działania, mającego na celu ukrycie rzeczywistej wysokości dochodów oraz posiadanego majątku. Taka postawa strony, która wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową i dochodową uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej. W tym względzie należy podzielić wnioski, których zwieńczeniem jest paremia, zgodnie z którą ogólnikowe twierdzenia mają ograniczoną moc dowodową. Dlatego tez decyzja o odmiennej treści - niż ta w sentencji - byłaby wyrazem nieposzanowania dorobku sądów administracyjnych w zakresie badania zdolności strony do uiszczenia kosztów postępowania w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przy uwzględnieniu art. 165 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.