I SA/Lu 158/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2013 r. p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 158/17. Referendarz sądowy tut. sądu postanowieniem z dnia 22 lutego 2017 r., sygn. I SA/Lu 158/17, odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia stwierdzono, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie, partycypować w kosztach postępowania. Powyższe postanowienie nie zostało przez stronę zaskarżone i stało się prawomocne. W dniu 28 kwietnia 2017 r. spółka uiściła wymagany wpis od skargi w kwocie 2.000 zł. Jednocześnie ponownie zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu swojego wniosku, spółka podniosła, że z dniem 17 lutego 2017 r. została postawiona w stan likwidacji. W takich okolicznościach dokonywanie dopłat przez wspólników jest sprzeczne z istotą likwidacji. Spółka w dalszym ciągu ma zajęte przez komornika sądowego rachunki bankowe oraz majątek, którego nie może sprzedać. Obecnie spółka nie prowadzi żadnej działalności, a uzyskane ewentualnie w drodze sprzedaży majątku spółki środki zostaną natychmiast zajęte przez komornika sądowego. Spółka posiada również wierzytelności, które jednak z uwagi na niewypłacalność kontrahentów nie rokują na skuteczne wyegzekwowanie. W dalszej części wniosku spółka wykazała, że posiad kapitał zakładowy o wartości [...] zł, wartość środków trwałych spółki wynosi [...] zł zaś zysk (netto) z działalności gospodarczej za 2015 r. wyniósł [...] zł. Z dołączonych do wniosku dokumentów wynika również, że spółka na koniec marca 2017 r. posiadała na rachunku bankowym środki pieniężne w wysokości – [...] zł, w kasie spółki – (minus) [...] zł (stan na 31 marca 2017 r.). Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpocząć należy od wskazania, że kwestia przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych była już przedmiotem rozpoznania referendarza sądowego tutejszego Sądu, który wniosek ten prawomocnie oddalił postanowieniem z dnia 22 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 158/17, od którego to strona nie wniosła odwołania. Jak natomiast stanowi art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., jeżeli nie wniesiono sprzeciwu albo wniesiony sprzeciw został prawomocnie odrzucony, zarządzenia i postanowienia referendarza sądowego mają skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Zgodnie zaś z treścią art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, z tym jednak wyjątkiem, iż rozpatrzenie takiego wniosku następuje w trybie art. 165 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Innymi słowy odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Tym samym bez zmiany okoliczności sprawy nie można uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia, co wnioskodawca musiałby wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należało, że strona skarżąca w złożonym powtórnie wniosku nie wskazała okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od poglądu wyrażonego w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 22 lutego 2017 r. Już same oświadczenia zawarte na druku urzędowego formularza PPF złożonego obecnie pokrywają się z twierdzeniami strony złożonymi podczas rozpatrywania pierwszego wniosku. Jedyną nową okolicznością faktyczna w niniejszej sprawie jest postawienie skarżącej spółki w stan likwidacji, co jednakże nie stanowi przesłanki przyznania prawa pomocy, jak zdaje się to rozumieć strona. W tym miejscu warto wskazać, że likwidacja to właściwy sposób na zakończenia działalności firmy. Likwidacje firm to przejaw zdrowych działań restrukturyzacyjnych w skali całej gospodarki, to eliminowanie przedsiębiorstw nierentownych, powiększających zadłużenie czy niemających przed sobą perspektyw prowadzenia korzystnej działalności statutowej. Dostrzec jednak należy, że warunkiem skutecznie przeprowadzonej likwidacji jest – co do zasady – przewaga wartości majątku firmy nad jej zobowiązaniami. W sytuacji bowiem niewypłacalności jednostki powstaje po stronie właściwych organów spółki obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości i zamiast postępowania likwidacyjnego prowadzone powinno być postępowanie upadłościowe. Działanie niezgodne z powyższym założeniem może doprowadzić do osobistej odpowiedzialności reprezentantów spółki za niespłacone zobowiązania w tym podatkowe. Ponadto wbrew twierdzeniom strony w okresie likwidacji spółki z o.o. wspólnicy nadal mają obowiązek czynienia dopłat, z tym jednak zastrzeżenie, że dopłaty mogą być czynione za zgodą wszystkich (zamiast bezwzględnej większości) wspólników. Skoro zatem spółka mimo postawienia jej w stan likwidacji była obecnie w stanie zdobyć środki na uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 2.000 zł, to niepodobna sądzić, że nie jest w stanie ponieść pozostały ewentualnych i co najważniejsze znacznie niższych kosztów postępowania takich jak: opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (100 zł) lub wpis od skargi kasacyjnej (1.000 zł). Podsumowując – zdaniem oceniającego – spółka wnosząc po raz kolejny o przyznanie prawa pomocy, nie wykazała, że w jej przypadku nastąpiła taka zmiana sytuacji materialnej, która uzasadniałaby zmianę wydanego w przedmiocie prawa pomocy postanowienia. Takie bowiem elementy mające wpływ na ocenę zdolności płatniczych strony jak kapitał zakładowy, aktywa trwałe, aktywa obrotowe, zapasy oraz należności krótkoterminowe nie uległy zmianie. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak na wstępie, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art 165 i art. 167a P.p.s.a.