I SA/Lu 159/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk po rozpoznaniu w dniu 17 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. U. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a : - odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wnioskiem z dnia 27 maja 2011 r. M. U. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Wniosek dotyczył zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że prowadzi wraz z mężem działalność gospodarczą. Brak zamówień w ostatnim czasie spowodował stan permanentnego zadłużenia. Obecny stan ich zadłużenia wynosi: w bankach – [...] , w ZUS – ok. [...], u rodziny – ok. [...]. Koszt miesięcznego utrzymania mieszkania to: [...] (czynsz), [...] (energia). Spłacają też zadłużenie na kartach kredytowych (minimalne spłaty – [...], odsetki [...], opłacają leki [...]. Strona podała, że wraz z mężem utrzymują się z niewielkich zleceń otrzymywanych w ramach działalności (jako wysokość dochodów miesięcznych ze wspólnie prowadzonej działalności strona podała [...]. Wynagrodzenie z nich w większej części pochłaniają opłaty z ZUS, opłaty mieszkaniowe oraz spłaty kart kredytowych. Brak środków do życia powoduje, że pożyczają oni pieniądze od rodziny. Małżonkowie posiadają mieszkanie o pow. [...] (stanowiące spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu) oraz działkę w pobliżu ul. [...] przeznaczoną pod zieleń miejską oraz samochód pięcioletni. W wykonaniu wezwania do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów M. U. poinformowała (pismo datowane na dzień 29 czerwca 2011 r., że nie ma możliwości wydrukowania wyciągu z rachunków bankowych, wymieniła jedynie salda na kontach, wymieniła też miesięczne wydatki, to jest czynsz [...], energia [...], ZUS za dwie osoby [...] leki [...] i żywność [...]. Do pisma dołączyła deklarację PIT 5 na podatek dochodowy za maj 2011 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie po rozpoznaniu wniosku M. U., postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2011 r. – odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw, argumentując, że kryzys budowlany spowodował utratę pracy przez nią i jej małżonka, ilość zleceń zmalała, w niektórych kwartałach spadła do zera. Pieniądze na środki do życia od dłuższego czasu pochodzą z pożyczek. Długi na kartach kredytowych powstały w okresie, kiedy ich sytuacja była korzystniejsza. Zlecenia w ramach działalności gospodarczej, nawet jeśli przynoszą jakiś dochód, to jest on obciążony podatkami i innymi obciążeniami. Ostatnimi laty prowadzona przez nich działalność gospodarcza pozwala jedynie na zarządzanie długami, tylko pomoc rodziny uchroniła ich od sprzedaży mieszkania. Kwota [...] (wpisu, który miałaby zapłacić, stanowi czwartą część jej miesięcznego utrzymania. W wykonaniu zarządzenia z dnia 12 września 2011 r. skarżąca została wezwana do złożenia dodatkowych wyjaśnień oraz do złożenia dodatkowej dokumentacji obrazującej jej sytuację finansową (wyciągów lub kserokopii z ksiąg podatkowych oraz wyciągów z posiadanych rachunków bankowych). W odpowiedzi na wezwanie strona nadesłała "rozliczenie dochodu z remanentem za cze.-sie. 2011", z którego to wyliczenia strony wynikała strata (-[...]) oraz "podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za cze.-sie.2011" podobnej treści, rozliczenie dochodu z remanentem za styczeń-sierpień 2011", z którego wynikał dochód [...] (również podobne zestawienie w formie tabeli, kserokopię wypełnionej (niepodpisanej, nieostemplowanej) deklaracji na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy za sierpień 2011 oraz pismo, w którym tabelarycznie zestawiła salda kilkunastu kont bankowych, prowadzonych przez nią i męża, oświadczając, że rachunki obsługują oni przez internet, nie potrafią ich wydrukować, natomiast zamówienie wyciągów w bankach to rzecz kosztowna i nie do zrealizowania w tak krótkim terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: "ppsa" przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, beż uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. M. U. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wykładnia art. 246 ( 1 ppsa prowadzi do wniosku, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki (Komentarz do art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.) Odmawiając skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd zauważa, że podane informacje są sprzeczne, niepełne i budzą wątpliwości co do ich wiarygodności: 1) strona, pomimo wezwania Sądu nie wyjaśniła, czy przez okres ostatnich 3 miesięcy spłacała wraz z mężem, i w jakiej wysokości, zadłużenie na kartach kredytowych, co jest istotne dla oceny możliwości finansowych strony, 2) z nadesłanych przez stronę sporządzonych przez nią zestawień z ksiąg podatkowych wynika, że w ciągu ostatnich trzech miesięcy małżonkowie nie osiągnęli dochodu, bo wydatki związane z działalnością niemal równe były uzyskanemu z tego tytułu dochodowi, w związku z czym budzi wątpliwość Sądu kwota faktycznych miesięcznych dochodów strony, którymi dysponuje, skoro ponosi wydatki związane z utrzymaniem, wskazane przez samą skarżącą w piśmie datowanym na dzień 29 czerwca 2011 (k. 48). Wydatki te (wraz z kwotą płaconą na ZUS) to suma ponad trzech tysięcy miesięcznie, a strona na ich pokrycie wykazała dochód od stycznia do sierpnia 2011 roku w kwocie [...]. Gdyby nawet przyjąć, co podnosi skarżąca w sprzeciwie, że gospodaruje się oszczędnie, że na żywność stara się wydawać nawet mniej niż wskazane przez nią [...] że wpływy z działalności cechują się nieregularnością, to nadal wątpliwość co do wiarygodności budzi sytuacja, nawet uwzględniając sporadyczną pomoc rodziny, gdy strona wraz z małżonkiem opłaca mieszkanie, wyżywienie, leki, spłaca zadłużenie na kartach kredytowych i utrzymuje samochód i od początku roku pokrywane jest to z kwoty [...] 3) pomimo wezwania Sądu (oraz uprzednio Referendarza sądowego) strona nie okazała wyciągów z rachunków bankowych, co również byłoby pomocne w ocenie kształtowania się sytuacji finansowej M. U. i jej małżonka, przy czym przyczyny uniemożliwiające wykonanie wezwania sa nieprzekonujące. Strona przygotowująca pisma procesowe przy pomocy komputera, potrafiącej sporządzić tabelaryczne zestawienie sald na kontach oraz obsługującej rachunki bankowe przy pomocy internetu, co wymaga przynajmniej podstawowej znajomości obsługi komputera i internetu. Dla skarżącej nie powinno być zatem problemem sporządzenie wydruku z historii konta za konkretny okres, bo sprzeczne byłoby to z zasadami logiki i doświadczenia życiowego; 4) niezależnie od argumentacji w zakresie nieumiejętności sporządzenia wydruku podnieść należy, że z ogólnodostępnych informacji znanych Sadowi wynika, że wbrew argumentacji strony co do kosztowności i długiego czasu oczekiwania na wydruk z konta, np. bank [...] (w nim między innymi konto posiada skarżąca) wydruki z konta wydaje "od ręki", przy czym za pierwszy miesiąc wydawane są one bezpłatnie. Sytuacja przedstawiona przez stronę budzi uzasadnione wątpliwości, ponieważ informacje podane przez nią są niejednokrotnie sprzeczne, selektywnie i wybiórczo przedstawione. Sytuacji tak przedstawionej nie można uznać za spójną i nie budzącą wątpliwości, co prowadzi do oceny, iż strona nie wykazała w sposób wiarygodny i rzetelny, że nie może ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, przy czym każdorazowo będzie ona zobowiązana do zapłaty co najwyżej [...]. W tej sytuacji na podstawie przepisu art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w postanowieniu.