I SA/Lu 159/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi V. Sp. z o.o. Spółki Komandytowej w S. Z. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Lu 253/20 w sprawie ze skargi V. Sp. z o.o. Spółki Komandytowej w S. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień, maj i czerwiec [...] r. p o s t a n a w i a odrzucić skargę o wznowienie postępowania. "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w [...] dalej: "spółka", "skarżąca", wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 253/20. Wyrokiem tym tut. Sąd oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień, maj i czerwiec 2015 r. W skardze o wznowienie postępowania spółka, reprezentowana przez doradcę podatkowego, wskazała, że wnosi o wznowienie postępowania w sprawie I SA/Lu 253/20 z powodu jego nieważności, gdyż została pozbawiona możliwości działania. Jako podstawę wznowienia wskazała art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a W jej ocenie spełnione zostały warunki dopuszczalności wznowienia postępowania, gdyż istnieje orzeczenie sądu, od którego wnoszona jest niniejsza skarga o wznowienie postępowania (I SA/Lu 253/20), orzeczenie to jest prawomocne i zakończyło ono postępowanie w sprawie. W treści skargi pełnomocnik spółki odwoływał się do treści art.183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. wywodząc, że do pozbawienia strony możliwości obrony jej praw dochodzi w sytuacji, gdy pełnomocnik strony nie zostanie prawidłowo zawiadomiony o rozprawie, a sąd z tego powodu nie odroczy rozprawy - do czego jest zobowiązany z urzędu na podstawie art. 109 p.p.s.a. Pełnomocnik podniósł, że podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem Biura Informacji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, która miała miejsce w dniu 6 kwietnia 2021 r. pracownik pełnomocnika spółki w sprawie I SA/Lu 253/20 uzyskał informację, iż 22 lipca 2020 r. w sprawie o wymienionej wyżej sygnaturze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wydał wyrok oddalający skargę. W związku z tym pełnomocnik spółki wskazując na treść art. 107 p.p.s.a. zauważył, że owszem, nie wstrzymuje rozpoznania sprawy niestawiennictwo stron lub ich pełnomocników, ale jedynie w sytuacji, gdy doszło do ich należytego wezwania. Tymczasem według informacji pracownika Biura Informacji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zawiadomienie skierowane zostało do spółki, na jej adres. Nie zostało zaś skierowane do pełnomocnika, mimo, że pełnomocnictwo w tej sprawie zostało udzielone 22 czerwca 2020 r. i niezwłocznie, tj. 24 czerwca 2020 r. zostało przesłane listem poleconym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, gdzie zostało ujawnione w dniu 26 czerwca 2020 r., tj. prawie miesiąc przed wyznaczonym terminem rozprawy. Pełnomocnik spółki zaznaczył, że z nieznanych spółce powodów Sąd nie przesłał na adres pełnomocnika zawiadomienia o terminie rozprawy i nie zastosował art.109 p.p.s.a. pomimo tego, że w takiej sytuacji odroczenie rozprawy następuje z urzędu, gdyż wadliwość doręczenia wezwania rodzi obowiązek odroczenia rozprawy (art. 109 p.p.s.a.) pod rygorem nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). W ocenie pełnomocnika spółki, przytoczone okoliczności uzasadniają istnienie podstawy skargi o wznowienie postępowania, w związku z czym wniósł o uwzględnienie skargi. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, zaznaczając przy tym, że – mając na uwadze treść zarzutów spółki - nie jest on kompetentny do oceny zdarzeń zaistniałych na etapie postepowania sądowego i ich wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego podlega odrzuceniu. Brak jest bowiem ustawowej przesłanki wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 253/20. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 168 § 1 p.p.s.a., orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje od niego środek odwoławczy. Jak zaś stanowi art. 170 powołanej ustawy, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. P.p.s.a. dopuszcza możliwość obalenia prawomocnego orzeczenia sądowego, gdy zapadło ono z pogwałceniem bezwzględnie obowiązujących zasad prawa i jest rażąco sprzeczne z rzeczywistym stanem sprawy. Temu celowi służy instytucja wznowienia postępowania, która z uwagi na konieczność zapewnienia stabilności orzeczeń sądowych ma charakter wyjątkowy. Jest to środek wyjątkowy w tym znaczeniu, że przysługuje od ściśle określonych orzeczeń i może być oparty na wąsko określonych podstawach, a uruchamiany jest na wniosek strony. Zgodnie z treścią art. 270 p.p.s.a., stanowiącego, że w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, skargę o wznowienie postępowania można oprzeć na jednej z przesłanek wymienionych w Dziale VII powołanej ustawy zatytułowanym "Wznowienie postępowania". Jak z kolei stanowi art. 271 pkt 2 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Zasadniczo, jak stanowi o tym art. 275 p.p.s.a., do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie. Zgodnie zaś z treścią art. 276 ustawy powołanej wyżej, do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Z art. 277 p.p.s.a. wynika, że skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Przy czym, zgodnie z treścią art. 278, po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Zgodnie z art. 280 § 1, sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Jak zaś stanowi art. 281, na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. W rozpatrywanej sprawie skarga o wznowienie postępowania przed sądem administracyjnym została wniesiona w ustawowym 3-miesięcznym terminie, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a, a w treści skargi pełnomocnik powołał jako postawę wznowienia postępowania okoliczność przewidzianą w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., co powoduje że nie ma zastosowania ograniczenie czasowe możliwości wniesienia skargi o wznowienie postępowania wynikające z art. 278 p.p.s.a. Z tego względu, biorąc także pod uwagę treść art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842), sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie niejawnym w składzie trzech sędziów. Na wstępie stwierdzić należy, że wyrok z dnia 22 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 253/20 oddalający skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 24 lutego 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień, maj i czerwiec 2015 r., jest prawomocny od dnia 22 sierpnia 2020 r. (jak to wynika z treści postanowienia z dnia 1 września 2020 r. o stwierdzeniu prawomocności, nadto z akt postępowania sadowego w sprawie I SA/Lu 253/20 nie wynika, aby którakolwiek ze stron postępowania sadowego żądała doręczenia odpisu orzeczenia z uzasadnieniem). Z tego względu, zgodnie z treścią art. 281 Sąd w składzie rozpoznającym skargę o wznowienie w pierwszej kolejności rozważył kwestię dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem w sprawie I SA/Lu 253/20, tj. zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz istnienie ustawowej podstawy wznowienia. Zgodnie z twierdzeniem pełnomocnika skarżącego, co do którego to twierdzenia nie ma podstaw by je podważać, pracownik pełnomocnika dowiedział się o wydaniu wyroku w sprawie I SA/Lu 253/20 w dniu 6 kwietnia 2021 r. Skarga o wznowienie postępowania, datowania na 12 kwietnia 2021 r., została wniesiona w dniu 13 kwietnia 2021 r., a zatem z zachowaniem terminu trzymiesięcznego, liczonego od dnia, w którym strona twierdząca o pozbawieniu jej możności działania, a ściśle pełnomocnik strony, dowiedziała się o orzeczeniu. Na marginesie jedynie zauważyć można, że jak wynika z akt postępowania sądowego w sprawie I SA/Lu 253/20, pełnomocnik ustanowiony w dniu 22 czerwca 2020 r., do 6 kwietnia 2021 r., tj. dnia, w którym przeprowadził rozmowę telefoniczną z pracownikiem Biura Informacji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, nawet nie zapoznał się z aktami sprawy (skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, złożoną w dniu 19 marca 2020 r., sporządziła spółka samodzielnie). Skarżąca jako podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego wskazała przesłankę przewidzianą w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., twierdząc, że wskutek naruszenia prawa była pozbawiona możliwości działania w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 22 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 253/20. Do pozbawienia strony możności obrony jej praw – zdaniem pełnomocnika - doszło z tego powodu, że pełnomocnik strony nie został prawidłowo powiadomiony o rozprawie, a Sąd, niezgodnie z treścią art. 109 p.p.s.a., nie odroczył rozprawy. Pełnomocnik podniósł, że jak wynika z akt sprawy, zawiadomienie o terminie rozprawy zostało skierowane do strony (na jej adres), nie zostało zaś skierowanie do pełnomocnika. W związku z tym pełnomocnik strony odwołując się do postanowienia SN z dnia 8 maja 1974 r., sygn. akt II CR 163/74, wyraził stanowisko, że zawiadomienie pełnomocnika o terminie rozprawy przez stronę, a nie przez sąd nie wywołuje skutków doręczenia. Odnosząc się do powołanej przez pełnomocnika skarżącej podstawy wznowienia postępowania zauważyć trzeba, że na rozprawę w sprawie I SA/Lu 253/20, wyznaczoną w dniu 22 lipca 2020 r. w imieniu organu stawiła się radca prawny A. G.-K., natomiast w imieniu skarżącej nikt się nie stawił. Z treści protokołu rozprawy wynika, że strona o terminie rozprawy zawiadomiona została prawidłowo ze skutkiem na dzień 14 lipca 2020 r. Po zamknięciu rozprawy i naradzie, tego samego dnia ogłoszony został wyrok. Zaznaczyć trzeba, że zawiadomienie o terminie rozprawy, skierowane na adres strony, nadane zostało przez Sąd 25 czerwca 2020 r. (k. 77 akt sądowych w sprawie I SA/Lu 253/20). Jak wynika z koperty oraz zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłka skierowana została pod adres: "A" sp. z o.o. Spółka komandytowa w [...] (poprzednio "B"), [...] [...] [...]. Zwrócić należy uwagę, że wskazany adres wg rejestru przedsiębiorców KRS jest adres aktualny od 13 lipca 2015 r., wskazany został w skardze z dnia 16 marca 2020 r. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień, maj i czerwiec 2015 r. (w której to sprawie wydany został prawomocny wyrok objęty skargą o wznowienie postępowania), a także w skardze o wznowienie postępowania przed sądem administracyjnym. Z koperty, w której znajduje się przesyłka wynika, że była ona awizowana w dniu 30 czerwca oraz w dniu 8 lipca 2020 r., natomiast w dniu 16 lipca została zwrócona do nadawcy z adnotacją: "nie podjęto w terminie". Z treści koperty, a także w systemu EZD wynika ponadto, że przesyłka, o której mowa została przez Sąd nadana w dniu 25 czerwca 2020 r. Z kolei pismo przewodnie od A. S. doradcy podatkowego z dnia 22 czerwca 2020 r. (z adnotacją Przewodniczącej z dnia 26 czerwca 2020 r.: "odnotować wstąpienie do sprawy pełnomocnika") oraz pełnomocnictwo dla wskazanego wyżej doradcy podatkowego udzielone w dniu 22 czerwca 2020 r., podpisane w imieniu spółki przez D. M. i dowód uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (k. 73-75) wpłynęło do Sądu w dniu 26 czerwca 2020 r. Z koperty (k. 76) wynika, że przesyłka została nadana do Sądu w dniu 24 czerwca 2020 r. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 271 pkt 2 p.p.s.a można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Aby zatem doszło do wznowienia postępowania na podstawie powołanego przepisu muszą zostać spełnione trzy przesłanki: (1) w sprawie doszło do naruszenia przez sąd przepisów postępowania; (2) w wyniku naruszenia tych przepisów strona została pozbawiona możności działania bez własnej winy (zob. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2557/11; (3) zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego, a pozbawieniem strony możliwości działania. O pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania (zob. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1144/10), tj. gdy z przyczyny niezależnej od strony zainteresowanej, nie mogła ona wziąć udziału w postępowaniu lub w istotnej jego części (zob. wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 131/10). Aby zaś ów brak możności działania przez stronę stanowił przesłankę wznowienia postępowania przez sądem administracyjnym musi on być następstwem naruszenia procedury przez sąd, polegającego na tym, że dany podmiot miał ustawowe prawo czynnego udziału w postępowaniu lecz został tego prawa w praktyce pozbawiony (zob. wyrok NSA z dnia 20 maja 2003 r., sygn. akt II SAB 18/03 oraz z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2213/17). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła powołana przez skarżącą podstawa wznowienia postępowania przewidziana w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Nie doszło bowiem do naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przepisów postępowania. Zwrócić należy uwagę, że jak wynika jednak z akt sprawy o sygn. akt I SA/Lu 253/20, w wykonaniu zarządzenia o wyznaczeniu rozprawy, datowanego na dzień 24 czerwca 2020 r., wystosowano do strony zawiadomienie o rozprawie mającej się odbyć w dniu 22 lipca 2020 r. Zawiadomienie zostało wyekspediowane do spółki na jej adres, o którym była wyżej mowa, w S. Podkreślić trzeba, że przesyłka została wyekspediowana z Sądu do strony w dniu 25 czerwca 2020 r. co wynika z daty wygenerowania jej w systemie EZD (kod kreskowy i daty 25.06.2020 widniejącej na kopercie, w której znajdowała się przesyłka - k. 77 akt sadowych sprawy o sygn. I SA/Lu 253/20). W dniu tym nie był Sądowi znany fakt ustanowienia przez spółkę pełnomocnika. Jak już wyżej była o tym mowa, skarżąca samodzielnie sporządziła datowaną na 16 marca 2020 r. skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 24 lutego 2020 r. Przesyłka zawierająca pełnomocnictwo udzielone przez spółkę doradcy podatkowemu A. S. do reprezentowania jej w sprawie I SA/Lu 253/20 do tutejszego Sądu wpłynęło w dniu 26 czerwca 2020 r. (data widniejąca na pieczęci wpływu w Biurze podawczym sądu, k.73), a zatem już po wyekspediowaniu w dniu 25 czerwca 2020 r. zawiadomienia o terminie rozprawy skierowanego prawidłowo (według wiedzy Sądu z dnia 25 czerwca 2020 r.) do strony działającej samodzielnie na jej prawidłowy adres. Zawiadomienie zostało doręczone skarżącej w sposób prawem przewidziany w trybie doręczenia zastępczego, uregulowanego art. 73 p.p.s.a. Przesyłka była dwukrotnie awizowana: 30 czerwca 2020 r. i 8 lipca 2020 r. Wobec jej niepodjęcia w terminie, w dniu 16 lipca 2020 r. została zwrócona do nadawcy. Oznacza to, że zarówno w dniu sporządzenia zawiadomienia o rozprawie (24 czerwca 2020 r.) jak i w dniu wyekspediowania go do strony (25 czerwca 2020 r.), Sąd nie miał wiedzy o ustanowieniu pełnomocnika w sprawie, gdyż takowe pełnomocnictwo dotarło do Sądu 26 czerwca 2020 r. i dopiero od momentu dowiedzenia się o ustanowieniu pełnomocnika w sprawie, Sąd był tą wiedzą związany, czemu dał wyraz odnotowując w dniu 26 czerwca 2020 r. wstąpienie pełnomocnika do sprawy. Zawiadomienie strony o mającej się odbyć rozprawie odbyło się zatem z poszanowaniem art. 91 § 2 p.p.s.a., z uwzględnieniem właściwych przepisów o doręczeniach (Rozdział 4, w szczególności art. 73 p.p.s.a.). Nie można więc, jak była o tym mowa, dopatrzeć się naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przepisu prawa, czy to przy ekspediowaniu przesyłki do strony na prawidłowy adres, czy to w określeniu w niej prawidłowego adresata, czy też w odniesieniu do przyjęcia, iż wystąpił skutek doręczenia zawiadomienia o rozprawie. W takiej sytuacji zgodnie z treścią art. 107 p.p.s.a. możliwe było przeprowadzenie rozprawy mimo niestawiennictwa strony. Tym samym całkowicie bezpodstawne są zawarte w skardze o wznowienie postępowania przed sądem administracyjnym zarzuty, jakoby skarżąca spółka została pozbawiona możliwości obrony swoich praw z przyczyn od niej niezależnych, tj. z powodu nieprawidłowego powiadomienia o rozprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd - na podstawie art. 281 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.