I SA/Lu 166/22
WyrokWSA w Lublinie2022-06-29
Skład orzekający: Monika Kazubińska-Kręcisz, Wiesława Achrymowicz, Andrzej Niezgoda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, opierając się wyłącznie na danych z rejestru REGON dotyczących kodu PKD, mimo że strona skarżąca twierdziła, iż faktycznie prowadziła inną przeważającą działalność gospodarczą, a także mimo wcześniejszych wskazań sądu administracyjnego co do konieczności wszechstronnego zebrania materiału dowodowego?Ratio decidendi
Organ rentowy nieprawidłowo odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania składek, ponieważ nie wykonał wytycznych sądu administracyjnego zawartych w poprzednim wyroku. Sąd podkreślił, że organ powinien był wszechstronnie zbadać faktyczny rodzaj przeważającej działalności gospodarczej strony, a nie ograniczać się do danych z rejestru REGON, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona wskazywała na prowadzenie działalności w formie spółki cywilnej o innym kodzie PKD, który był jej faktycznie przypisany od lat. Organ nie uwzględnił również dowodów wskazanych przez stronę, w tym dokumentów z postępowania przed sądem powszechnym.Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił I. K. zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za styczeń 2021 r., wskazując, że jej przeważająca działalność gospodarcza według rejestru REGON miała kod 46.42.Z, a nie kod uprawniający do ulgi (47.71.Z). Decyzja ta została wydana ponownie po uchyleniu przez WSA wcześniejszej decyzji z powodu przedwczesnego zebrania materiału dowodowego. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. poprzez braki w postępowaniu dowodowym i pominięcie istotnych dowodów, a także niezastosowanie przepisów rozporządzenia dotyczącego wsparcia w pandemii COVID-19. Podnosiła, że faktycznie prowadziła działalność pod kodem 47.71.Z, również w ramach spółki cywilnej, co zostało potwierdzone w innym postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zasądził od Zakładu na rzecz I. K. kwotę 486,50 zł z tytułu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Andrzej Niezgoda Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Woźny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 stycznia 2022 r. nr 200000/71/75325/2021/RDZ-B7 w przedmiocie zwolnienia z opłacania składek I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz I. K. kwotę 486,50 zł (czterysta osiemdziesiąt sześć złotych pięćdziesiąt groszy) z tytułu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia 25 stycznia 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił I. K. (stronie, skarżącej) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i na ubezpieczenie zdrowotne za styczeń 2021 r.
Organ wskazał na treść § 10 ust. 1 oraz § 11 pkt 1 rozporządzenia z 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. z 2021 r., poz. 152; dalej: rozporządzenie). Wyjaśniał, że strona w dniu 23 lutego 2021 r. wystąpiła o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za styczeń 2021 r. W kwestionariuszu jako przeważającą działalność wg PKD wskazała kod 47.71.Z oraz oświadczyła o uzyskaniu niższego o co najmniej 40% przychodu w styczniu 2021 r. w stosunku do stycznia 2020 r.
Organ wydał w dniu 2 marca 2021 r. decyzję odmowną, która została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 września 2021 r. (sygn. akt III SA/Lu 248/21). Sąd wskazał, że rozstrzygnięcie organu było przedwczesne, bo wydane przed zgromadzeniem i oceną materiału dowodowego. Stanął na stanowisku, że rzeczą organu było ustalenie, przy czynnym udziale strony, jaką rzeczywiście przeważającą działalność wnioskująca wykonuje. Zapisy REGON są tylko jednym z dowodów w tej sprawie. W uzasadnieniu wyroku podkreślono także, że ocenie winno podlegać dokonanie zmian w rejestrze REGON z datą wsteczną. Sąd wskazał na dowody przedłożone przez stronę przy skardze i zobowiązał organ do pełnego ich wykorzystania w ponownie prowadzonym postępowaniu.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ pismem z dnia 5 listopada 2021 r. wezwał stronę do udziału w podejmowanych czynnościach poprzez złożenie dowodów (innych niż dotychczas) na okoliczność rodzaju prowadzonej jako przeważającej działalności gospodarczej.
Organ wskazał, że na powyższe wezwanie strona nie zareagowała i nie przedłożyła żądanych dowodów. W piśmie z dnia 17 grudnia 2021 r. wskazała, że wszystkie istotne dla sprawy dokumenty i wyjaśnienia złożyła w dotychczasowym postępowaniu.
Odwołując się do treści art. 31zo ust. 10, ust. 11 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r. Poz. 1842, dalej: ustawa o COVID-19) organ zaznaczył, że niewypełnienie którejkolwiek z materialnych przesłanek ulgi skutkuje odmową jej przyznania. W przypadku przesłanki prowadzenia przeważającej działalności o określonym kodzie według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, ustaleń dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON, w brzmieniu na 30 listopada 2020 r. W przypadku strony, w ewidencji figurował w tej dacie kod przeważającej działalności 46.42.Z. Kod ten nie został wymieniony przez ustawodawcę jako uprawniający do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Prowadzi to do uznania, że skarżąca nie spełnia warunków do przyznania ulgi.
Organ zauważył, że strona powoływała się na prowadzenie działalności w formie spółki cywilnej, która posiadała kod działalności przeważającej 47.71.Z. Jako wspólnik spółki cywilnej skarżąca prowadziła jednak odrębną działalność gospodarczą, posiadała odrębny wpis w ewidencji i - jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność - podlega (niezależnie od spółki) obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym. Organ wyjaśnił też, że skarżąca dokonała zmiany przeważającego kodu PKD na 47.71.Z. w ewidencji już po terminie wskazanym w ustawie (21 stycznia 2021 r.).
I. K. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wniosła o uchylenie decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 80 k.p.a. przez braki w postępowaniu dowodowym oraz pominięcie istotnych faktów i dowodów przy rozpatrywaniu sprawy;
- art. 107 § 3 i § 6 k.p.a. przez błędne, lakoniczne uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji oraz pominięcie prawomocnego wyroku Sadu Okręgowego w Lublinie [...] z 30 grudnia 2021 r., sygn. [...], przyznającego jej prawo do świadczenia postojowego;
- § 10 ust 1 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 poprzez jego niezastosowanie, wskutek czego organ nie uwzględnił wniosku strony o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.
Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodów z dokumentów w postaci protokołu z jej przesłuchania przed sądem ubezpieczeń, wyroku zapadłego przed tym sądem w sprawie sygn. [...] i pisma organu z dnia 28 lutego 2022 r. informującego o wypłacie świadczenia postojowego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżąca prowadzi działalność od 2 stycznia 2009 r., m. in. w formie spółki cywilnej – pod przeważającym kodem 47.71.Z. Spółka powstała w 1991 r. i jej przeważającą działalnością od początku była sprzedaż detaliczna odzieży, oznaczona kodem 47.71.Z. Wspólniczka skarżącej prowadzi działalność pod tym właśnie kodem. Organ przyznał wspólniczce skarżącej prawo do świadczenia postojowego i je wypłacił, nadto zwolnił ją z opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r. i styczeń 2021 r. W związku z powyższym, zdaniem skarżącej, nie mogła ona – jako wspólnik spółki cywilnej - prowadzić przeważającej działalności PKD innej niż ta spółka i druga jej wspólniczka. Strona podniosła też, że dokonała zmiany kodu działalności z datą wsteczną, tj. od dnia 2 stycznia 2009 r.
Zdaniem skarżącej, istotnym jest to (na co wyraźnie wskazał Sąd w wiążącym wyroku), jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) przedsiębiorca faktycznie prowadził w dniu 30 listopada 2020 r., a nie jaki rodzaj przeważającej działalności figurował w rejestrze i w ewidencji. W sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem w rejestrach a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności.
Skarżąca wskazała, że sąd ubezpieczeń społecznych przyznał jej prawo do świadczenia postojowego oceniając, że na dzień 30 listopada 2020 r. faktycznie prowadziła przeważającą działalność, której przedmiot mieści się w kodzie PKD 47.71.Z. Wobec powyższego, jeżeli skarżąca spełniła przesłanki przyznające prawo do świadczenia postojowego, to bez wątpienia spełnia tożsame przesłanki do zwolnienia z obowiązku opłacania składek.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie. Poparł stanowisko prezentowane w decyzji. Wskazał, że na wezwanie organu skarżąca nie złożyła żadnych dowodów, w tym dokumentów potwierdzających spadek przychodów o co najmniej 40% za styczeń 2021 r. w stosunku do stycznia 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie realizuje wytycznych sądowych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 września 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 248/21.
Należy bowiem stanowczo podkreślić, że kontrolowana decyzja zapadła w warunkach związania organu prawomocnym wyrokiem wskazanym powyżej (art. 170 p.p.s.a.). Związanie to dotyczy nie tylko organu, ale również sądu w niniejszej sprawie. Nadto, co istotne, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W orzecznictwie podkreśla się, że ustanowiona w przepisie art. 153 p.p.s.a. zasada związania oceną prawną powoduje, iż skutki prawomocnego wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12, z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1101/16). Ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji (postanowienia) wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek uchylającego decyzję wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 353/16). Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018, uw. 3 i 5 do art. 153).
Na tle art. 153 p.p.s.a. w orzecznictwie przyjmuje się, że ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenianych faktów i dowodów oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok WSA w Łodzi z 19 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 1148/18). Związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu tego przepisu oznacza zaś, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.
Uwzględniając zatem konsekwencje wynikające z art. 153 p.p.s.a. należy podkreślić, że w sytuacji, gdy organ i sąd działają w warunkach związania oceną prawną wyrażoną w wyroku uprzednio wydanym w sprawie, kontrola zgodności z prawem ponownie podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia powinna być przede wszystkim ukierunkowana na to, czy organ administracji zrealizował adresowane do niego wytyczne co do dalszego postępowania w sprawie, o ile - rzecz jasna - nie ustał walor prawnego związania tymi wytycznymi, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (stan prawny i faktyczny nie uległ bowiem zmianie).
Przypomnieć zatem należy, że we wskazanym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zdyskredytował ocenę prawną dokonaną przez Zakład w decyzji z dnia 2 marca 2021r.
W uzasadnieniu wyroku, którym uchylono tę decyzję wskazano, że poprzestanie przez organ na stwierdzeniu, że skarżąca dokonała zmiany kodu przeważającej działalności na kod PKD 47.71.Z w dniu 21 stycznia 2021 r., a w dniu 30 listopada 2020 r. posiadała wpis PKD 46.42.Z i odmówienie z tej tylko przyczyny zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że w toku prawidłowo prowadzonego postępowania przedsiębiorca ma prawo do obalenia domniemania wynikającego z wpisu w rejestrze przedsiębiorców i podmiotów REGON. Może to uczynić dowodząc, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny niż wynikający z danych widniejących w rejestrze. Rodzaj przeważającej działalności gospodarczej określa się przy tym zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz.U z 2015 r., poz. 2009 ze zm.). W przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą ustaleniu podlega wówczas procentowy udział poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, ustaleniu podlega udział pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności w ogólnej liczbie pracujących (§9 ust. 2 pkt 3 lit a cyt. rozporządzenia).
Sąd podkreślił, że ustalenie rodzaju przeważającej działalności gospodarczej należy do sfery ustaleń stanu faktycznego. Ograniczenie się organu wyłącznie do sprawdzenia wpisów w CEiDG i REGON zaprzecza celom przyjętych regulacji w zakresie zwalczania skutków epidemii COVID-19 oraz narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa. Jakkolwiek to na stronie spoczywa obowiązek wykazania rodzaju przeważającej działalności gospodarczej, to również na organie ciążą obowiązki procesowe wynikające z art. 7, art. 77 § 1, art. 9, art. 10 i art. 79a § 1 k.p.a.
Zdaniem Sądu, organ nie umożliwił skarżącej przedstawienia dowodów dla wykazania, że spełnia kryterium prowadzenia na dzień 30 listopada 2020 r. działalności przeważającej według kodu PKD wskazanego w §10 ust. 1 rozporządzenia o COVID-19. Organ wziął wprawdzie pod uwagę fakt zmiany wpisu dokonany na skutek zgłoszenia z 21 stycznia 2021 r., pominął jednak istotną w sprawie okoliczność, a mianowicie to, że zmiana przeważającego kodu działalności gospodarczej dokonana została od 2 stycznia 2009 r.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Zakład wystąpił pismem z dnia 5 listopada 2021 r. do skarżącej, wzywając do "złożenia dowodów, innych niż dotychczas dołączono do akt sprawy, które wskazywałyby, że istnieje podstawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek". W zakreślonym terminie skarżąca nie złożyła dowodów, jednak w odpowiedzi na pismo organu z dnia 9 grudnia 2021 r. zawiadamiające o zakończeniu postępowania, złożyła pismo z dnia 17 grudnia 2021r., w którym wskazała, że materiał dowodowy jest znany i dostępny organowi. Zwróciła uwagę na dowody zebrane w sprawie toczącej się z udziałem organu przed sądem powszechnym sygn. akt [...] o przyznanie jednorazowego świadczenia postojowego za tożsamy okres. Wyjaśniła, że w sprawie tej zgromadzono nie tylko istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy dokumenty, ale też skarżąca została przesłuchana informacyjnie i dowodowo. Z treści tych zeznań (objętych protokołami z rozpraw) wynika wprost, że spełnia ona przesłanki do zastosowania wnioskowanej ulgi.
We wcześniejszych pismach w sprawie skarżąca z kolei podnosiła, że rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej od 2 stycznia 2009 r. Od tego momentu prowadzi razem z siostrą spółkę cywilną pod nazwą A. . Jak wynika z rejestru REGON prowadzonego dla A. , od dnia 15 maja 1991 r. firma ta prowadzi działalność gospodarczą pod przeważającym kodem PKD 47.71.Z. Powyższe nie budziło wątpliwości organu, gdy rozpoznawał wniosek wspólniczki, której przyznał zarówno ulgę w spłacie składek za listopad 2020 r. i styczeń 2021 r, jak i jednorazowe świadczenie postojowe. W tych okolicznościach skarżąca podniosła, że jako wspólnik spółki cywilnej nie mogła prowadzić jako przeważającej innej działalności niż sama spółka.
W konsekwencji, Zakład ponownie nie uwzględnił wniosku strony (decyzja Zakładu z dnia 25 stycznia 2022 r.) wskazując, że według stanu na dzień 30 listopada 2020 r. zarówno w CEiDG, jak i w bazie REGON figurował kod PKD 46.42.Z nie uprawniający do przyznania zwolnienia. Zmiany kodu dokonano dopiero w dniu 21 stycznia 2021 r. Brak aktualizacji danych w rejestrach obciąża – zdaniem organu - przedsiębiorcę. Organ zwrócił też uwagę na fakt, że skarżąca na wezwanie nie wskazała żadnych dowodów na swoje twierdzenia, nie obaliła zatem domniemania wynikającego z wpisu w rejestrze REGON. W związku z tym, że w analogicznym okresie roku ubiegłego (czyli w styczniu 2021 r.) skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej oznaczonej kodem PKD uprawniającym do zwolnienia, zdaniem organu, brak jest również możliwości porównania przychodu. Tym samym w decyzji z dnia 25 stycznia 2022 r. Zakład ponownie wskazał, że skarżąca nie spełniła warunków do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za wskazany we wniosku okres.
W ocenie Sądu stanowisko organu jest bezzasadne, a co najmniej przedwczesne. Pomimo bowiem nałożonych na organ w prawomocnym wyroku sądowym obowiązków w zakresie zgromadzenia i oceny dowodów, organ zobowiązaniu temu nie sprostał. W ocenie Sądu, organ, pomimo dyrektyw płynących z uzasadnienia wyroku WSA w Lublinie z dnia 28 września 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 248/21, ponownie nie dokonał rzetelnej oceny realiów sprawy. Nie tylko nie ocenił dowodów i twierdzeń płatnika, ale też (a może nawet przede wszystkim) nie odniósł się do faktu dokonania zmiany wpisu PKD od 2 stycznia 2009 r. To zaś oznaczałoby, że aktualny na dzień 30 listopada 2020 r. kod przeważającej działalności gospodarczej skarżącej uprawniałby ją do przyznania ulgi. Wpisu tego dokonano wprawdzie po tej dacie, jednak z mocą wsteczną, a w dacie wydania decyzji organowi bez wątpliwości taka treści wpisu była już znana.
Organ nie wykonał też obowiązków procesowych wynikających z art. 9 i art. 79a § 1 k.p.a. Nie wskazano na te przesłanki zależne od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem. Wystosowane do płatnika wezwanie – pomimo wskazań sądowych – nie zawierało zobowiązania do wykonania konkretnych obowiązków zmierzających do wykazania istotnych dla sprawy okoliczności, ale ogólne wezwanie do złożenia nowych dowodów. Kompletowanie dowodów i wszelkie decyzje w tym przedmiocie pozostawiono skarżącej. Jakkolwiek Sąd podkreślił, że ciężar dowodu w zakresie faktów obalających domniemanie wpisu w rejestrze REGON spoczywa co do zasady na stronie skarżącej (ona bowiem jest we władaniu tych danych i dowodów, które są konieczne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sporu), to jednak równocześnie podkreślił, że w żadnym razie nie zwalnia to organu z obowiązków określonych w art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 9 oraz art. 79a § 1 k.p.a. Takie stwierdzenie oznacza, że organ jest zobligowany do podjęcia wszelkich działań w celu zupełnego i prawidłowego ustalenia faktów, a następnie podjęcia oceny tych faktów z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa. W tym celu winien podjąć wszelkie starania, by zebrać i ocenić zgodnie z zasadą swobody (wyznaczonej zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego) materiał dowodowy. Skarżącemu przysługuje w tym względzie odpowiednia inicjatywa dowodowa, jednak jej brak nie powoduje, że organ może odstąpić od poszukiwania właściwych dowodów i ich przeprowadzenia z urzędu. Brak współdziałania strony z organem może spowodować negatywne skutki w postaci wydania decyzji odmownej w sprawie jej wniosku, ale tylko wówczas, gdy w sposób absolutnie oczywisty unika ona przedstawienia żądanych przez organ dowodów i ujawnienia istotnych w sprawie faktów. Jeśli zaś strona, działająca bez profesjonalnego pełnomocnika, nie jest świadoma rzeczywistych oczekiwań organu (np. wystosowane do niej żądanie jest sformułowane w dużej ogólności, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie), nie sposób uznać za właściwe, by zaniechanie strony traktować jako brak współdziałania, skutkujący negatywnym rozstrzygnięciem sprawy i zwalniający organ z obowiązków procesowych wyznaczonych ustawą k.p.a.
W szczególności jednak organ nie dokonał analizy pisma strony z 17 grudnia 2021 r. pod kątem wskazanych w nim źródeł i środków dowodowych. Tymczasem pismo to można potraktować co najmniej jako informację o dowodach, co powinno zostać przez organ rozważone, a wnioski organu w tym przedmiocie winny znaleźć się w treści decyzji. Strona wyraźnie wskazała bowiem na dowody z dokumentów (w tym dokumentów urzędowych) znajdujące się w aktach sprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym [...] (w sprawie tej stroną pozwaną jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych). Sprawa ta została już zakończona, a wyrok tego Sądu i jego uzasadnienie wskazuje na uwzględnienie twierdzeń i wniosków strony, zbieżnych z jej stanowiskiem w niniejszej sprawie. Skarżąca podniosła nadto, że w sprawie tej złożyła zeznania, a zatem organ winien rozważyć potrzebę dołączenia protokołu obejmującego czynność przesłuchania, jak też innych dowodów zebranych we wskazanym przez stronę zbiorze dokumentów.
Nie sposób też, zdaniem Sądu, abstrahować od okoliczności, że płatniczka prowadziła przeważającą działalność jako wspólnik spółki cywilnej. Spółka niespornie prowadziła zaś przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 47.71.Z, wymienionym wprost w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19. W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy działalność jest prowadzona przez przedsiębiorcę w formie spółki cywilnej, nie można tracić z pola widzenia danych wynikających z CEiDG co do przedmiotu działalności tej spółki. Te okoliczności są istotne z punktu widzenia dokonanej w sprawie wykładni przepisów art. 31zo ust. 10 i 11 ustawy o COVID-19. Sąd wskazał bowiem, że rodzaj przeważającej działalności gospodarczej ustalać należy na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogóle wartości przychodów ze sprzedaży lub jeżeli nie jest możliwe zastosowanie takiego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności w ogólnej liczbie pracujących (§9 ust. 1 i 2 pkt 3 lit a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń, Dz.U. z 2015 r., poz. 2009 ze zm.).
Co istotne, organ ocenił, że podnoszony przez skarżącą argument prowadzenia przez nią (od 2009 r.) działalności w formie spółki cywilnej A. pozostaje bez znaczenia dla sprawy - wspólnik spółki cywilnej prowadzi bowiem odrębnie rejestrowaną działalność gospodarczą i jest traktowany jako samodzielny/odrębny płatnik składek. Tymczasem nie sposób abstrahować od tego, że spółka cywilna jest spółką osobową, jej działalność jest w założeniu tożsama z działalnością wspólników. Jest to umowa cywilnoprawna, w oparciu o którą wspólnicy jako przedsiębiorcy prowadzą łącznie działalność gospodarczą o tym samym profilu. Łączy ich wspólny cel gospodarczy oraz odpowiedzialność całym swoim majątkiem za zobowiązania. Spółka cywilna nie jest natomiast co do zasady odrębnym podmiotem praw i obowiązków, są nimi jej wspólnicy. Spółka cywilna sama w sobie nie podlega rejestracji w CEIDG ani w KRS. Rejestracji podlegają wspólnicy. Jeśli są nimi osoby fizyczne, które nie są jeszcze przedsiębiorcami, muszą zarejestrować się w CEIDG, jeśli zaś prowadzą już indywidualne, zarejestrowane działalności gospodarcze - po uzyskaniu numerów NIP i REGON spółki cywilnej powinni dokonać aktualizacji wpisów w CEIDG, tj. uzupełnić je o NIP i REGON spółki. Fakt zatem, że spółka cywilna w systemie prawa ubezpieczeń społecznych posiada podmiotowość i – odrębnie od wspólników – może regulować składki (być nimi obciążana), nie ma dla oceny sprawy - z punktu widzenia przesłanek z art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19 - żadnego znaczenia. Działalność spółki cywilnej to działalność jej wspólników. Organ nie ustalił natomiast, że I. K. w okresie objętym wnioskiem nie była płatnikiem składek, bowiem regulowała je za nią spółka cywilna.
W ocenie Sądu, działania organu nie dają podstawy do uznania, że wykonał on w sposób należyty wytyczne sądowoadministracyjne, zawarte w wiążącym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 czerwca 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 235/21. To zaś powoduje, że w sprawie doszło do istotnego naruszenia przepisów procesowych, w tym w szczególności art. 153 p.p.s.a. i przepisów k.p.a. wskazywanych w wiążącym organ wyroku, a w konsekwencji wydania rozstrzygnięcia nie respektującego ocen dokonanych przez sąd administracyjny w prawomocnym wyroku.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania zawarte w wyroku z dnia 28 września 2021r., a uzupełnione o ocenę zawartą w niniejszym wyroku (zwłaszcza gdy chodzi o relację spółka cywilna – wspólnik oraz jej wpływ na ocenę zasadności wniosku w kontekście przesłanek wskazanych w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19). W szczególności przeprowadzi stosowne postępowanie dowodowe, zmierzające do ustalenia rzeczywistego rodzaju przeważającej działalności prowadzonej przez skarżącą na dzień 30 września 2020 r., przy czym – chcąc skorzystać z jej wiedzy i posiadanych dowodów – sformułuje wezwanie w sposób umożliwiający wywiązanie się ze zobowiązania (wskaże w nim oczekiwane dla prawidłowego rozstrzygnięcia dokumenty lub zakres niezbędnych informacji, jakie winny być udzielone przez skarżącą, w tym dotyczących spadku przychodów w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, czyli w styczniu 2021 r. lub w grudniu 2020 r.). Kierując się udostępnioną przez skarżącą informacją o dowodach, zawartą w piśmie z dnia 17 grudnia 2021 r. dokona oceny ich przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy, korzystając ewentualnie z dokumentów zebranych w zbiorze akt postępowania przed sądem powszechnym. Uwzględni fakt zakończenia postępowania sądowego przed sądem ubezpieczeń i podstaw faktycznych wydanego w sprawie wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018r., poz. 265). Na zasądzoną od organu kwotę składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz zwrot wydatku w kwocie 6,50 zł wskazanego w piśmie pełnomocnika skarżącej z dnia 22 czerwca 2022 r., a wynikającego z poniesionych kosztów korespondencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło