I SA/Lu 17/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), WSA Andrzej Niezgoda Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi R. M. i B. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej (organ) uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (organ I instancji, organ egzekucyjny) z dnia [...] odmawiające uwzględnienia zarzutów B. i R. małżonków M. (zobowiązani) do opisu i oszacowania nieruchomości z powodu złożenia ich z przekroczeniem ustawowego terminu, a następnie umorzył postępowanie w sprawie tych zarzutów. Jak wynika z uzasadnień rozstrzygnięć organów, w stosunku do zobowiązanych jest prowadzona egzekucja na podstawie tytułu wykonawczego nr SM [...]/11, obejmującego zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. w wysokości [...] zł z odsetkami. Zobowiązani dobrowolnie nie uregulowali dochodzonej należności. Wobec tego doszło do egzekucji z nieruchomości zobowiązanych położonych w K. , stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 0,27 ha i w B., stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 0,2353 ha. W dniu [...] zobowiązani otrzymali zawiadomienie o tym, że termin opisu i oszacowania tych nieruchomości został wyznaczony na dzień [...] od godziny 9.00, poczynając od nieruchomości w K. (k. 89, 90 akt egzekucyjnych). W wyznaczonym dniu, tj. [...] przeprowadzono część opisową opisu i oszacowania nieruchomości, co zostało udokumentowane protokołem, podpisanym przez rzeczoznawcę majątkowego i przedstawiciela organu I instancji. Zobowiązani nie byli obecni przy tej czynności. W protokole z dnia [...] podano informację, że dalsze czynności w przedmiocie opisu i oszacowania nieruchomości zostaną przeprowadzone w dniu [...] o godzinie 9.00. W planowanym terminie, a więc [...] oszacowano nieruchomość, co zostało udokumentowane protokołem, który podpisali rzeczoznawca majątkowy i przedstawiciel organu I instancji. Zobowiązani nie uczestniczyli również w czynności w dniu [...] Zatem opis i oszacowanie nieruchomości ukończono [...] Protokół dokumentujący czynności przeprowadzone w dniu [...] został doręczony zobowiązanym w dniu 20 lipca 2016 r. (k. 92-94, 127-129 akt egzekucyjnych). W dalszej kolejności w dniu [...] do organu I instancji wpłynęło pismo zobowiązanych, w którym nie zgadzali się z nadesłanym protokołem, przy czym z akt nie wynika, aby pismo było przez zobowiązanych nadane w krajowym urzędzie pocztowym. Następnie, odpowiadając na wezwanie organu I instancji do sprecyzowania w jakim zakresie nie zgadzają się z treścią protokołu, zobowiązani w zakreślonym terminie 7 dni wyjaśnili, że nie zgadzają się przede wszystkim z "kwotą wyceny" (k. 130-133 akt egzekucyjnych). W tym stanie sprawy organ I instancji odmówił uwzględnienia zarzutów zobowiązanych do opisu i oszacowania nieruchomości z powodu złożenia tego środka zaskarżenia po upływie ustawowego terminu 14 dni. Organ I instancji wyjaśnił, że zobowiązani byli uprawnieni złożyć zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości w terminie do dnia 21 lipca 2016 r., gdyż czynność opisu i oszacowania została ukończona w dniu [...] W ocenie organu I instancji, zobowiązani nie byli uprawnieni, aby oczekiwać ze złożeniem zarzutów do doręczenia im protokołu dokumentującego czynność opisu i oszacowania nieruchomości. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji zobowiązani wywodzili, że protokół opisu i oszacowania nieruchomości został podpisany przez reprezentanta organu I instancji w dniu [...] Skoro otrzymali ten dokument w dniu [...] prawidłowo złożyli zarzuty i nie przekroczyli ustawowego terminu 14 dni. Organ, w wyniku rozpatrzenia sprawy w II instancji, w pełni zgodził się z ustaleniami organu I instancji i stwierdzeniem, że mamy do czynienia ze spóźnionymi zarzutami do opisu i oszacowania nieruchomości. Jednak, zdaniem organu, w takiej sytuacji należało przyjąć bezprzedmiotowość postępowania w sprawie spóźnionych zarzutów do opisu i oszacowania. Wobec tego organ przyjął, że należało uchylić postanowienie organu I instancji i umorzyć postępowanie w sprawie omawianych, spóźnionych zarzutów zobowiązanych, skoro nie mogło ono toczyć się z przyczyn o charakterze formalnym. W podstawie prawnej tej treści rozstrzygnięcia organ powołał się na art. 110u § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2016.599 ze zm. – u.p.e.a.) oraz art. 105 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2016.23 ze zm. – k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. Dodatkowo, na zakończenie swojej argumentacji organ zauważył, że zobowiązani nie wystąpili z wnioskiem o przywrócenie ustawowego terminu przewidzianego na złożenie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości. Zobowiązani wystąpili ze skargą na powyższe postanowienie organu. Domagali się jego uchylenia wraz z postanowieniem organu I instancji. Oczekiwali przywrócenia terminu na złożenie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości. W uzasadnieniu skargi zobowiązani zasadniczo wykazywali, że organ I instancji niezasadnie wzywał ich do sprecyzowania pisma, którego treść była jednoznaczna i zawierała zarzuty do przeprowadzonego opisu i oszacowania nieruchomości. Nie było potrzeby precyzowania na czym konkretnie polegały błędy organu I instancji i rzeczoznawcy majątkowego. Istotne jest, że ustalona wartość nieruchomości jest nieprawidłowa. Jeżeli organ I instancji uważał, że zarzuty są niezasadne, powinien był wypowiedzieć się w tej kwestii. Ponadto zobowiązani wywodzili, że nie zostali pouczeni o prawie do domagania się przywrócenia terminu na złożenie zarzutów w sprawie opisu i oszacowania nieruchomości. W ocenie zobowiązanych, organy dokonały opisu i oszacowania nieruchomości z naruszeniem ich prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w postanowieniu objętym skargą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zobowiązanych nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Istota sporu zaistniałego między zobowiązanymi a organem sprowadza się do zagadnienia jak należy liczyć termin przewidziany przez ustawodawcę na złożenie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości. Na potrzeby jego rozstrzygnięcia należy przypomnieć, że w myśl art. 110u § 1 u.p.e.a. zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie (regulacja zawarta w art. 110u § 2 tej ustawy nie dotyczy omawianego terminu do złożenia zarzutów). Brzmienie przytoczonego unormowania, w ocenie sądu, nie budzi jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych. Termin na złożenie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości wynosi 14 dni, poczynając od dnia ukończenia opisu i oszacowania. Dowolne jest stanowisko zobowiązanych, w myśl którego termin ten należałoby liczyć od innego momentu, przykładowo od doręczenia im protokołu dokumentującego tę czynność. Tej treści zapatrywanie zobowiązanych, które prezentowali w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, pomija jednoznaczną treść art. 110u § 1 u.p.e.a. W analizowanej sprawie bezspornie opis i oszacowanie nieruchomości został zakończony w dniu 7 lipca 2016 r., co wynika z treści protokołu opisującego przebieg tej czynności. W świetle przedstawionych sądowi akt egzekucyjnych nic nie potwierdza wywodów zobowiązanych o tym, aby protokół ten miał zostać podpisany przez przedstawiciela organu i rzeczoznawcę majątkowego, a więc jedyne osoby obecne przy czynności, w innej dacie niż 7 lipca 2016 r. Zresztą sami zobowiązani poprzestają wyłącznie na twierdzeniu, bez przedstawienia jakichkolwiek dowodów na jego poparcie. Zatem czternastodniowy termin przewidziany przez ustawodawcę na złożenie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości upłynął zobowiązanym w dniu 21 lipca 2016 r. Stanowisko organu w tej kwestii zostało prawidłowo wyprowadzone z okoliczności faktycznych sprawy i znajduje podstawę prawną w art. 110u § 1 u.p.e.a. W następstwie zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości, zakończonego w dniu 7 lipca 2016 r., złożone przez zobowiązanych bezspornie dopiero w dniu 2 sierpnia 2016 r., są spóźnione. Odmienne zapatrywanie zobowiązanych pomija treść art. 110u § 1 u.p.e.a., który jednoznacznie stanowi, że termin 14 dni na złożenie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości rozpoczyna bieg od ukończenia tej czynności. Zatem nawiązywanie przez zobowiązanych do daty doręczenia im protokołu opisu i oszacowania nieruchomości z dnia 7 lipca 2016 r. należy ocenić jako pozbawione prawnego uzasadnienia (szerzej na temat zasad liczenia terminu określonego w art. 110u § 1 u.p.e.a. por. m.in. orzeczenia w sprawach sygn.: II FSK 2125/14 czy I SA/Wr 1342/13 dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla ścisłości należy zauważyć, że zobowiązani w skardze nie tyle wykazywali zachowanie terminu z art. 110u § 1 u.p.e.a., co wywodzili, że nie wiedzieli o instytucji przewrócenia uchybionego terminu i oczekiwali jej zastosowania. Wobec tego stanowisko zobowiązanych nie jest konsekwentnie. Domagając się przywrócenia terminu do złożenia zarzutów dotyczących opisu i oszacowania nieruchomości, w istocie przyznają, że uchybili temu terminowi. Jednocześnie jednak kwestionują stanowisko organu, który trafnie rozpoznał spóźnione zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości. Wymaga wyjaśnienia, że przywrócenie terminu jest instytucją prawa procesowego mającą zastosowanie tylko w takich sytuacjach, kiedy doszło do uchybienia terminowi. Tymczasem w analizowanej sprawie sąd kontroluje wyłącznie kwestię czy zarzuty zobowiązanych do opisu i oszacowania nieruchomości były spóźnione. Natomiast nie zagadnienie czy zobowiązanym należy przywrócić uchybiony termin do złożenia tego środka zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym. Zobowiązani pomijają, że kontrolowane postanowienie organu rozstrzyga wyłącznie o tym, że złożyli zarzuty do opisu i oszacowania zbyt późno, po upływie terminu z art. 110u § 1 u.p.e.a. Można powiedzieć, że organ orzekł w nim o obiektywnym stanie sprawy, w którym zobowiązani złożyli zarzuty do opisu i oszacowania zbyt późno. Natomiast organ w kwestionowanym przez zobowiązanych rozstrzygnięciu w żaden sposób nie odniósł się do okoliczności, które spowodowały niezachowanie omawianego ustawowego terminu, a tym samym do możliwości, przesłanek jego przywrócenia. Co do zasady, zaskarżone postanowienie wyznacza zakres sądowej kontroli legalności. Wobec tego, skoro organ nie rozstrzygał w nim o kwestii przywrócenia zobowiązanym terminu, przewidzianego na złożenie zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości, zagadnienie czy zobowiązani mogą uzyskać przywrócenie terminu do złożenia omawianego środka zaskarżenia wykracza poza granice niniejszej sprawy, a więc sąd aktualnie nie jest uprawniony w jakikolwiek sposób odnosić się do niego. Dla dopełnienia oceny prawnej należy stwierdzić, że organ I instancji odmówił uwzględnia zarzutów z uwagi na złożenie ich po upływie ustawowego terminu określonego w art. 110u § 1 u.p.e.a. Z tego samego powodu organ umorzył postępowanie w sprawie spóźnionych zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości, dopatrując się jego bezprzedmiotowości. Organ ocenił bowiem, że spóźnione zarzuty nie mogły zostać rozpatrzone co do meritum i nie będą mogły zostać rozpatrzone jak długo zobowiązani nie uzyskają przywrócenia terminu do ich złożenia (czego sąd na obecnym etapie nie może przesądzić ani pozytywnie, ani negatywnie, gdyż kwestia ta pozostaje poza granicami niniejszej sprawy, o czym była mowa wyżej). Pomimo przyjęcia przez organy w toku instancji różnej treści rozstrzygnięć, każde z nich w sposób odpowiadający prawu przesądziło, że zarzuty zobowiązanych do opisu i oszacowania nieruchomości zostały złożone po upływie ustawowego terminu wyznaczonego przez art. 110u § 1 u.p.e.a. W każdym z nich organy stwierdziły wyłącznie to, że zaistniała formalna przeszkoda (w postaci upływu ustawowego terminu) do merytorycznego rozpatrzenia omawianego środka zaskarżenia. Zatem różnica zdań między organem egzekucyjnym a organem co do treści rozstrzygnięcia w przypadku spóźnionych zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości pozostaje bez wypływu na wynik sprawy rozumiany nie tylko jako sama treść rozstrzygnięcia, ale przede wszystkim skutki nim wywołane dla zobowiązanych. Tymczasem w przypadku obu analizowanych rozstrzygnięć, co do zasady, może dojść do rozpatrzenia istoty zarzutów, jeśli termin przewidziany przez ustawodawcę na ich złożenie zostanie zobowiązanym przywrócony. Raz jeszcze należy powtórzyć, że sąd w tej sprawie nie jest uprawniony rozstrzygać o tym czy istnieją przesłanki do zastosowania instytucji przywrócenia terminu, zgodnie z oczekiwaniami zobowiązanych wyrażonymi w skardze. Z powodów omówionych wyżej niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 ze zm.).