I SA/Lu 171/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2008 r., nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. postanawia: odmówić K.G. przyznania prawa pomocy. K.G. w związku ze złożoną skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, pismem z dnia 14 kwietnia 2008 r. zwróciła się o zwolnienie z kosztów sądowych argumentując, iż jest osobą pozostającą bez pracy posiadającą na utrzymaniu niepełnosprawne dziecko. Do ww. pisma skarżąca załączyła kserokopie decyzji o nadaniu statusu bezrobotnego i odmowie prawa do zasiłku oraz orzeczenie o niepełnosprawności. Z uwagi na to, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej składa się na urzędowym formularzu PPF wezwano skarżącą do jego złożenia. W złożonym na urzędowym formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca zakreśliła żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. Z uzasadnienia tego wniosku wynika dodatkowo, iż mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą, która w chwili obecnej nie przynosi dochodów. Wspólne gospodarstwo domowe skarżącej, w którym pozostaje również mąż i małoletnie dziecko ponosi miesięcznie wydatki z tytułu czynszu w wysokości [...] zł oraz z tytułu spłaty rat kredytu mieszkaniowego w wysokości [...] zł. Majątek wspólnego gospodarstwa domowego stanowi mieszkanie o powierzchni [...] m2. W myśl art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z tym, że złożone na urzędowym formularzu PPF oświadczenie w ocenie referendarza sądowego okazało się niewystarczające, co do prawidłowej oceny sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczych wnioskodawczyni, stwierdzono, że zachodzi konieczność doprecyzowania jej sytuacji finansowej poprzez złożenie szeregu dokumentów źródłowych. W związku z tym, wezwano skarżącą do nadesłania: odpisów zeznań podatkowych jej męża za 2007 r., wyjaśnienia jasno precyzującego, biorąc pod uwagę oświadczenie złożone w rubryce nr 10 urzędowego formularza nie wykazujące żadnych dochodów skarżącej jak i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z czego w takiej sytuacji skarżąca i jej rodzina utrzymuje się i zaspokaja podstawowe potrzeby życiowe, a także ponosi wydatki związane ze spłatą rat kredytu hipotecznego w wysokości [...] zł miesięcznie oraz do nadesłania oświadczenia wykazującego jakie i w jakiej wysokości są inne poza czynszem i kredytem mieszkaniowym stałe konieczne wydatki związane z utrzymaniem wnioskodawczyni jak i jej wspólnego gospodarstwa domowego (np. energia elektryczna, gaz, telefon, wydatki na żywność i dziecko), w którym skarżąca zamieszkuje i kto je ponosi. Mimo prawidłowego doręczenia wezwania w sposób prawem przewidziany (k. nr 30) w zakreślonym terminie wnioskodawczyni żądanych dokumentów źródłowych nie nadesłała. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Strona wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Podkreślenia wymaga, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. W ocenie referendarza sądowego, przedstawione przez stronę skarżącą na urzędowym formularzu oświadczenie na okoliczność jej sytuacji finansowej nie dawało podstaw do pełnej i prawidłowej oceny możliwości (lub ich braku) poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie. Składane przez stronę skarżącą oświadczenie stanowi środek dowodowy, za pomocą którego strona wykazuje zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, dlatego powinno ono zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 ppsa). W rozpoznawanej sprawie ten warunek nie został spełniony. Strona skarżąca dochodząc swego prawa na drodze sądowej może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy, jednak dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, regulującymi instytucję prawa pomocy – między innymi wymogu unormowanego w art. 252 § 1 w związku z art. 255 ppsa. Złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie odpowiadał obowiązkom wynikającym z treści zacytowanych wyżej przepisów i nie pozwalał na stwierdzenie, iż skarżąca wykazała, że nie może w ogóle ponieść kosztów sądowych toczącego się postępowania. Sytuacja finansowa strony musiała być zbadana tym bardziej, że skarżąca oświadczyła we wniosku, iż jej wspólne gospodarstwo domowe w ogóle nie uzyskując dochodów ponosi koszty spłaty kredytu mieszkaniowego i czynszu w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie. Stąd konieczne było wezwanie skarżącej do nadesłania ww. dokumentów. K. G. nie wykonując w ogóle wezwania do nadesłania dokumentów źródłowych odnoszących się do potencjalnych możliwości uzyskiwania dochodów jak również pozostałych kosztów utrzymania nie wykazała by zachodziły przyczyny uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy uniemożliwiając przez to referendarzowi sądowemu pełną i rzetelną analizę możliwości poniesienia przez siebie kosztów sądowych w tej sprawie. Ubocznie należy zauważyć, iż biorąc pod uwagę podaną przez skarżącą wartość przedmiotu zaskarżenia w wysokości 1334 zł obecne koszty sądowe, które mogą obciążać stronę na tym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 100 zł (§ 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Natomiast pozostałe koszty sądowe, które mogą ale nie muszą wystąpić na późniejszym etapie postępowania (tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, potencjalny wpis od skargi kasacyjnej) każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.