I SA/Lu 171/09

Dnia 23 czerwca 2009 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Małysz po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2009 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T.O. w przedmiocie orzeczenia o zrzeczeniu się płatności bezpośredniej postanawia - odrzucić wniosek. I SA/Lu 171/09 Uzasadnienie. Pismem z dnia 1 kwietnia 2009 roku /data pisma; k-2 akt sprawy/ T. O. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o "zasądzenie zrzeczenia się należnej płatności bezpośredniej do gruntów rolnych przysługującej córce J. B. P. po zmarłym ojcu B.O. /.../ na matkę T. O.". W uzasadnieniu wniosku podała, że spadek po zmarły B.O. nabyli spadkobiercy, w tym wnioskodawczyni oraz J. B.P., w częściach po ¼, a wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne objęła w posiadanie wnioskodawczyni. Wyjaśniła też, że pozostali spadkobiercy złożyli wymagane oświadczenia o zrzeczeniu się płatności bezpośrednich do gruntów rolnych po zmarłym na rzecz wnioskodawczyni, zaś J. B. P. odmawia złożenia takiego oświadczenia, przez co wnioskodawczyni nie może uzyskać przedmiotowych płatności. Do wniosku dołączone zostały kopie oświadczeń dwóch spadkobierców o upoważnieniu wnioskodawczyni do pobrania płatności bezpośrednich po zmarłym B.O., postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym, pisma Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...]., znak [...], wyjaśniającego tok postępowania w sprawie płatności po zmarłym oraz postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 10 marca 2009 roku, sygn. akt I Ns 205/09, odrzucającego wniosek T. O. "o rozstrzygnięcie prawa do przyznania płatności bezpośredniej do gruntów". Pouczona o kompetencjach sądów administracyjnych w zakresie wymiaru sprawiedliwości wnioskodawczyni wyjaśniła, iż wniosek, o którym mowa na wstępie, dotyczy sprawy o numerze [...] /vide: pismo z 21.04.2009r., k-13 akt sprawy/ oraz że "wnosi o zasądzenie zrzeczenia się płatności po zmarłym B.O. spadkobiercy J.B. P., bo Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa /.../ odmówi wypłacenia nam należnych płatności" /vide: pismo z 29.04.2009r., k- 15 akt sprawy, do którego dołączono kopie wezwania Agencji z 21.04.2009r. do usunięcia braku wniosku o przyznanie płatności po zmarłym przez dołączenie oświadczenia J.B.P. o zrzeczeniu się płatności oraz wniosku T.O. z 29.04.2009r. o zawieszenie postępowania administracyjnego/. Następnie stwierdziła, że wniosek jej nie jest skargą na akt lub czynność Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, lecz jest wnioskiem o zasądzenie zrzeczenia należnej płatności bezpośredniej, odwołując się do treści uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 10 marca 2009 roku, z którego wynika, że sprawa ma charakter administracyjny /vide: pismo z 14.05.2009r., k-22 akt sprawy/. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art.175 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Ustrój tych sądów i ich właściwość oraz postępowanie przez nimi określają, jak wynika z art.176 ust.2 Konstytucji, ustawy, z tym jednak, że art.177 Konstytucji stanowi, iż sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów, zaś stosownie do jej art.184 Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. Ustrój i właściwość sądów administracyjnych określają przepisy ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm./, z art.1 której wynika, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej /§ 1/, przy czym kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /§ 2/. Natomiast ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./, stanowi, iż: • normuje ona postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych /sprawy sądowoadministracyjne; art.1/; • do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne /art.2/; • sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie /art.3 § 1/; • kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1/ decyzje administracyjne, 2/ postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3/ postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4/ inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a/ pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, 5/ akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6/ akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7/ akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8/ bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a /art.3 § 2/; • sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach /art.3 § 3/; • sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej /art.4/. Jak wskazano wyżej, wnosząca pismo wszczynające postępowanie w niniejszej sprawie T.O. oświadczyła, że pismo to nie jest skargą na akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz jest wnioskiem o wydanie orzeczenia w przedmiocie zrzeczenia się przez J. B. P. płatności bezpośredniej do gruntów rolnych po zmarłym ojcu B.O.. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że przedmiotowe pismo nie jest skargą na akt lub czynność albo bezczynność organu, o których mowa w art.3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oczywistym jest zaś, że nie jest to również wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego lub o właściwość, o których mowa w art.4 tej ustawy. Sprawa "zrzeczenia się" przez spadkobiercę płatności do gruntów rolnych nie jest także sprawą administracyjną, w której sądy administracyjne orzekają na podstawie ustaw szczególnych /por.: art.3 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, bowiem ich właściwości w tym przedmiocie nie przewiduje żaden przepis ustawy, w szczególności zaś ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru /Dz.U. Nr 6 z 2004r., poz.40 ze zm/ lub ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego /tekst jednolity: Dz.U. Nr 170 z 2008r., poz.1051 ze zm./. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że stosownie do art.22 ostatniej z wymienionych ustaw w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła od dnia złożenia wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tych płatności, płatności te przysługują spadkobiercy, który: 1/ objął w posiadanie grunty rolne, których dotyczył wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej, i które w dniu 31 maja roku, w którym został złożony ten wniosek, były w posiadaniu spadkodawcy albo spadkobiercy, oraz 2/ spełnia warunki do przyznania danej płatności, z tym że w przypadku płatności uzupełniającej do powierzchni uprawy chmielu niezwiązanej z produkcją i płatności uzupełniającej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, płatności te przysługują, jeżeli spadkobierca spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej i złożył wniosek o wstąpienie odpowiednio do postępowania w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej. W takim przypadku spadkobierca wstępuje do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku, do którego obowiązany jest załączyć w szczególności - jeżeli z postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo z zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza wynika, że uprawnionych do nabycia spadku jest więcej niż jeden spadkobierca - oświadczenia pozostałych spadkobierców, że wyrażają zgodę na wstąpienie tego spadkobiercy na miejsce spadkodawcy i przyznanie mu płatności. Podobną, choć nie identyczną, regulację prawną zawierały także przepisy art.4 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 marca 2004 roku w sprawie wzorów wniosków o przyznanie płatności oraz szczegółowych warunków przyznawania płatności /Dz.U. Nr 52, poz.523 ze zm./. Dokonanie wyboru, który z ewentualnie uprawnionych współspadkobierców wystąpi o przyznanie płatności po zmarłym rolniku, jest pozostawione decyzji samych spadkobierców. Winna być ona przez nich podjęta w ramach uzgodnień dotyczących zarządzania wchodzącym w skład masy spadkowej gospodarstwem rolnym. Kompetencje do rozstrzygnięcia tej kwestii nie zostały przyznane ani organowi administracji publicznej, ani też sądowi administracyjnemu. Wobec powyższego stwierdzić należy, że sprawa, której rozstrzygnięcia żąda wnioskodawczyni, nie należy do właściwości sądów administracyjnych, co uzasadnia odrzucenie wniosku na podstawie art.58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślić należy, że przeszkodą dla takiego rozstrzygnięcia nie jest regulacja zawarta w art.58 § 4 powołanej ustawy wobec faktu wydania przez Sąd Rejonowy postanowienia z dnia 10 marca 2009 roku, w sprawie I Ns 205/09 Jak bowiem wynika zarówno z sentencji tego postanowienia, jak i z jego uzasadnienia, Sąd Rejonowy rozpoznał żądanie T.O. jako sprawę o rozstrzygnięcie prawa do przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych należącą, zgodnie z art.5 ust.1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego /także – art.3 ust.1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności cukrowej/, do właściwości organów administracji publicznej. Natomiast wnioskiem w sprawie niniejszej T. O. żądała wydania orzeczenia zastępującego zgodę jednego ze spadkobierców na wystąpienie przez nią o płatności po zmarłym B. Or. Sprawa ta jest zatem przedmiotowo odmienną od sprawy, w której za niewłaściwy uznał się sąd powszechny. Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak na wstępie.