I SA/Lu 176/14
WyrokWSA w Lublinie2014-07-04
Skład orzekający: Krystyna Czajecka-Szpringer, Małgorzata Fita, Anna Kwiatek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może określić wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w drodze decyzji, jeśli właściciel nieruchomości nie złożył deklaracji, a jeśli tak, to w jakim zakresie i w jaki sposób powinna być ona sformułowana?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja została uchylona, ponieważ została wydana z naruszeniem przepisów dotyczących określania wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organ administracji publicznej ma prawo określić tę opłatę w drodze decyzji w przypadku niezłożenia deklaracji przez właściciela nieruchomości, jednakże decyzja ta powinna odnosić się do miesięcznej kwoty opłaty i wskazywać miesiąc, od którego jest ona należna, a nie określać łączną kwotę zaległości za wiele miesięcy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta B. określającą opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi za sześć miesięcy 2013 roku. Skarżący J. O. kwestionował legalność podstaw prawnych i sposób naliczenia opłaty, argumentując, że samodzielnie utylizuje znaczną część odpadów i odmówił złożenia deklaracji. Organ administracji określił opłatę w drodze decyzji z powodu niezłożenia deklaracji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Sędziowie WSA Małgorzata Fita, NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 lipca 2014 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uchyla zaskarżoną decyzję.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania J. O., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia [...] określającą opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi za sześć miesięcy: lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2013r. w wysokości 30 zł za miesiąc, czyli łącznie 180 zł.
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji podał art. 207 ustawy – Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej: "op"), art. 6o i art. 6q ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. 2012r., poz. 391 ze zm. – dalej "ucp") oraz § 1 Uchwały Rady Miasta B. [...] z dnia 25.05.2012r. w sprawie terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie miasta B. (Dz. Urz. Woj. Lub. z dnia 27.06.2012r., poz. 1978).
Jednocześnie z określeniem miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, organ zobowiązał do wpłaty określonej w decyzji kwoty informując, że opłata za poszczególne miesiące stanowi zaległość podatkową w rozumieniu art. 51 op, gdyż termin płatności opłaty za lipiec – wrzesień 2013r. upłynął - 15.07.2013r., a za październik - grudzień 2013r. upłynął – 15.10.2013r.
Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, iż strony postępowania – S. i J. O. są właścicielami nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, zamieszkałym przez trzy osoby.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 2 uchwały Nr [...] Rady Miasta B. z dnia [...] w sprawie określenia wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właściciela nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Lub. 2013r. poz. 980, zm 2013r. poz. 3897) w związku z art. 6h, art. 6i ust. 1 oraz art. 6m upc, właściciele nieruchomości mieli obowiązek złożenia deklaracji o wysokości opłaty w terminie do 31.03.2013r. z uwzględnieniem stawek opłaty wynikających z § 1 uchwały Nr [...] Rady Miasta B. z dnia [...]. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości stawki tej opłaty (Dz. Urz. Woj. Lub. 2012r. poz. 3764).
Zamiast deklaracji skarżący J.O. złożył w dniu 29.03.2013r. pismo zawierające zastrzeżenia w sprawie deklaracji i opłat, a następnie w dniach 9.04.2013 i 3.06.2013r. kolejne obszerne pisma, w których kwestionował legalność podstaw prawnych określających obowiązek złożenia deklaracji i uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Po bezskutecznym wezwaniu do złożenia deklaracji wystosowanym w trybie art. 274 a § 1 op, organ wszczął podstępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i w jego toku w dniu 26.08.2013r. skarżący złożył zeznania w charakterze strony. W przesłuchaniu uczestniczyła S. O., a skarżący wyjaśnił, że w ich domu zamieszkują obecnie trzy osoby oraz wnosił o naliczenie opłaty z uwzględnieniem szacunkowej ilości odpadów powstających w podobnych gospodarstwach domowych - o podobnej sile nabywczej i podobnych decyzjach zakupowych, a także z uwzględnieniem okoliczności, że utylizuje 83 % odpadów we własnym zakresie, stąd odbiór śmieci może odbywać się co dwa lub trzy miesiące.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że miesięczna opłata w wysokości 30 zł określona została jako iloczyn liczby mieszkańców i stawki w wysokości 10 zł od osoby a to zgodnie z § 1 uchwały nr [...] Rady Miasta B..
W odwołaniu skarżący zarzucił, że decyzja wydana została bez uwzględnienia okoliczności samodzielnego dokonywania utylizacji 83 % odpadów, co oznacza, że gmina odbiera jedynie 17 % odpadów i odbioru nie musi dokonywać comiesięcznie. Okoliczność samodzielnego ograniczania masy odpadów komunalnych, czyli wykonywanie przez właścicieli nieruchomości obowiązku określonego w art. 3 ust. 2 pkt 7 upc, powinna skutkować zmniejszeniem stawki opłaty ustalonej w uchwale [...] Rady Miasta B..
W zaskarżonej decyzji SKO wyjaśniło, że niewykonanie obowiązku złożenia deklaracji, o którym mowa w art. 6m upc według wzoru i terminie określonym w uchwale [...] Rady Miasta B. przesądzało o wszczęciu postępowania administracyjnego i decyzyjnym określeniu wysokości miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stawki opłaty ustalone są przepisami uchwały nr [...] Rady Miasta B. i wynoszą 10 zł od osoby lub 6 zł od osoby jeżeli odpady są zbierane i odbierane w sposób selektywny. Ustalenie danych niezbędnych dla wyliczenia wysokości miesięcznej opłaty dokonane zostało z uwzględnieniem wyjaśnienia skarżącego, że nieruchomość zamieszkiwana jest przez trzy, a nie cztery osoby, jak wynika z danych ewidencji ludności. SKO wskazało również, że zadania gminy oraz obowiązki właścicieli nieruchomość w zakresie utrzymania czystości i porządku określone są przepisami ustawy, przy czym obowiązki właścicieli wynikają z art. 5 upc. Opłaty należne są za wykonywanie zadań gminy z zakresu gospodarowania odpadami, a zgodnie z art. 6i upc, obowiązek poniesienia opłaty powstaje za każdy miesiąc.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. O. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji argumentując, że pomimo obszernych wyjaśnień opisujących sposób gospodarowanie odpadami powstającymi na jego nieruchomości, organ określając wysokość opłaty wyjaśnień tych nie uwzględnił tylko z tego powodu, że skarżący odmówił złożenia deklaracji i oświadczenia o selektywnym zbieraniu odpadów.
Jego zdaniem z opisanego sposobu gospodarowania odpadami wprost wynika, że właściciele dokonują segregacji i recyklingu odpadów ograniczając tym samym zakres usług świadczonych przez gminę.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie wskazując, że skarżący nie kwestionuje ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, lecz przyjęty w ustawie system gospodarki odpadami komunalnymi i wynikające z ustawy zasady odpłatności za usługi świadczone w ramach tego systemu.
W piśmie z dnia 15.06.2014r. skarżący uzupełnił zarzuty naruszenia art. 6o upc oraz art. 120, 121 § 1 i art. 122 op o zarzut naruszenia art. 210 § 4 op, poprzez nie ustosunkowanie się do jego argumentacji, że deklarowanie zbiórki selektywnej odpadów jest niecelowe, gdyż przy takiej deklaracji odbiorca odpadów odmawia odbioru odpadów zmieszanych lub "zabiera tylko te, które mu odpowiadają, inne pozostawia". Zdaniem skarżącego, organ przed wydaniem decyzji w listopadzie 2013r. miał możliwość ustalenia, czy skarżący zbierał odpady od lipca 2013r. w sposób selektywny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 233 § 1 pkt 1 op poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji wydanej z naruszeniem art. 6o upc.
Przedmiotem postępowania administracyjnego było określenie wysokości opłaty należnej Miastu B. za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a wszczęcie postępowania i decyzyjne określenie wysokości opłaty spowodowane zostało niezłożeniem deklaracji o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 1.07.2011r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 152 poz. 897 ze zm. – dalej: "ustawa z dnia 1.07.2011r."), w terminie określonym w § 2 ust. 1 uchwały nr [...] Rady Miasta B. z dnia [...].
Przepis art. 12 ustawy z dnia 1.07.2011r. zobowiązywał radę gminy do określenia terminu składania pierwszej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ust. 1 upc.
Zgodnie z art. 6c ust. 1 upc, gminy są obowiązane do zorganizowania obioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy.
Zgodnie z art. 6h upc, właściciele takich nieruchomości obowiązani są ponosić na rzecz gminy opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w tym za ich odbiór, a obowiązek ten powstaje za każdy miesiąc, w którym na nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (art. 6 i ust. 1 upc).
Ustawa z dnia 1.07.2011r. nowelizująca ustawę upc i wprowadzająca powyższe przepisy weszła w życie z dniem 1.01.2012r. (art. 23) i przez okres 18 miesięcy od tego dnia zwalniała gminy z obowiązku odbierania odpadów od właścicieli nieruchomości (art. 10 ust. 4) oraz zwalniała w tym okresie właścicieli nieruchomości z obowiązku uiszczania opłaty, o której mowa w art. 6h upc (art. 11 ust. 1).
Jednakże w tym okresie, w terminie określonym w uchwale rady gminy, właściciele nieruchomości mieli obowiązek złożenia pierwszej deklaracji, o której mowa w art. 6m ust. 1 upc, określającej wysokość miesięcznego zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi należnego począwszy od trzeciego kwartału 2013r., czyli od dnia 1.07.2013r.
W tym też okresie rady gmin zobowiązane były między innymi do ustalenia stawek opłaty oraz terminu, częstotliwości, i trybu jej uiszczania, a także prowadzenia działań informacyjnych, wyjaśniających zasady świadczenia usług w ramach systemu gospodarowania odpadami komunalnymi oraz odpłatności za te usługi świadczone obowiązkowo od d dnia 1.07.2013r. (art. 6k ust. 1, art. 6l ust. 1 oraz art. 3 ust. 2 pkt 8 upc).
Ponieważ opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest podatkiem, lecz stanowi opłatę lokalną będącą odpłatnością za obowiązkowo świadczone usługi, których wykonanie uzależnione jest od wniesienia opłaty, wysokość tej opłaty deklarowana jest bezterminowo, a więc dotyczy również kolejnych miesięcy, do czasu zmiany danych stanowiących podstawę jej obliczenia w deklaracji, o której mowa w art. 6m ust. 1 upc.
Zmiana tych danych w przypadku nieruchomości zamieszkanych, o których mowa w art. 6c ust. 1 upc, dotyczyć może stawki opłaty, sposobu zbierania odpadów i liczby osób zamieszkujących nieruchomość.
Wówczas, w terminie 14 dni od daty zaistniałej zmiany, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację i uiścić opłatę w zmienionej wysokości, za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana, a to zgodnie z art. 6 m ust. 2 upc.
Przepisy art. 6m upc nakładają więc obowiązek samoobliczenia w deklaracji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, przy czym wykonanie tego obowiązku konkretyzuje jedynie wysokość miesięcznej opłaty, należnej z mocy prawa od dnia 1.07.2013r., która za poszczególne miesiące wymagalna jest w deklarowanej wysokości i w terminie określonym w przepisach prawa miejscowego, wydanych na podstawie art. 6l upc.
W celu zapewnienia prawidłowego obliczenia wysokości opłaty oraz ułatwienia składania deklaracji w art. 6n ust. 1 pkt 1 upc zobowiązano rady gmin do określenia wzoru deklaracji oraz jej niezbędnych elementów.
W wydanej na podstawie powyższego przepisu uchwale nr [...] Rada Miasta B. określiła również, zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 1.07.2011r., termin składania pierwszej deklaracji o wysokości opłaty, o której mowa w art. 6m ust. 1 upc, do dnia 31.03.2013r.
Z przepisów art. 12 ustawy z dnia 1.07.2011r. w związku z art. 6m ust. 1 upc oraz z § 2 uchwały [...] wynika, że właściciel nieruchomości miał obowiązek złożyć pierwszą deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przed dniem powstania obowiązku ponoszenia opłaty za poszczególne miesiące w których nieruchomość będzie zamieszkiwana.
Zgodnie ze wzorem deklaracji, składanej w wyżej podanym terminie, powinien w niej wskazać sposób zbierania odpadów, stawkę opłaty i ilość osób zamieszkujących – czyli dane aktualne na dzień złożenia deklaracji i będące podstawą ustalenia wysokości należnej w przyszłości opłaty.
Zgodnie z art. 6o upc, w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.
W związku z treścią tego przepisu zauważyć należy, że w niniejszej sprawie przyczyną wydania decyzji był fakt niezłożenia deklaracji o której mowa w art. 6m ust. 1 upc, przez właściciela nieruchomości zamieszkałej, o której mowa w art. 6c ust. 1 upc, przy czym wysokość opłaty uzależniona jest od ilości osób zamieszkujących nieruchomości, a nie od ilości odpadów powstających na nieruchomości, o której mowa w art. 6c ust. 2 upc, stąd nietrafna była argumentacja skarżącego o konieczności ustalenia w postępowaniu ilości odpadów powstających na innych nieruchomościach.
Równocześnie art. 6o w związku z art. 6m upc przesądza, że przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w decyzji ma być wysokość opłaty, obliczona według danych aktualnych na ostatni dzień terminu wyznaczonego na składanie deklaracji, gdyż decyzja zastępuje niezłożoną lub nierzetelną deklarację.
Przepis art. 6o upc ma również zastosowanie w razie niezłożenia nowej deklaracji w sytuacji, o której mowa w art. 6m ust. 2 upc. Wówczas w nowej decyzji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi organ określa nową wysokość opłaty, uwzględniając zmianę danych będących podstawa wysokości opłaty, począwszy od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana (zdanie 2 ust. 2 art. 6m upc).
W związku z tym w decyzji zastępującej niezłożoną pierwszą deklarację, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 1.07.2011r. w związku z art. 6m ust. 1 upc, organ określić mógł – zgodnie z art. 6o upc – wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, należnej w tej wysokości począwszy od lipca 2013r.
Decyzyjne określenie wysokości opłaty za poszczególne miesiące byłoby możliwe tylko w sytuacji, o której mowa w art. 6m ust. 2 upc, czyli niedeklarowania przez właściciela nieruchomości opłaty w przypadku zmiany danych uprzednio zdeklarowanych lub uwzględnionych w decyzji, będących podstawą obliczenia wysokości opłaty, które to zmiany miałyby miejsce w każdym kolejnym miesiącu.
Wówczas możliwe byłoby wydanie decyzji w formie jednego aktu zawierającego rozstrzygnięcia o wysokości opłaty za poszczególne miesiące, przy rozważeniu, czy taka forma rozstrzygnięcia pozostaje bez wpływu na wynik sprawy i na gwarancję uprawnień strony postępowania.
Obowiązek poniesienia opłaty realizowany jest poprzez złożenie deklaracji o wysokości opłaty na podstawie art. 6m upc i według wzoru określonego w przepisach prawa miejscowego oraz poprzez uiszczenie opłaty miesięcznej na podstawie art. 6h i art. 6i upc w terminie określonym w przepisach prawa miejscowego.
Z mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa miejscowego, wydanych na podstawie art. 6l upc, Mytnika, że opłaty uiszcza się kwartalnie do 15 dnia pierwszego miesiąca kwartału, czyli zaliczkowo przed upływem miesiąca, w którym na nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec.
Skoro właściciel (współwłaściciel), nieruchomości ma obowiązek złożyć jedną deklarację o wysokości opłaty na podstawie art. 6m ust. 1 upc lub na podstawie art. 6m ust. 2 upc, a brak deklaracji skutkuje decyzyjnym określeniem wysokości opłaty na podstawie art. 6o upc, to oznacza, że decyzja zastępuje tę deklarację, której nie złożono. Unormowanie zawarte w art. 6o upc uwzględnia więc specyfikę świadczenia jakim jest miesięczna opłata za gospodarowanie odpadami i wyklucza decyzyjne określenie wysokości opłaty bez powiązania obowiązku organu z uprzednio istniejącym obowiązkiem złożenia deklaracji przez właściciela nieruchomości.
Odmienna interpretacja art. 6o w związku z art. 6m upc oznaczałaby, że niewykonanie obowiązku złożenia jednej deklaracji powodowałoby konieczność wszczynania postępowań administracyjnych w przedmiocie określenia wysokości opłaty po upływie każdego miesiąca i przy niezmienionych okolicznościach, wydawania decyzji określających tę samą kwotę opłaty. Do takich działań brak jest również podstaw w art. 6h i art. 6i upc, które określają jedynie obowiązek ponoszenia opłaty za każdy miesiąc, a nie – po upływie miesiąca.
Przepis art. 6o upc nie daje również podstawy do określania łącznej kwoty nieuiszczonych opłat miesięcznych. Od dnia 21.08.2013r. ustawodawca zniósł obowiązek określenia w drodze decyzji wysokości zaległości z tytułu opłaty (art. 66 i art. 83 pkt 1 ustawy z dnia 13.06.2013r. – Dz. U. 2013r., poz. 888 – uchylenie art. 6 p upc), uwzględniając fakt, że zgodnie z art. 6g upc w sprawach opłat stosuje się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2012r., poz. 749, ze zm. – dalej: "op"), a przepisy tej ustawy nie przewidują możliwości wydawania decyzji w odniesieniu do stanów techniczno-rachunkowych.
Ustawodawca pozostawił jednak w ustawie upc odrębne unormowanie przesłanek do wydania decyzji zastępującej deklarację wykazującą zobowiązanie (świadczenie pieniężne) do zapłaty. Przepis art. 6o upc, jako szczególny, wyłącza bowiem zastosowanie art. 21 § 3 op, określającego przesłanki wydania decyzji deklaratoryjnej w przedmiocie wysokości zobowiązania podatkowego. Jest to zrozumiałe, jeśli zważyć, że miesięczna opłata za gospodarowanie odpadami nie jest podatkiem w rozumieniu art. 6 op, lecz odpłatnym świadczeniem publicznoprawnym.
Przepis art. 6o upc nie daje też podstawy do zamieszczania w treści rozstrzygnięcia decyzji informacji związanych z przedmiotem rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 121 § 2 op niezbędne informacje i wyjaśnienia o przepisach prawa pozostających w związku z przedmiotem postępowania udzielane są w trakcie postępowania. Rozstrzygnięcie zawarte w decyzji dotyczyć może tylko przedmiotu postępowania – wysokości miesięcznej opłaty, a informacje o sposobach dobrowolnego wykonania obowiązku oraz o skutkach nie wykonania obowiązku w terminie wynikającym z przepisów, zamieszczone mogą być w uzasadnieniu decyzji z zaznaczeniem ich informacyjnego charakteru.
Rozstrzygnięcie spraw w przedmiocie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami zawierać więc powinno miesięczną kwotę opłaty oraz wskazanie miesięcznej daty, począwszy od której opłata w określonej wysokości jest należna. W przypadku decyzji zastępującej pierwszą deklarację, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 1.07.2011r. oczywistym jest, że określony w decyzji obowiązek powstał w dniu 1.07.2013r., zgodnie z art. 11 ust. 1 i art. 23 tej ustawy.
Z tych względów uzasadniony jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 6o upc w części argumentującej, że przepis ten stanowi podstawę prawną decyzji zastępujących deklaracje, o których mowa w art. 6m upc i wyczerpująco określa treść rozstrzygnięcia, które decyzja powinna zawierać.
Niezasadna jest natomiast argumentacja, że wskazane w art. 6 o upc zalecenie szacowania średniej ilości odpadów powstających na nieruchomościach podobnych dla obliczenia opłaty, miało zastosowanie w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji zastępującej deklarację właściciela nieruchomości zamieszkanej.
W takim przypadku opłata stanowi iloczyn liczby mieszkańców nieruchomości i stawki opłaty, zgodnie z § 1 ust. 1 uchwały nr [...] i art. 6j ust. 1 pkt 1 upc.
Stawka opłaty jest niższa, jeżeli odpady są zbierane i odbierane w sposób selektywny, a warunek ten może być spełniony, jeżeli właściciel nieruchomości zdeklaruje selektywne zbieranie odpadów, bo wówczas w taki sposób są odbierane z nieruchomości. Brak deklaracji i tym samym oświadczenia o selektywnym zbieraniu odpadów przesądzał brak podstaw faktycznych do zastosowania niższej stawki opłaty.
Oświadczenie o wyborze sposobu gromadzenia odpadów, które mogło być złożone w deklaracji jest niewątpliwie okolicznością mającą wpływ na wysokość stawki opłaty, a tym samym na wysokości opłaty miesięcznej. Wynika to wprost z § 1 ust. 1 uchwały nr [...] oraz § 1 ust. 2 i ust. 3 uchwały nr [...].
Jednakże w przypadku niezłożenia deklaracji okoliczność ta nie istnieje i rozważenie wyjaśnień skarżącego opisujących sposoby pozbywania się odpadów z nieruchomości, jako dowodu na jej istnienie, byłoby niecelowe.
Wysokość opłaty miesięcznej, czy to w deklaracji, czy w zastępującej ją decyzji, obliczana jest bezterminowo z góry na kolejne miesiące, stąd w przypadku niezłożenia deklaracji zawierającej oświadczenie o wyborze sposobu gromadzenia odpadów, wyboru takiego nie można dokonać w odniesieniu do miesięcy które już upłynęły.
Należy mieć również na uwadze, że niższa stawka opłaty ma zastosowanie wówczas, gdy odpady są zbierane i odbierane w sposób selektywny. Złożone w deklaracji oświadczenie o selektywnym gromadzeniu odpadów stanowi dla gminy informację, że odpady z danej nieruchomości powinny być odbierane w sposób selektywny. Brak tej informacji uniemożliwia wykonanie usługi selektywnego odbioru odpadów, co równocześnie zwiększa koszty funkcjonowania gminnego systemu gospodarowania odpadami obejmującego wszystkich właścicieli nieruchomości.
Sąd przyjmuje do wiadomości obszernie przedstawione wyjaśnienia, że skarżący i uczestniczka postępowania, jako współwłaściciele nieruchomości, nie wyrażają zgody na ponoszenie kosztów funkcjonowania tego systemu i zauważa, że ustawodawca uwzględniając możliwość braku zgody na dobrowolne uczestnictwo w tym systemie, przewidział również możliwość stosowania, w takich przypadkach, środków egzekucji administracyjnej, co oczywiście zwiększa koszty funkcjonowania systemu, ale i koszty przymusowego w nim uczestnictwa.
Właściciele nieruchomości mogą natomiast w każdym czasie zdeklarować zmianę danych będących podstawą decyzyjnego określenia wysokości miesięcznej opłaty poprzez złożenie deklaracji zawierającej niezbędne dane, w tym oświadczenie o wyborze selektywnego sposobu gromadzenia odpadów, co umożliwi zastosowanie niższej stawki opłaty począwszy od miesiąca, w którym wyboru takiego dokonają i w którym złożą stosowną deklarację (art. 6 m ust. 2 upc) zastępująca decyzję.
Ponieważ zarówno deklaracja, jak i decyzja dotyczą zakresu obowiązku (wysokości świadczenia miesięcznego z tytułu opłaty) określanego bezterminowo i może on w przyszłości ulegać zmianom (dane dotyczące sposobu zbierania odpadów, wysokości stawki opłaty, liczby osób zamieszkałych), które właściciel nieruchomości obowiązany jest zgłaszać w formie deklaracji, to oczywistym jest, że zakres ten zmienia się począwszy od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana okoliczności powodująca obowiązek złożenia deklaracji, o której mowa w art. 6 m ust. 2 upc. W takim przypadku zakres obowiązku zgłoszony w deklaracji zastępuje określony uprzednio w decyzji.
To z tego również względu w art. 6 o upc ustawodawca w sposób szczególny w stosunku do art. 23 § 3 op unormował przesłanki wydania decyzji i zakres rozstrzygnięcia decyzji, dopuszczając możliwość jej dezaktualizacji, począwszy od daty zmian okoliczności faktycznych zaistniałych po jej wydaniu i zgłoszonych na podstawie art. 6 m ust. 2 upc w formie deklaracji.
Wzór deklaracji (załącznik do uchwały nr [...] i do uchwały nr [...] z dnia 4.09.2013 r.) przewiduje zaistnienie okoliczności skutkujących zmianą danych będących podstawą obliczenia miesięcznej opłaty oraz konieczność wskazania daty, w której okoliczności te wystąpiły.
Zmiana danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty zawsze powoduje obowiązek złożenia deklaracji (art. 6 m ust. 2 upc) i każda kolejna deklaracja uwzględniająca zmianę okoliczności faktycznych jest pierwszą deklaracją w tym sensie, że może podlegać skorygowaniu przez właściciela nieruchomości (art. 81 op) lub organ (art. 274 op) albo weryfikacji co do danych w niej zawartych w postępowaniu administracyjnym. Jeżeli dane zawarte w deklaracji lub zastępującej ją decyzji nie ulegną zmianie, opłata miesięczna jest należna w wysokości ustalonej w deklaracji lub określonej w decyzji.
Skoro, jak wyżej wskazano, dane co do sposobu zbierania odpadów wynikają z oświadczenia właścicieli nieruchomości, to data złożenia tego oświadczenia jest istotna dla ustalenia, od którego miesiąca miałaby nastąpić zmiana sposobu odbioru odpadów i w konsekwencji - zmiana wysokości opłaty w skutek zmiany stawki opłaty.
Z art. 6 m upc oraz uchwały wydanej na podstawie art. 6 n ust. 1 pkt 1 upc wynika, że w toku postępowania administracyjnego wszczętego w skutek nie złożenia deklaracji, organ nie mógł dokonywać ustaleń co do sposobu zbierania i odbierania odpadów z nieruchomości, stąd zarzut naruszenia art. 122 op jest nietrafny.
Wydane decyzje spełniały wymóg art. 210 § 4 op, gdyż uzasadnienia w nich zawarte przedstawiały stan faktyczny i z przytoczeniem przepisów wyjaśniały podstawę prawną rozstrzygnięć. Z treści tego przepisu wynika, że uzasadnienie faktyczne i prawne dotyczyć ma podjętego rozstrzygnięcia.
Z akt sprawy wynika, że obie solidarnie zobowiązane strony postępowania brały w nim czynny udział, a prowadzenie jednego postępowania wobec obu stron, bez wydania w tym przedmiocie postanowienia (art. 166 §2 op) nie miało wpływu realizację procesowych uprawnień stron, ani na wynik sprawy.
Ponieważ decyzja organu I instancji zawiera błędne rozstrzygnięcie gdyż, z naruszeniem art. 6 o upc i art. 6 m ust. 1 upc, określa kwotę opłaty za poszczególne miesiące lipiec – grudzień 2013 r. oraz bez podstawy prawnej określa zaległość z tytułu tych opłat, SKO w ponownym postępowaniu uchyli tę decyzję w całości i orzeknie co do istoty sprawy na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a op.
Uwzględni też fakt, że odwołanie złożył tylko J. O. i na podstawie art. 200 § 1 op powiadomi S. O. o przysługującym uprawnieniu do zapoznania się z dowodami w sprawie.
Formułując rozstrzygnięcie decyzji SKO zważy, że solidarnie zobowiązanymi z tytułu opłaty – stronami postępowania – są: S. O. i J. O.k, a nie małżeństwo S. i J. O., gdyż źródłem solidarnej odpowiedzialności nie jest fakt małżeństwa, lecz współwłasność nieruchomości.
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012r. poz.270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło