I SA/Lu 18/10
WyrokWSA w Lublinie2010-04-14
Skład orzekający: Anna Kwiatek, Wiesława Achrymowicz, Halina Chitrosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR prawidłowo odmówił przyznania płatności ONW na rok 2008, uznając, że wnioskodawczyni H. K. nie była posiadaczem spornej działki rolnej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sposób zgodny z prawem. Brak było protokołów z przesłuchań świadków i stron, a także nie przeprowadzono dowodu z akt postępowania sądowego dotyczącego zniesienia współwłasności. Te braki uniemożliwiły sądowi kontrolę legalności ustaleń faktycznych organu i zastosowania prawa materialnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku H. K. o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2008. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności, a Dyrektor ARiMR utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że H. K. nie była posiadaczem spornej działki rolnej. Wnioskodawczyni kwestionowała ustalenia organów, wskazując na swoje użytkowanie działki od 2004 roku i problemy z tym związane od 2007 roku.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR i orzekł, że decyzja nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca),, WSA Halina Chitrosz, Protokolant Stażysta Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2008 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
1. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa /Dyrektor ARiMR/, po rozpatrzeniu odwołania H.K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1017 ze zm. – k.p.a. / utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] w sprawie płatności ONW na rok 2008 / odmowa przyznania płatności ONW na rok 2008 z sankcjami /.
Dyrektor ARiMR uzasadniał, że w dniu 12 maja 2008 r. H. K. wniosła o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania / ONW / na rok 2007, w którym zadeklarowała działki rolne o łącznej powierzchni 3,51 ha. W rezultacie kontroli kompletności i kontroli administracyjnej stwierdzono, że wniosek na tożsamą działkę złożyła I. S.. H. K. złożyła oświadczenie, że użytkuje 1,22 ha działki [...3]. Pełnomocnik I. S. oświadczył, że na działce [...3] znajduje się łąka o powierzchni 1,22 ha, która jest co roku koszona, a siano zbierane. W dniu 22 stycznia 2009 r. przed organem pierwszej instancji przeprowadzono rozprawę dotyczącą ustalenia faktycznego użytkownika spornej działki w roku 2007 i 2008. Przesłuchano świadków:
- M.K., który zeznał, że na północno-wschodniej części działki [...1] znajduje się trwały użytek zielony użytkowany przez I. S.;
- K. S., który zeznał, że na północno-wschodniej części działki [...1] znajduje się łąka trwała o powierzchni 1,22 ha oraz że działka została wykarczowana w roku 2004 przez A. S., D. S., P. S., K.S.;
- T. K., który zeznał, że na północno-wschodniej części działki [...1] w roku 2004 założona została plantacja orzecha i przez lata 2004, 2005, 2006, 2007 oraz 2008 "deklarowana była na niej uprawa leszczyny".
W dniu 26 czerwca 2009 r. przeprowadzono kontrolę na miejscu, podczas której dokonano pomiarów działki [...1] oraz oceny położonych na niej działek rolnych. Stwierdzono, że: działka 1 to 0,36 ha /łąka/; działka 2 to 0,76 ha /łąka/; działka 3 to 1,14 ha /łąka/; działka 6 to 0,36 ha /las/; działki 1,2,3 oraz 6 stanowią po podziale działki [...4] i [...5]; działka 4 to 1,6 ha /nie stwierdzono tu leszczyny ani pniaków po leszczynie/; działka 5 to 0,21 ha /las/; działki 4 i 5 stanowią po podziale działki [...3]; działka 7 to 1,26 ha /las/; działka 7 stanowi po podziale działki nr [...1] .
W dniu 8 lipca 2009 r. przez organ pierwszej instancji zostało wysłane wezwanie I. S. w celu przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków w dniu 23 lipca 2009 r. W dniu 10 lipca o tym fakcie została poinformowana wnioskodawczyni. I. S. nie stawiła się na wezwanie. H. K. w dniu 23 lipca 2009 r. wniosła o przesłuchanie świadka J.K. oraz zakwestionowała wyniki kontroli na miejscu z dnia 26 czerwca 2009 r. W piśmie z 27 lipca 2009 r. /data wpływu do organu/ I. S. wniosła o przeprowadzenie dowodu z akt postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy Wydział I Cywilny w sprawie [...]. Z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia 6 maja 2009 r. wynika, że H. K., I. S. oraz D. K. "nabyły sporną nieruchomość na skutek umowy darowizny z dnia 15 września 1994 r. w umowie tej dokonano podziału nieruchomości będącej działką nr [...1] do korzystania w ten sposób że D. K. otrzymała do użytkowania połowę tej działki od strony południowej, zaś H. K. i I. S. połowę działki od strony północnej. Początkowo północna część tej działki nie była użytkowana, zaś w 2004 r. I. S. zaczęła użytkować północno-wschodnią część tej nieruchomości, oznaczoną jako /.../ [...3] /.../. Zostały wówczas usunięte zakrzaczenia na tej części nieruchomości i jest ona użytkowana jako łąka./.../Sąd nie dał wiary twierdzeniom wnioskodawczyni, że użytkowała ona północno- wschodnią część nieruchomości odejmującą działkę nr [...2]. Zebrane dowody przeczą temu twierdzeniu, zaś sama wnioskodawczyni nie zgłosiła żadnych dowodów w celu wykazania faktów, na które się powoływała. /.../ Rozstrzygając o przyznaniu własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...3], Sąd wziął pod uwagę fakt, iż ta część nieruchomości od samego początku współwłasności miała być przyznana I.S. To właśnie ona i jej ojciec użytkują ją jako łąkę." Świadek J. K. nie stawił się na wezwanie organu.
Dyrektor ARiMR wskazał art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich / Dz. U. Nr 64, poz. 427 – u.w.r.o.w./, § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania / ONW /", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 / Dz. U. Nr 68, poz. 448 – rozporządzenie z dnia 11 kwietnia 2007 r. /. Na tej podstawie prawnej argumentował, że płatności ONW przysługują podmiotowi, który między innymi posiada gospodarstwo rolne. Najistotniejszym składnikiem gospodarstwa rolnego w sensie przedmiotowym jest grunt rolny, bez którego nie może istnieć gospodarstwo rolne. Posiadanie gruntów rolnych jest jedną z obligatoryjnych przesłanek uzyskania dopłat do tych gruntów. Definicja posiadania została uregulowana w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny / Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm. – k.c. / w art. 336 i 337 k.c. Z art. 336 k.c. wynika, iż o posiadaniu decyduje faktyczne władztwo nad rzeczą sprawowane przez właściciela, użytkownika, zastawnika, najemcę, dzierżawcę lub mającego inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą. Powyższe przepisy mówią o faktycznym władztwie nad rzeczą, które decyduje o zaistnieniu posiadania. Posiadacz włada rzeczą jak właściciel. To oznacza, iż zakres władztwa jest zdeterminowany treścią prawa własności. Jeżeli władztwo faktyczne nad rzeczą przynależy do właściciela, będzie on jej posiadaczem samoistnym. W świetle art. 336 k.c. zakres władztwa nad rzeczą może odpowiadać uprawnieniom użytkownika, zastawnika, najemcy i jest to posiadanie zależne. Dopuszczalne jest posiadanie zależne sprawowane przez podmiot, który faktycznie włada rzeczą bez konieczności przedstawiania tytułu prawnego. Ustawodawca posługuje się pojęciem posiadania w cywilnoprawnym znaczeniu, rozróżniając posiadanie samoistne i zależne w rozumieniu art. 336-352 k.c. Ustawodawca wskazując na posiadanie, jako ustawową przesłankę warunkującą rozpoznanie wniosku, odnosi to pojęcie do posiadania w rozumieniu k.c. Wymóg tytułu prawnego wnioskodawcy do gruntów nie został sformułowany w żadnym przepisie ustawy. Dla przyznania płatności istotne jest czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych. Wnioskodawca nie musi wykazać, że przysługuje mu prawo do gruntu, a jedynie, że faktycznie zadeklarowany grunt posiada. Ewentualne spory związane z przysługującym wnioskodawcy prawem do gruntu mają charakter cywilnoprawny i powinny być rozstrzygane przez sądy powszechne w oparciu o przepisy k.c. Uprawnionym do płatności jest: właściciel gruntu, gdy grunt nie jest oddany w posiadanie zależne i jest we władaniu właściciela; dzierżawca gruntu rolnego; posiadacz samoistny i zależny bez tytułu prawnego / bez względu na dobrą czy złą wiarę i bez względu na to czy jest to posiadanie prowadzące do nabycia w wyniku dziedziczenia /. Wolą ustawodawcy jest finansowe wspieranie osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne a organy ARiMR dokonują oceny czy dany podmiot, który ubiega się o przyznanie płatności, spełnia przesłankę posiadania gruntu rolnego zadeklarowanego we wniosku.
W tej sprawie kluczową kwestią podlegającą wyjaśnieniu jest ustalenie czy w 2008 r. H. K. była posiadaczem, użytkownikiem i jakiej części działki rolnej [...1]. Według ewidencji gruntów i budynków całkowita powierzchnia działki [...1] to 5,38 ha. Działka [...1] jest przedmiotem współwłasności w częściach ułamkowych: D. K. ½, I. S. ¼, H. K. ¼ . H. K. od samego początku twierdziła, iż użytkuje tylko ¼ działki [...1] / działka rolna A o powierzchni 1,34 ha / od strony północno-wschodniej / oświadczenie z dnia 12 grudnia 2007 r. /. D. K. oświadczyła, iż użytkuje ½ działki o numerze [...1] o powierzchni 2,35 ha. Pozostałą cześć spornej działki [...1] użytkują po ¼ H. K. oraz I. S. / oświadczenie z dnia 12 grudnia 2007 r./. K. S., pełnomocnik I. S. oświadczył, iż działka [...1] jest użytkowana przez I. S. w 1/4 części o powierzchni 1,22 ha / oświadczenie z dnia 3 grudnia 2007 r. /. W dniu 25 lutego 2008 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo, w którym J. U. oświadczył między innymi, że "część działki [...1] /.../ użytkowana jest przez Panią I. S. /.../. Pani I. S. użytkuje rolniczo część północną wschodnią część działki [...1] / miejscowość J., gm. H./." Ten fakt potwierdził M. K., składając stosowne pismo, w który oświadczył, że "Potwierdzam, że część działki [...1] północno-wschodniej użytkowała w 2007 r. I S.." / oświadczenie z dnia 25 lutego 2008 r. /. W dniu 22 stycznia 2009 r. przed organem pierwszej instancji przeprowadzono rozprawę / dowód z zeznań świadków /, na którą stawili się: H. K., K. S., M. K., T. K.. M. K. zeznał, że "/.../północno-wschodnią część działki [...1] położoną w miejscowości J. użytkowała p. S. I. Na tym gruncie znajdowała się łąka - trwały użytek zielony. W 2006 i 2007 został przeprowadzony zbiór siana. Zbioru dokonywał p. K.S. Korzystał z pomocy maszyn i urządzeń swojego brata.". H. K. wyjaśniła, że "W 2007 r. użytkowałam sporną działkę [...1] w części północno-wschodniej. Na działce tej znajdowała się uprawa leszczyny sadzona z nasion orzecha. Nasadzenia były wykonane w 2004 r. /.../ Do chwili obecnej sporna działka deklarowana jest jako uprawa leszczyny. W 2007 r. leszczyna została skoszona przez K. S. K. S. zeznał, że "Działka [...1]w udziale ¼ od strony północno-wschodniej użytkuje p. I. S.. Na tej działce znajduje się łąka trwała o pow. 1,22 ha. W roku 2007 dokonałem osobiście zabiegu koszenia trawy /.../ i dokonałem osobiście zbioru siana''. T. K.zeznał, że "Posadziliśmy orzechy wiosną 2004 roku na działce [...1] od strony północno-wschodniej. Przez lata 2004, 2005, 2006, 2007, 2008 na działce ewidencyjnej [...1] na powierzchni 1,34 deklarowana była działka rolna, na której prowadzono uprawę leszczyny".
Dyrektor ARiMR uzasadniał, że to strona jest obowiązana przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wskazał art. 21 ust. 3 u.w.r.o.w. Ustawa nałożyła na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz obciążyła obowiązkiem udowodnienia faktu osobę, która wywodzi z niego skutki prawne. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności to nie organ a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Postępowanie dowodowe w znacznym stopniu jest oparte na dowodach przedstawionych przez stronę. Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z faktu wywodzi skutki prawne. Na organach ARiMR nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Obowiązek organów ARiMR został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego / całego /, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę, uczestników postępowania.
Po dokonaniu oceny materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przed organem pierwszej instancji stwierdzić należy, iż strona nie była użytkownikiem spornej działki [...3]. Teza ta wynika bezpośrednio z dowodów zgromadzonych podczas przeprowadzonego postępowania oraz wyjaśnień zawartych w odwołaniu. Organ uznał zeznania świadków M. K., K. S., I. S. za wiarygodne. Uzupełnia je wynik postępowania przed Sądem Rejonowym w B.P., postanowienie z dnia 6 maja 2009 r. Te dowody tworzą spójną całość. Zeznania T. K. nie są wiarygodne, bo świadek nie zeznaje w jasny sposób, że działka była użytkowana a jedynie twierdzi, że uprawa była deklarowana. W związku z faktem, że organ pierwszej instancji wyjaśnił stan faktyczny sprawy w sposób niebudzący wątpliwości, organ odwoławczy odstąpił od powtórnego wzywania świadka J. K.. Teza organu została pośrednio przez stronę potwierdzona kiedy wyjaśniła, że "W 2007 r. I. S. zajęła tę działkę [...1], jak jeszcze rosła moja leszczyna /.../" oraz kiedy złożyła z odwołaniem postanowienie z dnia 6 maja 2009 r. o podziale działki [...1]. Dowody zgłoszone przez stronę nie potwierdzają jej deklaracji, wręcz jej przeczą.
W tych okolicznościach, po dokonaniu oceny materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, zasadne jest stwierdzenie, że strona nie była użytkownikiem spornej działki [...3] w roku 2008.
2. H. K. złożyła skargę na ostateczną decyzję Dyrektora ARiMR .
Uzasadniała, że od 2004 r. otrzymywała płatności na wszystkie działki jakie deklarowała we wniosku do 2006 r. włącznie. Od 2007 r. zaczęły się problemy w związku z użytkowaniem spornej działki. W 2007 r. I. S. z części działki [...1] usunęła leszczynę. W 2008 r. skarżąca była posiadaczem gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodziła sporna działka. Od orzeczenia Sądu Rejonowego odwołała się D. K., siostra. Płatności powinien otrzymywać ten, kto pierwszy uprawiał działkę.
3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko, argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4. Zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.
5. Kwestią sporną w sprawie jest ustalenie stanu posiadania przez skarżącą zadeklarowanej powierzchni działki [...3] dla potrzeb stwierdzenia czy skarżąca spełniła przesłanki przyznania wnioskowanego wsparcia ONW.
6. Ma rację Dyrektor ARiMR, kiedy stwierdza, że finansowe wsparcie w ramach wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania / ONW /, wymienione w art. 5 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Fundusz Rolnego na rzez Rozwoju Obszarów Wiejskich / Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm. – u.w.r.o.w. /, przyznaje się na warunkach z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania /ONW/", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 / Dz. U. Nr 68, poz. 448 ze zm. – rozporządzenie z dnia 11 kwietnia 2007 r.; zob. § 15 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania /ONW/", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm. /.
Zgodnie z § 2 rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 2007 r. płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a/ rozporządzenia Rady /WE/ 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. /.../, zwanemu dalej "rolnikiem": 1/ który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady /WE/ 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej /EFOGR/ oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia / Dz.Urz.WE.L. 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm./; 2/ jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c/ rozporządzenia wymienionego we wprowadzeniu do wyliczenia, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska /normami/, określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha; 3/ do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300 ha; 4/ jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym".
Stosownie do art. 2 lit. a/ rozporządzenia Rady /WE/ 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. /Dz.U.UE.L.03.270.1/ "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną, bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz które prowadzą działalność rolniczą. Stosownie do art. 2 lit. b/ rozporządzenia Rady /WE/ 1782/2003 "gospodarstwo" oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, które znajdują się na terytorium tego samego Państwa Członkowskiego.
W tym stanie prawnym ma rację Dyrektor ARiMR, kiedy stwierdza, że dla przyznania wnioskowanego wsparcia ONW rozstrzygające znaczenie ma ustalenie stanu posiadania zadeklarowanych gruntów.
8. Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.w.r.o.w. do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie z art. 21 ust. 2 u.w.r.o.w. w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1 / stoi na straży praworządności; 2 / jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3 / udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4 / zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Zgodnie z art. 21 ust. 3 u.w.r.o.w. strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
9. Organ nie wykonał obowiązków wynikających z przytoczonego reżimu prawnego, rozpatrując wniosek H. K.. Nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sposób zgodny z przedstawionym reżimem prawnym.
Organ przeprowadził dowód z kserokopii odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w B.z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie [...], mocą którego zostało orzeczone zniesienie współwłasności między innymi działki [...1]przez jej fizyczny podział. Mocą tego postanowienia sporna działka [...3] został przyznana na rzecz I. S.. Z kserokopii znajdującej się w aktach przedstawionych przez organ nie wynika by to postanowienie było prawomocne.
Organ nie przeprowadził dowodu z akt postępowania sądowego w sprawie [...] o zniesienie współwłasności na okoliczność posiadana spornej powierzchni działki [...3] / wcześniej [...1]/. W szczególności istotna była treść zeznań świadków oraz współwłaścicieli składanych w sprawie o zniesienie współwłasności. W przedstawionych aktach postępowania przed organem brak jest protokołów tych przesłuchań, zawierających twierdzenia świadków oraz samych współwłaścicieli. Ten brak wyklucza odniesienie ustaleń organu do treści tych zeznań.
Uzasadnienie postanowienia o zniesieniu współwłasności, zawarta tam ocena dowodów, nie zwalniała organu od obowiązku wyczerpującego zgromadzenia wnioskowanych dowodów i ich wszechstronnej oceny stosownie do art. 21 ust. 2 pkt 1 – 2 u.w.r.o.w. Sposób zniesienia współwłasności i ocena dowodów przyjęta przez Sąd Rejonowy u podstaw nieprawomocnego postanowienia o zniesieniu współwłasności, same nie przesądziły przesłanki posiadania spornej powierzchni działki [...3], wymaganej dla przyznania finansowego wsparcia w ramach działania ONW na 2008 r. Uzasadnienie nieprawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego nie odnosi się do przesłanek z § 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 2007 r. Samo uzasadnienie nieprawomocnego postanowienia o zniesieniu współwłasności nie dowodzi ustaleń organu bez analizy treści zeznań składanych w tym postępowaniu sądowym, bez uwzględnienia treści całokształtu materiału dowodowego oferowanego organowi przez stronę.
W przedstawionych aktach postępowania przed organem nie ma protokołów zawierających zeznania świadków przesłuchanych w toku postępowania przed organem / zob. uzasadnienie zaskarżonej decyzji /. Brak tych protokołów nie pozwala jednoznacznie stwierdzić czy te dowody zostały przeprowadzone w sprawie H. K. wszczętej jej wnioskiem o przyznanie finansowego wsparcia w ramach działania ONW na 2008 r., czy H. K. miała zapewnioną możliwość korzystania z praw strony postępowania. Nie pozwala stwierdzić jaka była treść tych zeznań. Nie pozwala odnieść ustaleń organu do treści złożonych zeznań w postępowaniu przed organem.
Stwierdzone braki nie pozwalają ocenić legalności ustaleń faktycznych organu, przyjętych u podstaw zaskarżonej decyzji, w następstwie legalności zastosowania prawa materialnego.
W tych okolicznościach kontrolowanego postępowania dowolne jest stanowisko organu, że pominięcie dowodu z zeznań J. K. było uzasadnione wyjaśnieniem spornej okoliczności posiadania działki [...3].
Dopiero całokształt zgromadzonych dowodów / przy respektowaniu prawa strony do inicjatywy dowodowej /, następnie wszechstronna ocena tego materiału dowodowego pozwoli na dokonanie ustaleń faktycznych w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia wniosku H. K., w sposób odpowiadający prawu.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwołuje się do oświadczeń z 2007 r., których nie ma w przedstawionych aktach postępowania przed organem / w przedstawionych aktach znajdują się dwa oświadczenia z dnia 30 grudnia 2008 r., jedno H. K. i drugie pełnomocnika I. S. /. Organ wskazuje twierdzenia strony, świadków dotyczące 2007 r., w sytuacji w której rozpatruje wniosek o pomoc finansową w ramach wsparcia ONW na 2008 r. / stan posiadania od 2007 r. do 2008 r. mógł ulec zmianie, co wymaga wyjaśnienia /. Organ wskazuje pismo J. U. Tego pisma nie ma w przedstawionych aktach i jak wynika z twierdzeń organu J. U. nie składał zeznań przed organem. W przedstawionych aktach postępowania przed organem nie ma oświadczenia M. K., do którego odwołuje się organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wskazane braki istotnie naruszają art. 21 ust. 2 pkt 1-2 u.w.r.o.w., w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy w rozumieniu przesłanki uchylenia zaskarżonej decyzji z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – ustawa p.p.s.a. /. Stwierdzone istotne naruszenia przepisów postępowania przed organem, luki postępowania wyjaśniającego, skutkują dowolnością oceny dowodów, w następstwie ustaleń faktycznych przyjętych przez organ u podstaw zaskarżonej decyzji. Nie pozwoliły na sądową kontrolę zastosowania prawa materialnego przez organ.
9. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ powinien usunąć stwierdzone uchybienia przepisom postępowania i zgodnie z prawem ustalić czy H. K. spełnia przesłanki przyznania wnioskowanego wsparcia finansowego w ramach działania ONW, w tym przesłankę posiadania zadeklarowanych gruntów. To ustalenie powinno być rezultatem prawidłowego zastosowania przytoczonego art. 21 u.w.r.o.w.
10. Z tych względów zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy p.p.s.a. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji uzasadnia art. 152 tej ustawy
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło