I SA/Lu 181/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Kwiatek po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2004 r. - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a : - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku WSA M. K. złożył wniosek (na stosownym formularzu PPF) o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że choruje na miażdżycę, cukrzycę oraz cierpi na dolegliwości związane z kręgosłupem, grozi mu amputacja nogi. Na leki wydaje 800-900 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył też, że nie posiada żadnych oszczędności, a jego firma "A." Sp. z o.o. nie przynosi żadnego dochodu. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwójką dzieci, rodzina osiąga dochody w postaci emerytury skarżącego (z wniosku wynika, że jest to 920 zł brutto), wynagrodzenia małżonki skarżącego (w/g wniosku 400 zł brutto) i pracy dorywczej syna. Rubryki wniosku dotyczące posiadanych nieruchomości, zasobów pieniężnych i stanu majątkowego osób pozostających z wnioskodawca we wspólnym gospodarstwie domowym M. K. wykreślił linią ciągłą. W wykonaniu wezwania do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów M. K. nadesłał do Sądu potwierdzoną za zgodność kserokopię odpisu z KRS, odcinek przekazu pocztowego dotyczący świadczenia emerytalnego wnioskodawcy za sierpień 2010 r. (z którego wynika kwota netto 746,78 zł netto, brutto 1255,72 zł), ksero dowodu wpłaty za energię z m-ca lipca na 189,50 zł, zaświadczenie o zarobkach żony, wystawionego przez Spółkę z o.o. "A." ( z którego wynika miesięczna kwota wynagrodzenia netto 533,41 zł) poświadczone za zgodność z oryginałem deklaracje VAT-7 za okresy od czerwca do sierpnia 2010 r., oświadczenie gł. księgowego spółki o poniesionej przez Spółkę stracie za okres od stycznia do lipca 2010 r. w wysokości 7.652,65 zł oraz kserokopię sprawozdania finansowego F-02 sporządzonego dla celów statystycznych, oraz dokumenty świadczące o jego sytuacji zdrowotnej. Skarżący nadesłał też oświadczenie, w którym podał, że pełne koszty utrzymania rodziny (produkty spożywcze, energia, opał, odzież, leki dla siebie i żony) ponosi on osobiście, że na jego utrzymaniu pozostaje córka, która studiuje, że nie posiada żadnych oszczędności, ani konta bankowego, a wraz z rodziną zajmuje pokój z kuchnią i łazienką o pow. 45m2, utrzymywany z jego dochodów (charakteru zamieszkiwanego lokalu strona nie podała). Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie po rozpoznaniu wniosku M. K., postanowieniem z dnia 22 października 2010 r. – odmówił przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu wskazano, że wartość udziałów skarżącego w Spółce jest wartością nominalną , a ich wartość rynkowa jest znacznie niższa. M. K. od kilkunastu miesięcy bezskutecznie usiłuje zbyć te udziały. Z uwagi na stratę Spółki, dywidendy nie otrzymuje. Wydatki na zakup leków są faktycznie niższe niż podana przez niego kwota 800-900 zł – ta wynika z kwoty, na którą zostały wystawione recepty za m-c wrzesień. Dochód żony przeznaczany jest na pokrycie wydatków związanych z wyżywieniem rodziny i środkami czystości. Stan zdrowia M. K. pogarsza się. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: "ppsa" przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, beż uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący M. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Wykładnia art. 246 ( 1 ppsa prowadzi do wniosku, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki (Komentarz do art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.) Odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd zauważa, że podane przez niego informacje są sprzeczne, niepełne i budzą wątpliwości co do ich wiarygodności. Z wniosku PPF, wynika, że M. K. otrzymuje 920 zł brutto emerytury a jego małżonka 400 zł brutto wynagrodzenia, podczas gdy z odcinka emerytury i zaświadczenia o zarobkach małżonki wynika że skarżący otrzymuje 1255,72 zł brutto, a żona skarżącego otrzymuje 533,41 zł netto (czyli brutto stosownie więcej). W oświadczeniu nadesłanym na wezwanie Sądu strona podaje, iż ciężar pokrycia kosztów utrzymania rodziny, w tym wyżywienie, energia, opał, odzież, leki pokrywa wyłącznie on, natomiast w sprzeciwie, w odniesieniu do stanowiska referendarza, podaje inaczej: że koszty wyżywienia pokrywa jego żona, a wydatki na leki są w rzeczywistości znacznie mniejsze (przy tym strona nie podała w jakiej one są rzeczywiście wysokości). Dodać należy, że przyjmując, zgodnie z oświadczeniem skarżącego, ze wydatki na utrzymanie rodziny ponosi wyłącznie on, to w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego nie jest wiarygodna sytuacja, że skarżący, który od miesięcy nie osiąga dochodu z działalności i dysponuje wyłącznie emeryturą w kwocie "na rękę" 746,78 zł jest w stanie pokryć wydatki związane z utrzymaniem 4-osobowej rodziny, opałem, energią, ubraniem oraz kosztem leków (a koszty związane z leczeniem w przypadku wnioskodawcy są duże). Nie bez znaczenia jest, że skarżący opłaca również fachowego pełnomocnika. Trudno oprzeć się również wrażeniu, że skarżący unika przedstawienia w sposób rzetelny i wiarygodny swojej sytuacji finansowej, bowiem z wniosku PPF wynika iż ani on ani osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają żadnych nieruchomości, a następnie na wezwanie Sądu oświadcza, że rodzina zajmuje jakiś bliżej nieokreślony lokal (podając jedynie jego powierzchnię). Nie wyjaśnia jednak, pomimo wyraźnego wezwania Referendarza sądowego, czy jest to dom, czy mieszkanie oraz do kogo należy. Pomimo wezwania strona nie ustosunkowała się również do dokładnego wskazania stałych miesięcznych wydatków. Tymczasem dopiero ich wykazanie, w zestawieniu z rzetelnie przedstawionymi dochodami pozwalałoby na ocenę, czy strona faktycznie nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów sądowych. W ocenie Sądu strona nie wykazała w sposób wiarygodny i rzetelny swojej sytuacji finansowej, co z kolei uniemożliwiło jednoznaczne uznanie, że strona nie jest w stanie aktualnie ponieść pełnych kosztów postępowania. Rozstrzygniecie oparto na podstawie przepisu art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.