I SA/Lu 182/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz (spr.), Sędziowie NSA Ewa Gdulewicz,, NSA Anna Kwiatek, Protokolant st. insp. sąd. Magdalena Futyma, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 lipca 2006 r. sprawy ze skargi [...] spółki z o.o. w R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania oddala skargę I SA/LU 182/06 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], Nr [...], Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacji podatkowej (tekst jednolity Dz.U.2005r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.) po rozpatrzeniu zażalenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "[...]" w R. na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...], nr [...] w sprawie odmowy zawieszenia postępowania - utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, iż Naczelnik Urzędu Celnego w B. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe przeciwko firmie "[...]" Sp. z o.o. w sprawie nie wykonania obowiązku w zakresie podatku akcyzowego za okres od stycznia 2003r. do maja 2004r. z tytułu niezaewidencjonowanej sprzedaży gazu propan-butan do tankowania pojazdów samochodowych oraz sprzedaży oleju opałowego bez uzyskania od nabywców oświadczeń o przeznaczeniu oleju opałowego na cele grzewcze w oparciu o ustalenia kontroli podatkowej przeprowadzonej przez pracowników Urzędu Celnego w B. W jej wyniku stwierdzono, że spółka dołączała do paragonów fiskalnych sprzedaży oświadczenia o przeznaczeniu oleju opałowego na cele grzewcze pochodzące od fikcyjnych osób. W trakcie prowadzonego postępowania strona złożyła wniosek o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez prokuraturę w sprawie stwierdzenia wiarygodności oświadczeń nabywców oleju opałowego. Naczelnik Urzędu Celnego w B. zaskarżonym postanowieniem odmówił zawieszenia postępowania, na które rozstrzygnięcie strona złożyła zażalenie, w uzasadnieniu którego twierdziła, że postępowanie prowadzone przez prokuraturę w sprawie podpisów złożonych na oświadczeniach odbiorców oleju opałowego przy udziale biegłego grafologa jest niezbędne do obalenia mocy dowodowej przedmiotowych dokumentów. W ocenie strony, taki stan rzeczy wskazuje, iż zachodzą przesłanki określone w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, gdyż w sprawie wystąpiło zagadnienie wstępne. W jego rozpoznaniu, Dyrektor Izby Celnej powołując się na definicję ,,zagadnienia wstępnego", rozumianego jako sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego przez inny organ, stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie występuje. Organ odwoławczy wskazał, iż fakt prowadzenia postępowania przez prokuraturę odnosi się bowiem do określenia mocy dowodowej materiału na potrzeby postępowania karnego, a w orzecznictwie powszechnie się uznaje, iż "ustalenia dowodowe dochodzenia karnego nie stanowią zagadnienia wstępnego o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Tego rodzaju zależność pomiędzy postępowaniem karnym, gdzie ustala się winę sprawcy przestępstwa i wymierza mu karę za popełniony czyn, a postępowaniem podatkowym nie występuje. Wynik postępowania karnego nie przesądza bowiem o braku odpowiedzialności za niezapłacone podatki lub nienależnie otrzymane zwroty". Mając zatem na uwadze treść przepisu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej oraz obowiązującą linię orzecznictwa, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia. Na powyższe postanowienie Spółka z ograniczona odpowiedzialnością "[...]" w R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia skarżąca spółka zarzuciła organom podatkowym naruszenie prawa materialnego w zakresie przepisu art. 201§1pkt.2 Ordynacji podatkowej oraz konsekwentnie, tak jak w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu I instancji wywodziła, iż wynik postępowania prowadzonego przez prokuraturę będzie miał znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej. Zdaniem skarżącej spółki, dopiero ustalenie w trybie postępowania karnego, między innymi z uwzględnieniem opinii biegłego grafologa, czy przedłożone oświadczenia zostały sfałszowane potwierdzi lub zaprzeczy jej racjom. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / oraz art. 3 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 ) - wskazać trzeba w pierwszej kolejności, iż zgodnie z dyspozycją przepisu art. 201§1pkt.2 Ordynacji podatkowej - organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przepis ten nie zawiera definicji pojęcia "zagadnienia wstępnego", nie mniej jednak w doktrynie uznaje się, iż mamy z nim do czynienia wówczas, gdy rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy będącej przedmiotem postępowania uzależnione jest od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego, które z istoty swej należy do kompetencji innego organu administracyjnego lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie osądzone / por. Komentarz do Ordynacji podatkowej, C.Kosikowski i inni, Dom Wydawniczy "ABC" 2002r., str.. 468 i nast.; także – wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 1998r., IIISA 24/97, LEX nr 34690 /. Nie ma podstaw do dokonywania rozszerzającej interpretacji tego przepisu. Przeszkoda w prowadzeniu postępowania podatkowego polega na tym, że rozpatrzenie sprawy podatkowej i wydanie merytorycznej decyzji jest uwarunkowane uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia prawnego należącego do kompetencji sądu lub innego organu, niż ten który prowadzi dane postępowanie podatkowe. Należy podkreślić, że z zagadnieniem prejudycjalnym mamy do czynienia jedynie w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej w drodze orzeczenia. Zagadnienie wstępne nie powstaje zatem w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji podatkowej mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne dokonane przez inny organ lub sąd. Trzeba też zwrócić uwagę na fakt, że zawieszenie postępowania podatkowego może nastąpić tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd pozostaje w takim związku z postępowaniem podatkowym, iż bez jego rozstrzygnięcia nie jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. Wskazać również należy, iż zarówno w orzecznictwie NSA, jak obecnie wojewódzkich sądów administarcyjnych przyjmuje się pogląd, że ustalenie związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy podatkowej a zagadnieniem wstępnym, należy do organu podatkowego (zobacz wyrok NSA z 2.4.1999 r., III SA 2307/98), a także zwraca się uwagę na fakt, że prowadzenie przez właściwe organy państwowe równoległego postępowania karnego nie ma znaczenia dla ustalenia rzetelności ksiąg prowadzonych przez podatnika. Celem postępowania karnego jest bowiem ewentualne ustalenie winy skarżącego co do fałszowania dokumentów podatkowych. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyrażał pogląd, iż organy administracyjne nie są kompetentne do oceny prawidłowości prowadzonego postępowania przez organy śledcze, dlatego gromadzony w danej sprawie materiał dowodowy - na przykład przez urzędy skarbowe - jest niezależny od dowodów zebranych przez inne organy i w pełni samodzielnie powinien pozwalać na określenie wysokości zobowiązania podatkowego takiego podatnika wobec budżetu państwa (por. wyrok NSA z 19 sierpnia 1997 r., I SA/Łd 603/96; wyrok NSA z 10 sierpnia 1983 I SA 481/83, ONSA 1983 Nr 2 poz. 65 i PiP 1984 Nr 7 s. 147). W innym z kolei wyroku - Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż brak jest podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie podatkowej, w przypadku, gdy prowadzone jest przez prokuraturę niezależne postępowania karne w tej samej sprawie (wyrok NSA z 21 maja 1999r., I SA/Gd 1457/97, LEX nr 38699). Podobna linia orzecznicza prezentowana jest aktualnie w rozstrzygnięciach wojewódzkich sądów administracyjnych. Przyjmuje się bowiem, iż określona w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przesłanka zawieszenia postępowania występuje tylko wówczas, gdy z przepisów prawa wynika wyraźnie, że rozstrzygnięcie sprawy jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd lub inny organ oraz, że ustalenia dowodowe dochodzenia karnego nie stanowią zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, w sytuacji gdy jest oczywiste, iż wynik postępowania karnego, np. jego umorzenie lub nawet uniewinnienie oskarżonego, nie przesądza w żaden sposób o braku odpowiedzialności za niezapłacone podatki lub nienależnie otrzymane zwroty. / por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 września 2004r., III SA 1137/03, LEX nr 160987 oraz z dnia 30 czerwca 2004r., III SA 1078/03, POP 2005/4/86, WSA w Gdańsku z dnia 30 stycznia 2004r., I SA/Gd 735/03, LEX nr 129359 /. Akceptując w pełni powyższe rozumienie istoty zagadnienia wstępnego, o którym stanowi przepis art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, Sąd stwierdził, iż stanowisko wyrażone przez organ odwoławczy na gruncie rozpatrywanej sprawy nie budzi zastrzeżeń i zasługuje na aprobatę, co w konsekwencji prowadzi do oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.