I SA/Lu 182/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz, Sędziowie Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Asesor WSA Jerzy Drwal (spr.),, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marta Sochal, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi G. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz G. C. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz art. 13 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, utrzymał w mocy skarżoną przez G. C. decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] (Nr [...]) odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym, pobranym w kwocie 5.935,00 zł, z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego marki SAAB 9-3, o numerze nadwozia [...]. Z uzasadnienia tej decyzji wynika , że skarżący w dniu 17 maja 2006 r. wystąpił o zwrot uiszczonego podatku akcyzowego z tytułu nabycia powyższego samochodu. Od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...], odmawiającej stwierdzenia nadpłaty wniósł odwołanie, w którym zarzucił , iż obowiązek zapłaty podatku akcyzowego jest niezgodny z art. 90 TWE. Rozpatrując odwołanie Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że organy podatkowe zgodnie z art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa działają na podstawie przepisów prawa. Przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym wprowadzają podatek akcyzowy, pobierany z tytułu pierwszej rejestracji samochodu osobowego na terenie kraju. Pobór tego podatku jest jednym z elementów powszechnego systemu podatkowego obowiązującego w Polsce i dlatego sam fakt nakładania akcyzy - wbrew stanowisku skarżącego - nie narusza Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Wstępując do Unii Europejskiej Polska została związana przepisami wspólnotowymi odnoszącymi się do opodatkowania wyrobów podatkiem akcyzowym. Podstawowym aktem określającym zakres przedmiotowy tego podatku jest dyrektywa 92/12/EWG z dnia 2 lutego 1992r., która w art. 3 ust. 1 wymienia wyroby akcyzowe (oleje mineralne, alkohol, napoje alkoholowe i wyroby tytoniowe). W polskim ustawodawstwie noszą one nazwę wyrobów zharmonizowanych. W odniesieniu do pozostałych wyrobów – w świetle art. 3 ust. 3 dyrektywy - Państwa Członkowskie zachowały prawo do dowolnego nakładania lub utrzymywania podatków pod warunkiem, że nie będą one powodowały zwiększenia formalności granicznych w obrocie handlowym między państwami. Zdaniem organu odwoławczego, strona nie ma racji twierdząc, że obowiązek zapłaty podatku akcyzowego jest niezgodny z art. 90 TWE bowiem przepis ten nie nakazuje państwom członkowskim przyjęcia wspólnego, zunifikowanego systemu podatkowego. Państwa te nie są ograniczone w wprowadzaniu nowych podatków. Przepis ten zabrania nakładania pośrednio lub bezpośrednio na produkty innych Państw Członkowskich jakiegokolwiek podatku wewnętrznego, który byłby wyższy od podatku nałożonego na podobny produkt krajowy. Celem tego przepisu jest zapobieganie protekcjonistycznemu traktowaniu produkcji krajowej. Organ odwoławczy podkreślił, że organy podatkowe nie podważają bezpośredniej skuteczności i nadrzędności prawa wspólnotowego. Organy te są zobowiązane do stosowania prawa wspólnotowego i powstrzymania się od stosowania sprzecznych z nimi przepisów krajowych, przy czym chodzi o oczywistą niezgodność między tymi przepisami. W razie występujących wątpliwości organy administracyjne nie dysponują żadnym instrumentem prawnym umożliwiającym wyjaśnienie kontrowersji wynikających ze sprzecznych dyspozycji przepisów prawa krajowego i unijnego. W skardze do Sądu G. C. zarzucił, że stosowanie przepisów ustawy o podatku akcyzowym oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego narusza przepisy Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, a w szczególności jego art. 25, art. 28 i art. 90 oraz postanowienia dyrektyw 92/12 EWG i 70/50 EWG. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Tytułem wstępu należy wskazać, że od dnia 1 maja 2004 r. na terytorium Polski obowiązuje prawo wspólnotowe z całym jego dorobkiem. Stanowi ono część krajowego porządku prawnego. Zgodnie z zasadami bezpośredniego skutku, pierwszeństwa i efektywności, regulacje prawne prawa wspólnotowego mają pierwszeństwo przed normami prawa krajowego, co wynika z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest kwestia sprzeczności uregulowań prawa krajowego – przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 2004r. o podatku akcyzowym (Dz .U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) oraz przepisów § 7 i następnych rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825) - z art. 90 Traktatu Wspólnot Europejskich (TWE). Oceniając podniesione przez skarżącego zarzuty w kontekście przytoczonych wyżej zasad stosowania i interpretacji prawa należy stwierdzić, że Dyrektor Izby Celnej nieprawidłowo wyjaśnił znaczenie przepisu art. 90 TWE. Swobodny przepływ towarów jest jedną ze swobód funkcjonującą na terytorium Wspólnoty Europejskiej. Zasada swobody przepływu towarów realizowana jest między innymi poprzez zakaz stosowania barier celnych, podatkowych, prawnych lub technicznych. Wyraźny zakaz dyskryminacyjnego lub protekcjonistycznego stosowania podatków przy przepływie towarów wprowadza przepis art. 90 TWE. Przepis ten w ust. 1 stanowi, że żadne państwo członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio na podobne produkty krajowe. W świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) produkty podobne, to takie, które są tak zbliżone do siebie, iż wskazane jest ich jednolite traktowanie pod względem podatkowym. Za podobny produkt należy też uznać towary, które mają podobne właściwości i służą zaspokojeniu podobnych potrzeb z punktu widzenia konsumenta (ETS C 168/78 Komisja przeciwko Francji, wyrok z dnia 27 lutego 1980 r.). Przepis art. 90 ust. 2 TWE stanowi, że państwa członkowskie powstrzymują się od nakładania podatków, które w pośredni sposób chronią produkcję krajową. Przechodząc do oceny mających zastosowanie w rozpoznawanej sprawie unormowań ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, należy przypomnieć, iż stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy, w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, podstawą opodatkowania jest kwota, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić za samochód. Stawki podatkowe mające zastosowanie do samochodów nowych i używanych – zarówno sprzedawanych w kraju jak i sprowadzonych z krajów Unii Europejskiej są % podstawy opodatkowania, przy czym ustawa wprowadza maksymalną 65 – procentową stawkę akcyzy. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, określa stawki podatku dla podobnych samochodów używanych i nowych, sprzedawanych w kraju jak i nabywanych wewnątrzwspólnotowo, uzależniając wysokość stawek od wieku pojazdu i pojemności skokowej silnika. Dla pojazdów rocznych i dwuletnich stawka wynosi 3,1% lub 13,6% podstawy opodatkowania w zależności od pojemności skokowej silnika. W przypadku sprzedaży samochodów osobowych na terytorium kraju oraz sprowadzanych w drodze nabycia wewnątrzwspólnotowego (§ 7 ust. 2 rozporządzenia), po upływie 2 lat kalendarzowych od daty produkcji samochodów, do obliczenia stawki stosuje się wzór podany w rozporządzeniu, z zastrzeżeniem, że stawka akcyzy nie może być wyższa niż maksymalna, wynosząca 65%. W ocenie Sądu, skarżący trafnie zarzuca organowi, że 65-procentowej stawki podatku akcyzowego, nie da się pogodzić z regulacjami zawartymi w art. 90 TWE. Wypada w tym miejscu przypomnieć, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 19 września 2002r. (C 101/00 – Tulliasiamies, Antki Siilin v Finlandia) wyraził pogląd , że nie można nałożyć wyższego podatku na samochody używane pochodzące z importu, niż na krajowe samochody używane, a przy ustaleniu wysokości takiego podatku na używane samochody pochodzące z innego państwa członkowskiego, należy brać pod uwagę i wiek pojazdu i faktycznie utraconą wartość takiego pojazdu. Oznacza to, że nie mogą występować różnice w wysokości podatku między pojazdami pochodzącymi z importu, a pojazdami krajowymi, wykazującymi takie same cechy. Kwestia ta jednak umknęła uwadze organów obu instancji, w wyniku czego dokonana wykładnia art. 80 ust. 1 powołanej ustawy o podatku akcyzowym oraz § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego nie uwzględnia wskazanej interpretacji art. 90 TWE. Uzależnienie stawki podatku akcyzowego od wieku samochodu i pojemności silnika, a nie tylko na przykład od jego pojemności, prowadzi do obciążenia produktów nabywanych wewnątrzwspólnotowo stawką do 65%, a podobnych produktów krajowych stawką do 13,6%. Europejski Trybunał Sprawiedliwości udzielił odpowiedzi na postawione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pytanie prejudycjalne dotyczące wykładni uregulowań zawartych w art. 90 TWE i w wyroku z dnia 18 stycznia 2007 roku (w sprawie C-131/05) wyjaśnił, że artykuł ten sprzeciwia się podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej pojazdów, które wcześniej zarejestrowano w państwie członkowskim, nakładającym podatek. Stosownie do art. 234 TWE wyroki ETS mają moc quasi prawotwórczą i muszą być uwzględnione przez organy krajowe. Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 15 czerwca 2004 r. nabył w kraju członkowskim Unii Europejskiej samochód osobowy marki Saab 9-3, wyprodukowany w 1998 r. i zapłacił podatek akcyzowy w kwocie 5.935,00 zł – według najwyższej stawki przewidzianej w art. 75 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym w związku z § 7 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego – w wysokości 65 % podstawy opodatkowania. Biorąc pod uwagę sformułowaną tezę w wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (w sprawie C-313/05), aby ocenić, czy podatek zapłacony przez skarżącego w wysokości określonej w powołanym wyżej rozporządzeniu został pobrany zgodnie z określonymi w tym wyroku kryteriami, należy zbadać, czy wysokość tego podatku jest równa kwocie podatku zawartej w wartości rynkowej podobnych pojazdów, wcześniej zarejestrowanych w Polsce. W przypadku, gdy kwota podatku zapłacona przez skarżącego przewyższać będzie kwotę podatku zawartą w wartości rynkowej podobnego samochodu, to różnica w wysokości tych kwot stanowi nadpłatę w rozumieniu przepisu art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa i podlega zwrotowi na rzecz skarżącego. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy rzeczą organu będzie poczynić takie ustalenia i wydać – popartą niezbędną argumentacją – decyzję, stosownie do podanej wyżej wykładni § 7 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego. Z tych względów i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 litera a/ , art. 135 oraz art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak sentencji.