I SA/Lu 183/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędziowie WSA Halina Chitrosz-Roicka,, WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Gilowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 października 2014 r. sprawy ze skargi S. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz S. B. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia S. B. na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia [...] w sprawie uznania zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...] i od [...] do [...] za bezzasadne, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w stosunku do skarżącego ZUS w dniu [...] wystawił tytuły wykonawcze o określonych numerach, którymi objęto zaległe składki na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres: VII 2002 r. - II 2003 r.; V, VIII, XI 2005 r.; VI. XII 2007 r.; IV, V 2008 r., na podstawie złożonych deklaracji. W tej samej dacie przedmiotowe tytuły wykonawcze przyjęte zostały do egzekucyjnej realizacji przez Dyrektora Oddziału ZUS. W dniu [...] lutego 2012 r. skarżący wniósł "zarzuty na tytuły wykonawcze z dnia [...] numery od [...] do [...] obejmujące składki za okres 07/2002 - 06/2007"', wyjaśniając, że od wielu lat nie prowadzi działalności, a w jej trakcie na bieżąco regulował składki i nie otrzymywał żadnych wezwań. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Oddziału ZUS odrzucił zarzuty (nieistnienia obowiązku) na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...]. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, po rozpoznaniu którego Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy ww. postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w przedmiocie odrzucenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...]. W wyniku rozpoznania skargi na postanowienie organu drugiej instancji wyrokiem z dnia 21 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Lu 563/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie. W konsekwencji powyższego Dyrektor Izby Skarbowej po ponownym rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z dnia [...] uchylił zaskarżone postanowienie w przedmiocie zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Oddziału ZUS odrzucił zarzuty (nieistnienia obowiązku) na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...]. Dyrektor Oddziału ZUS przed przekazaniem zażalenia strony wraz z aktami sprawy Dyrektorowi Izby Skarbowej uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 33 pkt 6 ustawy egzekucyjnej dotyczący postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] i w tym zakresie umorzył postępowanie egzekucyjne. Natomiast w pozostałej części dotyczącej tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] i od [...] do [...] uznał zarzut naruszenia art. 33 pkt 6 ustawy egzekucyjnej za bezzasadny. Na powyższe postanowienie strona złożyła zażalenie w zakresie uznania zarzutów za bezzasadne. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z dnia [...] w części dotyczącej uznania zarzutów za bezzasadne i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w tym zakresie, a postanowieniem z dnia [...] stwierdził z urzędu nieważność postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS z dnia [...] w części dotyczącej uznania zarzutów za zasadne oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego w tym zakresie. Natomiast postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z dnia [...] w sprawie odrzucenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Po ponownym rozpatrzeniu zarzutów Dyrektor Oddziału ZUS postanowieniem z dnia [...] uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 33 pkt 6 ustawy egzekucyjnej dotyczący postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] i w tym zakresie umorzył postępowanie egzekucyjne. Natomiast w pozostałej części dotyczącej tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] i od [...] do [...] uznał zarzut naruszenia art. 33 pkt 6 ustawy egzekucyjnej za bezzasadny. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia wydał postanowienie z dnia [...], którym uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Dyrektor Oddziału ZUS po raz kolejny rozpatrując zarzuty: - postanowieniem z dnia [...] uznał zarzuty dotyczące tytułów wykonawczych o numerach [...] oraz [...] za zasadne i umorzył postępowanie egzekucyjne w tym zakresie, - postanowieniem nr [...] z dnia [...] uznał zarzut naruszenia art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczący nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...] i od [...] do [...] za bezzasadny. Na postanowienie numer [...] z dnia [...] strona złożyła zażalenie. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej przypomniał, że organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] obejmujących składki na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres: VII 2002 r. - II 2003 r.; V, VIII, XI 2005 r.; VI, XII 2007 r., wystawionych na podstawie złożonych deklaracji. Zauważył, że organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem, nie uwzględnił zgłoszonego przez skarżącego w piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi o nr od [...] do [...] i od [...] do [...]. Wskazał, że z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 lipca 2003 r., natomiast od 1 sierpnia 2003 r. do 31 lipca 2008 r. tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu w związku z pobieraniem świadczenia emerytalno-rentowego. Za lata 1999-2005 w systemie ewidencyjnym ZUS zostały zarejestrowane deklaracje rozliczeniowe oraz imienne raporty dotyczące strony skarżącej jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą oraz zatrudnionych przez nią pracowników, natomiast za okres od stycznia 2006 r. do lipca 2008 r. deklaracje rozliczeniowe z wykazaniem składki na ubezpieczenie zdrowotne tylko za skarżącego. Skarżący wyrejestrował działalność w dniu 13 stycznia 2009 r. z datą wyrejestrowania od 1 sierpnia 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej nadmienił, że w dniu 30 listopada i 1 grudnia 2011 r. do ZUS zostały złożone korekty deklaracji rozliczeniowych za okresy: VII-XII 2002 r. i I-II 2003 r., w zakresie ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego i Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W wyniku ponownego rozliczenia konta oraz biorąc pod uwagę złożone deklaracje dotyczące ubezpieczenia społecznego za maj 2003 r. oraz sierpień i listopad 2005 r. jak również deklaracje dotyczące ubezpieczenia zdrowotnego za czerwiec i grudzień 2007 r. stwierdzono, że na koncie skarżącego w ZUS z tytułu ww. składek powstały zaległości za miesiące: VIII 2002 r. - II 2003 r., V 2003 r., VIII i XI 2005 r. oraz VI i XII 2007 r. Organ podkreślił, że korekty deklaracji rozliczeniowych za okres VII-XII 2002 r. składane były dodatkowo w dniach 5 i 8 marca 2012 r. W dniu 30 grudnia 2011 r. na powyższe zaległości wystawiono upomnienia. Wobec braku dobrowolnej wpłaty zaległych składek wierzyciel wystawił w dniu [...] stycznia 2012 r. tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...] i od [...] do [...], a w dniu [...] stycznia 2012 r. dokonał zajęcia świadczenia emerytalno - rentowego. Wobec powyższego zdaniem organu podniesiony przez skarżącego zarzut nieistnienia obowiązku należało uznać za bezzasadny, gdyż z uwagi na złożone deklaracje dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy: VIII 2002 r. - II 2003 r., V 2003 r., VIII i XI 2005 r. oraz VI i XII 2007 r., brak było podstaw do wystawiania decyzji stwierdzających wysokość zaległości ww. składek wobec ZUS. W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] wniesiono o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że nie składała korekt deklaracji za lata 2002-2007 wyjaśniając, że na wniosek ZUS bez jej upoważnienia pomyłkowo takie korekty złożyło jej byłe biuro podatkowe. Skarżący zaznaczył, że korekty zostały sporządzone przez samych pracowników ZUS i wprowadzony przez nich w błąd p. S. wysłał je ze swojego komputera. Wobec czego stwierdził, że egzekucja prowadzona była na podstawie fikcyjnych dokumentów, sporządzonych przez pracowników organu egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia, przy czym przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za błędne. Wskazania zaś, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.). Należy przyjąć, że zaskarżone postanowienie w istocie wydane zostało w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na skutek uchylenia przez WSA w Lublinie wyrokiem z dnia 21 listopada 2012 r. (sygn. akt I SA/Lu 563/12) postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] dotyczącego zarzutów na postępowanie egzekucyjne. W motywach zawartych w uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd uchylając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zaskarżone postanowienie wskazał, że podjęte ono zostało z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ("u.p.e.a."). Sąd zauważył, że w rozpoznawanej sprawie Dyrektor Oddziału ZUS jest organem egzekucyjnym oraz wierzycielem dochodzonych egzekucyjnie należności, stąd postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, o którym mowa w art. 34 § 4 u.p.e.a., zawiera również stanowisko wierzyciela co do zasadności zarzutu zgłoszonego w piśmie z dnia [...].02.2012 r. Zgodnie z treścią tego pisma skarżący zgłosił zarzut nieistnienia obowiązków objętych tytułami wykonawczymi (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), gdyż argumentował, że od wielu lat nie prowadzi działalności gospodarczej, a wówczas, gdy ją prowadził wpłacał składki na bieżąco i nie otrzymywał żadnych wezwań. Sąd podkreślił, że jeżeli w dacie złożenia pisma, zgłoszony w nim zarzut był dopuszczalny w świetle art. 34 § 1a u.p.e.a., to ocena, że był on niezasadny, a tym samym, że wierzyciel uprawniony był do wystawienia tytułów wykonawczych i wszczęcia egzekucji (art. 26 § 4 u.p.e.a.), poprzedzona musiała być wykazaniem, również na podstawie zgłoszeń i deklaracji, że dokonane przez skarżącego wpłaty składek, zaliczone z mocy prawa w kolejności wskazanej w art. 62 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 u.s.u.s. oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18.04.2008 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 465 ze zm.) nie pokrywają składek należnych. W ocenie Sądu przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy podatkowe nie zastosowały się do zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 listopada 2012 r. wskazań, co do dalszego postępowania. Wskazać należy, że właściwa ocena okoliczności podniesionych przez skarżącego, a dotyczących składanych deklaracji, korekt deklaracji i uiszczania wymaganych składek do ZUS może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie materiału dowodowego (art. 77 1 k.p.a.). W toku postępowania poprzedzającego wydanie postanowienia organ pierwszej instancji dokonał nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, jak również w sposób zbyt ogólnikowy i niedostateczny, rozważył kwestię związaną z ewentualnym uregulowaniem wymaganych składek, na co zwracał uwagę skarżący. Akta sprawy nie zawierają dokumentów pozwalających na ocenę stanowiska skarżącego dotyczącego regulowania przez niego składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Dyrektor Izby Skarbowej nie dostrzegając braków w zebranym materiale dowodowym utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Jak wcześniej wskazano Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 listopada 2012 r. dał wskazówki organowi, co ten winien uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Sąd wyraźnie wskazał, że ocena zgłoszonego zarzutu poprzedzona musiała być wykazaniem, również na podstawie zgłoszeń i deklaracji, że dokonane przez skarżącego wpłaty składek nie pokrywają składek należnych. Pomimo uwag w tym zakresie, organ pierwszej instancji, nie odniósł się do wytycznych Sądu i nie rozważył okoliczności związanych z zaprzestaniem prowadzenia działalności przez skarżącego i regulowaniem na bieżąco w czasie jej prowadzenia wymaganych składek. Niedołączenie do akt sprawy przez organ pierwszej instancji dowodów (m.in. zgłoszeń i deklaracji) uniemożliwia zarówno organowi odwoławczemu jak też Sądowi kontrolę podjętego rozstrzygnięcia. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zarówno organ pierwszej instancji jak i Dyrektor Izby Skarbowej, którego rolą w rozpatrywanej sprawie jest kontrola zaskarżonego postanowienia i prawidłowości przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego, a także wykonanie zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 21 listopada 2012 r., nie wykryły powyższych uchybień, co powoduje, że zarówno zaskarżone postanowienie jaki i poprzedzające je rozstrzygnięcie Dyrektora Oddziału ZUS są wadliwe i podlegają uchyleniu. Zważywszy powyższe Sąd uznając, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia powołanych wyżej przepisów, a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił nie tylko zaskarżone postanowienie, ale także postanowienie je poprzedzające o czym orzeczono w pkt I sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach zawarte w pkt II sentencji uzasadnia art. 200 p.p.s.a. ----------------------- 6